Άρθρα

Ο ρόλος των δημητριακών ολικής αλέσεως σε μια ισορροπημένη διατροφή έχει αναγνωριστεί εδώ και πολλά χρόνια, μιας και αποτελούν σημαντική πηγή βασικών θρεπτικών συστατικών για τον οργανισμό. Συγκεκριμένα, τα δημητριακά ολικής αλέσεως έχουν υψηλή περιεκτικότητα φυτικών ινών, αντιοξειδωτικών, βιταμινών και μετάλλων.

Έτσι, με προτροπή της Αυστραλιανής βιομηχανίας παραγωγής δημητριακών ολικής αλέσεως πρωινού, ο Peter G. Williams, σε μια ανασκόπησή του προσπάθησε να συνοψίσει τα στοιχεία της υπάρχουσας βιβλιογραφίας σχετικά με την κατανάλωση των δημητριακών ολικής αλέσεως πρωινού και τις επιπτώσεις τους στην υγεία. Η ανασκόπηση αυτή αφορά στην κατηγορία των δημητριακών πρωινού γενικά και όχι σε μεμονωμένα συστατικά ή ιδιότητες όπως οι διαιτητικές ίνες ή ο γλυκαιμικός δείκτης.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τον Williams βρέθηκαν 232 άρθρα (μέχρι τον Οκτώβριο του 2013), τα αποτελέσματα των οποίων συσχετίζουν την κατανάλωση δημητριακών ολικής αλέσεως πρωινού με την πρόσληψη θρεπτικών συστατικών, το σωματικό βάρος, τον σακχαρώδη διαβήτη, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, την υπέρταση, την υγεία του πεπτικού συστήματος, την υγεία των δοντιών, την ψυχική αλλά και την πνευματική υγεία.

Πιο συγκεκριμένα, βρέθηκε πως η κατανάλωση δημητριακών ολικής αλέσεως πρωινού σχετίζεται με αυξημένη πρόσληψη βιταμινών του συμπλέγματος Β, φυλλικού οξέος, φυτικών ινών, αλλά και ανόργανων συστατικών όπως το ασβέστιο, ο σίδηρος, το μαγνήσιο και ο ψευδάργυρος. Παράλληλα, τα άτομα που καταναλώνουν δημητριακά ολικής αλέσεως πρωινού έχουν την τάση να καταναλώνουν λιγότερο λίπος χωρίς να αυξάνεται η συνολική ενεργειακή τους πρόσληψη (ημερήσιες θερμίδες) όπως και η πρόσληψη νατρίου, ενώ μειωμένος φαίνεται να είναι και ο κίνδυνος εμφάνισης τερηδόνας.

Επιπρόσθετα, ένας μεγάλος αριθμός μελετών αποδεικνύει πως η συχνή κατανάλωση δημητριακών ολικής αλέσεως πρωινού σχετίζεται με χαμηλότερο δείκτη μάζας σώματος και μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας. Μάλιστα, η συσχέτιση αυτή, η οποία αφορά μελέτες σε πολλές διαφορετικές χώρες και σε διαφορετικές ηλικίες είναι τόσο ισχυρή που δεν υπάρχει ανάγκη για πρόσθετη έρευνα πάνω στην εν λόγω σχέση.

Όσον αφορά στα καρδιαγγειακά, τον σακχαρώδη διαβήτη και τη λειτουργία του εντέρου, η πλειοψηφία των αποτελεσμάτων προβάλει ως ευεργετικά κυρίως τα δημητριακά πρωινού ολικής αλέσεως ή τα πλούσια σε φυτικές ίνες, τα οποία σχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη και καρδιαγγειακής νόσου. Επιπλέον, τα δημητριακά ολικής αλέσεως συμβάλλουν στη μείωση των συγκεντρώσεων ολικής και LDL («κακής») χοληστερόλης χωρίς να επηρεάζουν την HDL («καλή») χοληστερόλη, καθώς επίσης φαίνεται να βελτιώνουν τη λειτουργία του εντέρου.

Τέλος, διαφαίνονται στοιχεία συσχέτισης της κατανάλωσης δημητριακών ολικής αλέσεως πρωινού με ψυχική ευεξία, πνευματική υγεία και ένα χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης.

Συμπερασματικά, τα δημητριακά πρωινού αποτελούν μια θρεπτική, και εύκολη επιλογή και μπορούν να ενταχθούν σε μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή. Η ένταξή τους αυτή βοηθά στην εξασφάλιση επαρκούς πρόσληψης θρεπτικών συστατικών και μπορεί να οδηγήσει σε μείωση του κινδύνου εμφάνισης της παχυσαρκίας, των καρδιαγγειακών, του σακχαρώδη διαβήτη και στη ρύθμιση του σωματικού βάρους.

