Συντάκτης: Σοφία Κωστάρα

Οι βιταμίνες είναι οργανικές ουσίες (είδος χημικών ουσιών) που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και τη διατήρηση του οργανισμού. Ανακαλύφθηκαν από κοινού από τον Ολλανδό ιατρό Κρίστιαν Άικμαν και τον Άγγλο βιοχημικό Χόπκινς και έλαβαν την ονομασία τους από το βιοχημικό Casimir Funk το 1911.

Η λέξη «βιταμίνη» έχει τις ρίζες της στη λατινική λέξη “vita” που σημαίνει ζωή. Η ονομασία τους δεν είναι τυχαία γιατί οι βιταμίνες είναι ζωτικής σημασίας στο σχηματισμό ενζύμων και σε μεταβολικά μονοπάτια του οργανισμού σε κυτταρικό επίπεδο.

Οι βιταμίνες δεν έχουν θερμιδική αξία. Ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να συνθέσει από μόνος του τις βιταμίνες που χρειάζονται για το αναπτυσσόμενο παιδί (με εξαίρεση τη βιταμίνη D).

Επομένως οι βιταμίνες θα πρέπει να λαμβάνονται μέσω της διατροφής. Ο οργανισμός χρειάζεται τις βιταμίνες σε πολύ μικρές ποσότητες για αυτό και μια ισορροπημένη διατροφή καλύπτει τις απαραίτητες ανάγκες.

κύριες κατηγορίες βιταμινών

Οι βιταμίνες διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τις λιποδιαλυτές βιταμίνες (Α, D, E και K) και τις υδατοδιαλυτές βιταμίνες. Οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες περιλαμβάνουν: τις βιταμίνες του συμπλέγματος B (Β1, Β2, Β3, Β5, Β6, Β12), τη βιοτίνη, το φυλλικό οξύ και τη βιταμίνη C.

Οι λιποδιαλυτές βιταμίνες αποθηκεύονται στον οργανισμό ενώ οι υδατοδιαλυτές όταν λαμβάνονται σε μεγαλύτερες ποσότητες από αυτές που χρειάζεται ο οργανισμός αποβάλλονται στα ούρα.

 ρόλος των κύριων βιταμινών 

Η βιταμίνη Α προάγει την φυσιολογική ανάπτυξη, αύξηση και επιδιόρθωση των ιστών και των οστών. Βοηθά επίσης στην υγεία των ματιών, του δέρματος καθώς και στην ανοσολογική απάντηση.

Τροφές πλούσιες σε βιταμίνης Α είναι: το συκώτι, ο κρόκος του αυγού και το βούτυρο. Η προβιταμίνη Α (beta-carotene), που αποτελεί άλλη μορφή της βιταμίνης Α, βρίσκεται στα καρότα, τις γλυκοπατάτες και τα πράσινα λαχανικά.

Σύμπλεγμα της οικογένειας των βιταμινών Β , βοηθούν στο μεταβολισμό, την παραγωγή ενέργειας και στην καλή υγεία του κυκλοφορικού και του νευρικού συστήματος.

Τροφές πλούσιες σε βιταμίνες Β είναι: το κρέας, το κοτόπουλο, το ψάρι, τα καρύδια, τα αυγά, το γάλα, τα φασόλια, η σόγια.

Η βιταμίνη C προάγει την υγεία των μυών, του συνδετικού ιστού και του δέρματος. Καλές πηγές βιταμίνης C είναι: τα εσπεριδοειδή, οι φράουλες, τα ακτινίδια, οι ντομάτες και τα πράσινα λαχανικά όπως το μπρόκολο.

Η βιταμίνη D προάγει τον σχηματισμό των οστών και των δοντιών και βοηθά στην απορρόφηση του ασβεστίου από τις τροφές.

Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη D είναι: το γάλα, τα λιπαρά ψάρια όπως ο σολομός και το σκουμπρί. Η καλύτερη πηγή βιταμίνης D είναι το φως του ήλιου.

να δίνουμε στα παιδιά βιταμίνες;

«Γιατρέ το παιδί μου δεν τρώει τίποτα μπορείτε να μου δώσετε βιταμίνες να του ανοίξουν την όρεξη». Πολύ συχνά ο παιδίατρος έρχεται αντιμέτωπος με αυτή την ερώτηση από μια αγχωμένη, ανήσυχη και προβληματισμένη μητέρα. Η απάντηση είναι ότι οι βιταμίνες δεν αντικαθιστούν την τροφή και ούτε ανοίγουν την όρεξη στα παιδιά. Πρέπει να χορηγούνται με προσοχή όταν ο παιδίατρος του παιδιού σας το εισηγηθεί.

