Δεντρολίβανο: τι δείχνουν οι έρευνες για τη μνήμη, το άγχος και τη νόσο Αλτσχάιμερ
Το δεντρολίβανο είναι γνωστό κυρίως ως αρωματικό της κουζίνας, όμως έχει συνδεθεί εδώ και αιώνες και με τη μνήμη. Στην αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη, μαθητές και μελετητές το χρησιμοποιούσαν με την ελπίδα ότι θα ενισχύσει τη συγκέντρωση και την ανάκληση. Σήμερα, ορισμένες έρευνες εξετάζουν αν συστατικά του μπορούν να επηρεάσουν τη γνωστική λειτουργία και άλλες πλευρές της υγείας.
Μια μικρή τυχαιοποιημένη μελέτη σε 68 φοιτητές εξέτασε τη λήψη δεντρολίβανου για έναν μήνα. Οι ερευνητές κατέγραψαν βελτιώσεις σε δείκτες μνήμης, άγχους και ποιότητας ύπνου, με εξαίρεση τις επιμέρους μετρήσεις για τον χρόνο που χρειάζονταν οι συμμετέχοντες για να αποκοιμηθούν και τη διάρκεια του ύπνου. Τα ευρήματα αφορούν τη συγκεκριμένη ομάδα και δεν αρκούν από μόνα τους για γενικά συμπεράσματα.
Το άρωμα του βοτάνου έχει επίσης μελετηθεί. Σε έρευνα με 20 υγιείς εθελοντές, η απόδοση σε γνωστικές δοκιμασίες συσχετίστηκε με τα επίπεδα της 1,8-κινεόλης — μιας ουσίας του δεντρολίβανου — στο αίμα. Η μελέτη εξέτασε την έκθεση στο άρωμα και δεν αποδεικνύει ότι το δεντρολίβανο προλαμβάνει ή θεραπεύει προβλήματα μνήμης.
Τι γνωρίζουμε για το δεντρολίβανο και τον εγκέφαλο
Στο δεντρολίβανο περιέχονται διάφορες φυτικές ενώσεις, μεταξύ των οποίων το καρνοσικό και το ροσμαρινικό οξύ. Το καρνοσικό οξύ έχει αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες που μελετώνται για την πιθανή προστατευτική τους δράση στα εγκεφαλικά κύτταρα.
Το 2025 δημοσιεύτηκε μελέτη για το diAcCA, μια σταθερότερη μορφή που μετατρέπεται σε καρνοσικό οξύ. Σε ποντίκια με μοντέλο νόσου Αλτσχάιμερ, οι ερευνητές παρατήρησαν βελτιώσεις σε δοκιμασίες μάθησης και μνήμης, καθώς και αλλαγές σε δείκτες φλεγμονής και πρωτεϊνών που σχετίζονται με τη νόσο. Πρόκειται για προκλινική έρευνα: τα αποτελέσματα σε ποντίκια δεν αποδεικνύουν ότι το δεντρολίβανο ή το diAcCA προστατεύουν τους ανθρώπους από το Αλτσχάιμερ. Χρειάζονται μελέτες σε ανθρώπους για να αξιολογηθεί αν η ουσία μπορεί να έχει ανάλογη επίδραση.
Τα οφέλη του δεντρολίβανου θα μπορούσαν να επεκταθούν πολύ πέρα από τον εγκέφαλο. Έχει χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά για να διευκολύνει την πέψη, να ανακουφίσει το φούσκωμα και να μειώσει τη φλεγμονή.
Το έλαιο δεντρολίβανου έχει παρουσιάσει αντιμικροβιακή δράση σε έρευνες, με πιθανές εφαρμογές στη συντήρηση τροφίμων και στη φαρμακευτική. Οι ιδιότητες αυτές εξακολουθούν να μελετώνται και δεν σημαίνουν ότι το αιθέριο έλαιο μπορεί να υποκαταστήσει κάποια θεραπεία.
Ως συστατικό σε συνήθεις ποσότητες φαγητού, το δεντρολίβανο θεωρείται ασφαλές για τους περισσότερους ανθρώπους. Η μεγάλη κατανάλωση ή η χρήση συμπυκνωμένων εκχυλισμάτων και ελαίων μπορεί να ενέχει κινδύνους: έχουν αναφερθεί εμετοί και, σπάνια, επιληπτικές κρίσεις, ιδιαίτερα σε άτομα με επιληψία. Τα συμπληρώματα και τα συμπυκνωμένα προϊόντα δεν είναι ισοδύναμα με τη χρήση του βοτάνου στη μαγειρική.