Αλεξάνδρα Γκατζίεβα
Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, BSc Επιστημονική Υπεύθυνη ΛΟΓΩ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ασπρόπυργος
Πηγή: logodiatrofis.gr

Η υπερφαγική διαταραχή έχει πάρει κατά καιρούς πολλά ονόματα: καταναγκαστική, συναισθηματική ή επεισοδιακή. Είναι μια από τις διαταραχές πρόσληψης τροφής που μέχρι πρόσφατα δεν ήταν επίσημα αναγνωρισμένη. Ωστόσο, γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι πρόκειται για μια διατροφική συμπεριφορά που μπορεί να γίνει παθολογική και να επιφέρει πολλές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία του ατόμου.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της υπερφαγίας;
Η υπερφαγία αφορά την κατανάλωση ποσότητας τροφής μεγαλύτερης από το φυσιολογικό για το ύψος, το φύλο και την ηλικία του ατόμου. Η κατανάλωση γίνεται ανεξάρτητα από την σωματική πείνα και ικανοποιεί καθαρά συναισθηματικούς παράγοντες. Μπορεί να πάρει τη μορφή υπερφαγικών επεισοδίων, κατά τα οποία το άτομο καταναλώνει μεγάλες ποσότητες τροφής σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Σε αυτήν την περίπτωση, η διαφορά με τη βουλιμία είναι ότι το άτομο δεν επιλέγει κάποιο αντισταθμιστικό μέσο, για να απαλλαγεί από τις θερμίδες, όπως π.χ. τον αυτοπροκαλούμενο εμετό ή την υπερβολική άσκηση. Ωστόσο, ακόμα και όταν δεν παρατηρούνται τέτοιες υπερφαγικές κρίσεις σε επεισοδιακή μορφή, υπερφαγική συμπεριφορά παρατηρείται ακόμα και όταν ένα άτομο έχει διαρκώς στο νου του το φαγητό και το καταναλώνει με τη μορφή «τσιμπολογήματος». Έτσι, ως αποτέλεσμα το άτομο τρώει πολύ περισσότερο από όσο χρειάζεται, για συναισθηματικούς λόγους και με αποτέλεσμα συναισθήματα ενοχών και κακή εικόνα σώματος.
Απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις. Όσο περισσότερα «ναι» απαντήσεις τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να πάσχεις από υπερφαγική διαταραχή.

• Σκέφτεσαι το φαγητό συνεχώς;
• Αισθάνεσαι ότι «χάνεις τον έλεγχο» όταν τρως;
• Συνηθίζεις να τρως κρυφά από τους άλλους;
• Τρως όταν αισθάνεσαι αγχωμένος/η, κουρασμένος/η ή όταν βαριέσαι;
• Τρως μέχρι να νιώσεις δυσφορία συχνά;
• Αισθάνεσαι ότι δεν μπορείς να σταματήσεις όταν αρχίσεις να τρως;
• Αφού φας συνήθως νιώθεις ενοχές ή τύψεις;
• Είναι όλοι οι παχύσαρκοι υπερφαγικοί;

Η παχυσαρκία μπορεί να οφείλεται σε διάφορους λόγους, όπως σε κληρονομική προδιάθεση, σε περιβαλλοντικούς ή μεταβολικούς παράγοντες κ.α. Μια από τις αιτίες μπορεί να είναι και οι υπερφαγικές τάσεις, καθώς στην υπερφαγία το άτομο που πάσχει προσλαμβάνει περισσότερες θερμίδες από αυτές που χρειάζεται, με αποτέλεσμα συνήθως να έχει παραπανίσιο βάρος.

Τι τροφές καταναλώνονται στην υπερφαγική διαταραχή συνήθως;
Επειδή η κατανάλωση της τροφής γίνεται για συναισθηματικούς λόγους (ανησυχία, μοναξιά, άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση, πλήξη, θυμός κτλ.), συνήθως προτιμώνται τροφές με υψηλή ενισχυτική αξία, δηλαδή τροφές που θα πυροδοτήσουν στον εγκέφαλο την απελευθέρωση ουσιών που προκαλούν συναισθήματα ηρεμίας, ευχαρίστησης, ικανοποίησης και ανταμοιβής. Αυτές οι τροφές συνήθως είναι πλούσιες σε υδατάνθρακες, λιπαρά αλλά και αλάτι. Βέβαια ο κάθε άνθρωπος εμφανίζει τις δικές του προτιμήσεις και σύμφωνα με τις δικές του εμπειρίες. Έτσι, κάποιος μπορεί να υπερκαταναλώνει γλυκά, άλλος φαστ φουντ ενώ άλλος να προτιμά τροφές που έχουν μεγάλο συναισθηματικό φορτίο ως αναμνήσεις (π.χ. ένα αγαπημένο φαγητό της παιδικής ηλικίας του).

Πώς αντιμετωπίζεται η υπερφαγική διαταραχή;
Για την αντιμετώπιση αυτής της διαταραχής χρειάζεται η διατροφική αποκατάσταση από έναν ειδικό, που θα βοηθήσει το άτομο να μάθει περισσότερα για το περιεχόμενο των τροφών που επιλέγει, καθώς και για τις πραγματικές διατροφικές του ανάγκες. Καθώς όμως πρόκειται για μια διαταραχή της ψυχικής υγείας, είναι απαραίτητη η παρέμβαση ψυχολόγου, ο οποίος θα ανιχνεύσει τις πραγματικές συναισθηματικές ανάγκες που το άτομο προσπαθεί να ικανοποιήσει μέσα από την υπερκατανάλωση τροφής. Συνήθως τα άτομα με διατροφικές διαταραχές έχουν δυσκολίες στη συναισθηματική έκφραση, οπότε ένας ακόμα ρόλος του ψυχολόγου είναι να διευκολύνει αυτήν. Επίσης χρειάζεται ψυχοεκπαιδευτική παρέμβαση, για να εκπαιδευτεί το άτομο να ξεχωρίζει την συναισθηματική από την πραγματική πείνα και να μάθει να ρυθμίζει μόνο του τη διατροφική του συμπεριφορά.

ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΔΟΥΒΟΓΙΑΝΝΗ
Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, M.Sc.
Πηγή: mednutrition.gr