Σύμφωνα με τις πρόσφατες οδηγίες Διεθνών Οργανισμών όπως της Αμερικάνικης Παιδιατρικής Εταιρείας τα συμπληρώματα βιταμινών δεν χρειάζεται να δίνονται στα περισσότερα υγιή παιδιά που μεγαλώνουν φυσιολογικά.

Μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει τις τέσσερις βασικές ομάδες τροφίμων είναι αρκετή για να καλύψει τις ανάγκες των παιδιών σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. Οι τέσσερις βασικές κατηγορίες τροφίμων είναι οι πιο κάτω:

Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα όπως το τυρί και το γιαούρτι (χαμηλά σε λιπαρά γαλακτοκομικά προϊόντα δίνονται μετά την ηλικία των 2 ετών).
Φρέσκα φρούτα και λαχανικά.
Τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνη όπως το κοτόπουλο, το ψάρι, το κρέας, τα αυγά.
Δημητριακά όπως ψωμί, βρώμη, ρύζι.

Σε ποιες περιπτώσεις χρειάζεται να χορηγήσουμε στα παιδιά βιταμίνες;

Η χορήγηση βιταμινών σε μορφή σκευάσματος μπορεί να είναι χρήσιμη για το παιδί σας στις εξής περιπτώσεις:

Το παιδί πάσχει από κάποια χρόνια αρρώστια (π.χ κυστική ίνωση, σύνδρομο δυσαπορρόφησης κλπ) ή έχει αλλεργία σε κάποιο τρόφιμο που δεν μπορεί να αντικατασταθεί η διατροφική του αξία με κάποια άλλη τροφή.
Αν το παιδί σας ακολουθεί αυστηρή χορτοφαγική δίαιτα (vegan diet).
Το παιδί έχει καθυστέρηση στη σωματική και νοητική του ανάπτυξη.
Συζητήστε με το παιδίατρό σας αν σας προβληματίζει το γεγονός ότι το παιδί σας δεν τρέφεται επαρκώς. Σε αυτές τις περιπτώσεις θα ακολουθήσει ένα λεπτομερές ιστορικό για τη διατροφή του παιδιού και ακολούθως ο έλεγχος της ανάπτυξής του. Μπορεί να σας συμβουλέψει ο παιδίατρός σας να χορηγήσετε βιταμίνες για περιορισμένο χρονικό διάστημα με ταυτόχρονες προσπάθειες βελτίωσης των σιτιστικών συνηθειών του παιδιού. Τις περισσότερες φορές τα παιδιά δεν τρώνε φαγητό γιατί καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες από τα λεγόμενα «φαγητά περιπτέρου» όπως γαριδάκια, ζαχαρωτά, πατατάκια και άλλα.

Χρειάζεται το παιδί μου να λαμβάνει Βιταμίνη D προληπτικά;

Σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες Διεθνών Οργανισμών συνίσταται η χορήγηση βιταμίνης D καθημερινά σε βρέφη που θηλάζουν αποκλειστικά (δόση χορήγησης 400 μονάδες- IU- καθημερινά). Η οδηγία αυτή απορρέει από μελέτες που ανέδειξαν τη στατιστικά σημαντική μεγαλύτερη συχνότητα της ραχίτιδας (ασθένειας που προκαλείται από ανεπάρκεια της βιταμίνης D) στα αποκλειστικά θηλάζοντα παιδιά σε σχέση με τα παιδιά που δε θηλάζουν. Η χορήγησή της βιταμίνης D δίνεται μέχρι το παιδί να αρχίσει να τρώει στερεές τροφές εμπλουτισμένες με βιταμίνη D και λαμβάνει επίσης γάλα σε μορφή φόρμουλας στην ποσότητα τους 1 λίτρου.

Προληπτική χορήγηση βιταμίνης D δίνεται επίσης σε βρέφη που γεννήθηκαν πρόωρα συνήθως τον πρώτο χρόνο ζωής.

Σε ποιες περιπτώσεις χρειάζεται η χορήγηση συγκεκριμένων βιταμινών;

• Παιδιά που πάσχουν από ιλαρά χορηγείται μία ή δύο δόσεις βιταμίνης Α ανάλογα με τη χώρα (οδηγίες Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας)
• Χορήγηση βιταμίνης Κ σε όλα τα νεογέννητα για την πρόληψη αιμορραγικής νόσου των νεογνών.
• Σε παιδιά με αυστηρά χορτοφαγική δίαιτα χορηγείται βιταμίνη B12.

