Τα περισσότερα παιδάκια μεγαλώνοντας περνούν το στάδιο που θέλουν να δοκιμάζουν ό,τι «πέφτει» στα χέρια τους.
Είναι πολύ πιθανό και το δικό σας μωράκι περίπου στην ηλικία των 2 ετών να έβαζε τα πάντα στο στόμα του και να τα μασουλούσε. Γνωρίζατε ότι αυτή η συνήθεια έχει όνομα και μάλιστα – υπό προϋποθέσεις – συγκαταλέγεται στις διαταραχές διατροφής;
Ο παιδίατρος Νίκος Περσιάνης εξηγεί τα πάντα γύρω από αυτή την πάθηση, η οποία είναι γνωστή ως αλλοτριοφαγία.
Ο όρος “αλλοτριοφαγία” αναφέρεται στην κατάσταση κατά την οποία το άτομο έχει την ακατάσχετη επιθυμία να γλείφει, να μασάει ή να τρώει ουσίες που δεν είναι φαγώσιμες ή τροφές που δεν έχουν καμιά θρεπτική αξία.
Η διαταραχή αυτή είναι γνωστή και με το όνομα Pica και περιλαμβάνεται στη κατηγορία «Άλλες Διαταραχές της Διατροφής» με τον διεθνή κωδικό ICD-10.
Ποια είναι τα πιο συχνά «τρόφιμα αντικείμενα»
Κομμάτια από κόλλες, τσιμπιδάκια μαλλιών, κιμωλία, καμένα κεφάλια σπίρτων, γύψος, σοβάς, άμμος, χώμα, αποτσίγαρα, λάσπη, οδοντόκρεμα, σαπούνι, σκόνη πλυσίματος, παγάκια, κουμπιά, ωμό ρύζι, κόκκοι καφέ, οδοντογλυφίδες, τρίχες, υπολείμματα μπογιάς, διάφορα φυτά, λουλούδια και διάφορα άλλα, μπορεί να αποτελέσουν “τρόφιμα” στα μάτια των παιδιών που πάσχουν από αλλοτριοφαγία.
Σε ποια παιδιά εμφανίζεται
Τα μωρά από την ηλικία των 3 μηνών αρχίζουν να βάζουν τα πάντα στο στόμα τους χωρίς να τα καταπίνουν, θέλοντας γνωρίσουν το άμεσο περιβάλλον. Αρχίζουν με τα χέρια τους που είναι τα πιο προσιτά και στη συνέχεια τα πόδια, τις κουδουνίστρες, τα σεντόνια τα παιγνίδια και γενικά οτιδήποτε με το οποίο έρχονται σε επαφή. Αυτό αποτελεί μέρος της φυσιολογικής τους ανάπτυξης και δεν έχει καμιά σχέση με τη αλλοτριοφαγία. Απλά περνούν το λεγόμενο «στοματικό» στάδιο της ανάπτυξης.
Η κατάσταση αυτή σταματά στην ηλικία των 12-18 μηνών.
Η αλλοτριοφαγία, ως διαταραχή, εμφανίζεται κυρίως σε:
- Μικρά παιδιά που ζουν σε οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα και ίσως δεν έχουν τη φροντίδα και την τροφή που χρειάζονται.
- Άτομα με ψυχικές διαταραχές.
- Άτομα που έχουν ελλείψεις στη διατροφή τους, όπως διάφορα μέταλλα -ιδίως σίδηρο. Τα άτομα αυτά συνειδητά προσπαθούν να καλύψουν αυτές τις ανάγκες τους.
- Άτομα με αναπτυξιακές διαταραχές όπως είναι ο αυτισμός.
- Άτομα που κάνουν ακραίες δίαιτες.
- Έγκυες γυναίκες – τα συμπτώματα υποχωρούν μετά τον τοκετό.
Ποιοι είναι η κίνδυνοι από την αλλοτριοφαγία
Η αλλοτριοφαγία μπορεί να προκαλέσει σοβαρές δηλητηριάσεις, κυρίως με μόλυβδο και υδράργυρο, διαταραχές στο πεπτικό σύστημα, εντερική απόφραξη, υποσιτισμό, ακόμα και οδοντικές κακώσεις.
Αντιμετώπιση
Επειδή η διαταραχή αυτή μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτες βλάβες επιβάλλεται η εξέταση, παρακολούθηση και θεραπεία από γιατρό. Επίσης, επειδή η αλλοτριοφαγία συνδέεται με ψυχικές διαταραχές ή και με άλλες τροφικές διαταραχές (νευρική ανορεξία) τα άτομα αυτά χρειάζονται και ψυχολογική υποστήριξη.
Μερικές μελέτες έδειξαν ότι με τη κατάλληλη χορήγηση σιδήρου η αλλοτριοφαγία σταματά, ενώ άλλες αποδίδουν την έλλειψη σιδήρου σαν αποτέλεσμα και όχι σαν το αίτιο της αλλοτριαφαγίας.
Η εξέταση αίματος είναι απαραίτητη για να αποκλεισθεί η σιδηροπενική αναιμία, η δηλητηρίαση από βαρέα μέταλλα, και για να διαπιστωθεί αν υπάρχει έλλειψη άλλων ουσιών όπως ο ψευδάργυρος και το μαγνήσιο.
Γεωφαγία
Πολλές φορές παιδάκια 1-3 ετών παίζοντας στα χώματα βάζουν στο στόμα τους και καταπίνουν, διάφορα αντικείμενα και βρωμιές όπως το χώμα, η λάσπη, η άμμος, οι γόπες, τα χόρτα, μικρές πέτρες, κόπρανα ζώων και άλλα αντικείμενα που βρίσκουν στο έδαφος.
Αυτό οφείλεται στο ότι τα παιδιά στην ηλικία αυτή, δεν είναι πνευματικά ανεπτυγμένα και δεν μπορούν να ξεχωρίσουν ουσίες που αποτελούν ή δεν αποτελούν τροφή. Με τον τρόπο αυτό θέλουν να εξερευνήσουν το περιβάλλον.
Αυτή η κατάσταση λέγεται Γεωφαγία και η πρώτη αναφορά ανάγεται στον Ιπποκράτη πριν από 2000 χρόνια.
Αποτελεί μια πιο ήπια και “αθώα” μορφή της αλλοτριοφαγίας. Τα συμπτώματα αυτά σταματούν μόνα τους με την πάροδο της ηλικίας, δεν αποκλείεται όμως να συνεχιστούν και να μετατραπούν σε πραγματική αλλοτριοφαγία, ιδίως σε παιδιά με πνευματική καθυστέρηση ή ψυχικές διαταραχές, όπως είναι ο αυτισμός.
Οι γονείς δεν πρέπει να ανησυχούν όταν τα παιδιά τους παίζοντας βάζουν αυτά τα αντικείμενα στο στόμα. Μελέτη που έγινε από το πανεπιστήμιο Cornell έδειξε ότι η γεωφαγία μπορεί να έχει και ευεργετική επίδραση στο στομάχι με το χώμα και τη λάσπη να δρουν σαν προστατευτική ασπίδα έναντι διαφόρων τοξινών και δηλητηρίων.
Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση με τον παιδίατρό σας, ο οποίος γνωρίζει πολύ καλά το ιστορικό του παιδιού σας, είναι η καλύτερη λύση.