Μπορεί η υπερδοσολογία βιταμινών να προκαλέσει πρόβλημα στον οργανισμό του παιδιού;

• Οι λιποδιαλυτές βιταμίνες (βιταμίνες A, D, E και K) μπορεί να είναι τοξικές αν το παιδί λάβει σε μεγαλύτερες ποσότητες από αυτές που συνιστώνται ως επιτρεπόμενη ημερήσια ποσότητα γνωστή με τον αγγλικό όρο recommended dietary allowance (RDA).
• Υπερκατανάλωση βιταμίνης D μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του ασβεστίου στο αίμα με επακόλουθα καρδιακές, νεφρικές, γαστρεντερικές και νευρομυικές διαταραχές.
• Η βιταμίνη Α είναι τερατογόνος στην εγκυμοσύνη.

Η βιταμίνη Ε σε μεγάλες ποσότητες αυξάνει τη θνησιμότητα από διάφορες άλλες αιτίες θανάτου.

• Η τοξικότητα από τις υδατοδιαλυτές βιταμίνες είναι σπάνια. Υπερκατανάλωση βιταμίνης C μπορεί να οδηγήσει σε πονοκέφαλο, ναυτία, διάρροιες και κράμπες. Επίσης κατανάλωση βιταμίνης C σε τιμές 10 -25 φορές μεγαλύτερες από τη συνιστώμενη ημερήσια δόση μπορεί να οδηγήσουν σε νεφρολιθίαση (πέτρες στα νεφρά).
• Πολλά σκευάσματα κυκλοφορούν με τη μορφή καραμέλας. Πρέπει να είστε πολύ προσεκτικοί στη φύλαξη των βιταμινών σε ένα ντουλάπι που δεν μπορεί να έχει πρόσβαση ένα παιδί για να αποφύγετε δυσάρεστες καταστάσεις δηλητηρίασης.
• Επιπλέον, ορισμένες βιταμίνες μπορούν να αλληλοεπιδράσουν με φάρμακα που λαμβάνει το παιδί σας για αυτό συνίσταται να αναφέρετε το ιστορικό του παιδιού σας με λεπτομέρεια στο γιατρό σας.

Συμπεράσμα

Τα τρόφιμα είναι η καλύτερη πηγή βιταμινών. Τακτικά γεύματα και σνακ μπορεί να παρέχουν όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται τα παιδιά. Παρόλο που πολλά μικρά παιδιά είναι επιλεκτικοί στο φαγητό τους, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχουν έλλειψη βιταμινών.

Οι ποσότητες βιταμινών που χρειάζεται ένας αναπτυσσόμενος οργανισμός είναι πολύ μικρές και σπάνια δεν μπορούν να καλυφθούν από τη διατροφή εκτός αν το παιδί πάσχει από κάποιο χρόνιο νόσημα που επιβάλλει τη χορήγησή τους.

Αγαπητοί γονείς εσείς έχετε στα χέρια σας το πρόγραμμα διατροφής του παιδιού σας. Το σημαντικότερο από όλα είναι να θέσετε από την αρχή ορθά θεμέλια. Κανένα συμπλήρωμα βιταμινών δεν μπορεί να αντικαταστήσει μια υγιεινή ισορροπημένη διατροφή.

Πηγή: https://www.paidiatros.com/paidi/diatrofi/vitamines-paidia

Διαβάστε επίσης:

Γκράνολα: Γιατί πρέπει οπωσδήποτε να την εντάξουμε στο οικογενειακό πρωινό!

Διατροφικές συμβουλές για τις αναπτυξιακές ηλικίες 6-12 ετών

Η χρήση ακουστικών στα παιδιά μπορεί να προκαλέσει ακόμα και απώλεια ακοής

Σημαντικούς κινδύνους στην ακοή ενέχει η χρήση ακουστικών από παιδιά, σύμφωνα με τους επιστήμονες, ενώ ανησυχητικά είναι τα ευρήματα δημοσκόπησης στις ΗΠΑ, σύμφωνα με την οποία δύο στους τρεις γονείς δήλωσαν ότι τα παιδιά τους ηλικίας δημοτικού ή γυμνασίου χρησιμοποιούν συσκευές ήχου, ενώ είναι όλο και πιο διαδεδομένο να φορούν ακουστικά.

Όπως προέκυψε από τη δημοσκόπηση του Παιδιατρικού Νοσοκομείου C.S.Mott του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν στις ΗΠΑ, δύο στους τρεις γονείς δηλώνουν ότι το παιδί τους ηλικίας 5 – 12 ετών χρησιμοποιεί προσωπικές συσκευές ήχου (που επηρεάζουν την ακοή). Μεταξύ των γονέων που ανέφεραν ότι τα παιδιά τους χρησιμοποιούν ακουστικά κεφαλής (headphones) και ακουστικά ψείρες (earbuds), οι μισοί δήλωσαν ότι τα παιδιά περνούν τουλάχιστον μία ώρα την ημέρα χρησιμοποιώντας τα, ενώ ένας στους έξι είπε ότι μία τυπική ημέρα για το παιδί του περιλαμβάνει τουλάχιστον δύο ώρες χρήσης.

Τα παιδιά είναι πιο πιθανό να χρησιμοποιούν αυτές τις συσκευές στο σπίτι, στο σχολείο και στο αυτοκίνητο, ενώ λιγότερο από το 10% των γονέων δηλώνει ότι τα παιδιά τις χρησιμοποιούν στο λεωφορείο, έξω ή στο κρεβάτι τους. Οι μισοί γονείς επισημαίνουν ότι τα ακουστικά βοηθούν το παιδί τους να ψυχαγωγείται.

Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, περισσότεροι γονείς παιδιών ηλικίας 9-12 ετών από ό,τι 5-8 ετών αναφέρουν ότι το παιδί τους χρησιμοποιεί ακουστικά, ενώ η καθημερινή χρήση ήταν επίσης πιθανότερο να είναι υψηλότερη στην μεγαλύτερη ηλικιακή ομάδα.

Τι λένε οι ειδικοί

Ωστόσο, η παρατεταμένη ή ακραία έκθεση σε υψηλές εντάσεις θορύβου, υπογραμμίζουν οι ειδικοί, μπορεί να οδηγήσει σε μακροπρόθεσμα προβλήματα υγείας, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας ακοής ή εμβοών. Επίσης, η έκθεση σε θόρυβο μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο των παιδιών, την μάθησή τους, τη γλώσσα, τα επίπεδα άγχους, ακόμη και την αρτηριακή τους πίεση.

«Οι κίνδυνοι έκθεσης σε θόρυβο για τα μικρά παιδιά αφορούσαν ιστορικά δυνατές μεμονωμένες εκδηλώσεις με δυνατό ήχο, όπως συναυλίες ή πυροτεχνήματα, αλλά οι γονείς μπορεί να υποτιμούν την πιθανή βλάβη από την υπερβολική χρήση συσκευών ακρόασης», δηλώνει η παιδίατρος του νοσοκομείου, Σούζαν Γούλφορντ και συνδιευθύντρια της δημοσκόπησης.

Η ίδια εξηγεί ότι «τα μικρά παιδιά είναι πιο ευάλωτα σε πιθανή βλάβη από την έκθεση σε θόρυβο, επειδή το ακουστικό τους σύστημα είναι ακόμη σε ανάπτυξη. Οι ακουστικοί τους πόροι είναι, επίσης, μικρότεροι από των ενηλίκων, εντείνοντας τα αντιληπτά επίπεδα ήχου».

Μόνο οι μισοί γονείς που συμμετείχαν στη δημοσκόπηση ανέφεραν ότι έχουν προσπαθήσει να περιορίσουν τη χρήση συσκευών ήχου από το παιδί τους. Οι γονείς των οποίων το παιδί χρησιμοποιεί ακουστικά για περισσότερες από δύο ώρες την ημέρα είναι επίσης λιγότερο πιθανό να θέσουν όρια χρόνου ή έντασης σε σύγκριση με τους γονείς που αναφέρουν λιγότερη χρήση ακουστικών από το παιδί τους.

Η Γούλφορντ σημειώνει τέσσερις συμβουλές για τη μείωση των κινδύνων έκθεσης των παιδιών σε θόρυβο μέσω ακουστικών:

– Να παρακολουθούν και να ρυθμίζουν οι γονείς την ένταση του ήχου και τον χρόνο χρήσης των συσκευών από το παιδί ακολουθώντας τον κανόνα 60/60, δηλαδή τα παιδιά να περιορίζονται σε όχι περισσότερα από 60 λεπτά χρήσης συσκευών ήχου την ημέρα σε ένταση που δεν υπερβαίνει το 60% της μέγιστης έντασης.

– Να αγοράζουν οι γονείς για τα παιδιά ακουστικά ακύρωσης θορύβου ή περιορισμού της έντασης ήχου

– Να βοηθούν οι γονείς τα παιδιά να κάνουν διαλείμματα από τις προσωπικές συσκευές ακρόασης

– Να είναι οι γονείς σε εγρήγορση για τα πρώιμα σημάδια απώλειας ακοής, λόγω της χρήσης συσκευών ήχου και να απευθύνονται σε παιδίατρο, ωτορινολαρυγγολόγο ή ακουολόγο.

Διαβάστε επίσης

Αδιαπραγμάτευτη η αξία και σημασία του ολοήμερου σχολείου

Πώς να βοηθήσω το παιδί μου να μη ξεχνάει τους τόνους