Ποδηλασία: Η άσκηση που είναι έως 4 φορές πιο αποδοτική από το περπάτημα
Το ποδήλατο δεν αποτελεί μόνο ένα πρακτικό μέσο για να μετακινηθεί κανείς μέσα στην πόλη. Παράλληλα, προσφέρει έναν ιδιαίτερα αποδοτικό τρόπο άσκησης, καθώς επιτρέπει στο σώμα να καλύπτει μεγαλύτερες αποστάσεις καταναλώνοντας αισθητά λιγότερη ενέργεια από ό,τι το περπάτημα ή το τρέξιμο.
Δεν είναι τυχαίο ότι περισσότεροι από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν καθημερινά ποδήλατο. Η αποτελεσματικότητά του συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τον τρόπο που η κατασκευή του συνεργάζεται με την κίνηση του ανθρώπινου σώματος.
Τι κάνει την ποδηλασία τόσο αποδοτική
Αρκεί να συγκρίνει κανείς δύο απλές διαδρομές. Για μια απόσταση πέντε χιλιομέτρων, το περπάτημα μπορεί να χρειαστεί περίπου μία ώρα, ενώ με το ποδήλατο η ίδια διαδρομή μπορεί να ολοκληρωθεί σε περίπου 15 λεπτά, χωρίς ιδιαίτερη δύσπνοια.
Η διαφορά δεν οφείλεται μόνο στην ταχύτητα. Σχετίζεται και με το πόσο αποτελεσματικά αξιοποιείται η μυϊκή δύναμη.
Στο περπάτημα και στο τρέξιμο, το σώμα μεταφέρει διαρκώς το βάρος του από το ένα βήμα στο επόμενο. Τα πόδια ακολουθούν μεγαλύτερες κινήσεις και σε κάθε βήμα χρειάζεται να διαχειριστούν ξανά το βάρος τους σε σχέση με τη βαρύτητα.
Στην ποδηλασία, η κίνηση είναι διαφορετική. Τα πόδια ακολουθούν μια μικρή κυκλική κίνηση, με αποτέλεσμα να απαιτείται λιγότερη ενέργεια για την εκτέλεση της ίδιας επαναλαμβανόμενης κίνησης.
Η συμβολή των τροχών στην εξοικονόμηση ενέργειας
Ένα σημαντικό μέρος της αποδοτικότητας του ποδηλάτου βρίσκεται στους τροχούς του. Το ελαστικό κινείται συνεχόμενα πάνω στην επιφάνεια του δρόμου, περιορίζοντας τις απώλειες που προκαλούνται κατά την επαφή του ποδιού με το έδαφος.
Στο περπάτημα και ιδιαίτερα στο τρέξιμο, κάθε βήμα συνοδεύεται από πρόσκρουση. Μέρος της ενέργειας χάνεται με τη μορφή θερμότητας και ήχου, ενώ οι κραδασμοί μεταφέρονται στις αρθρώσεις.
Υπάρχει και μια ακόμη διαφορά. Όταν το πόδι προσγειώνεται μπροστά από το σώμα, δημιουργείται μια μικρή δύναμη που λειτουργεί στιγμιαία σαν φρένο. Οι μύες χρειάζεται στη συνέχεια να αντισταθμίσουν αυτή την επιβράδυνση και να επαναφέρουν την κίνηση προς τα εμπρός.
Στο ποδήλατο δεν υπάρχει αυτή η συνεχής διαδικασία «φρένο – επιτάχυνση». Η κύλιση των ελαστικών στον δρόμο επιτρέπει στη δύναμη που παράγεται από τα πετάλια να μετατρέπεται με πολύ πιο άμεσο τρόπο σε κίνηση προς τα εμπρός.
Οι ταχύτητες βοηθούν τους μύες να λειτουργούν πιο οικονομικά
Η αποδοτικότητα της ποδηλασίας ενισχύεται και από το σύστημα μετάδοσης. Οι ανθρώπινοι μύες δεν λειτουργούν με την ίδια αποτελεσματικότητα σε κάθε ρυθμό. Όταν συσπώνται πολύ γρήγορα, μειώνεται η δύναμη που μπορούν να παράγουν και αυξάνεται η ενέργεια που καταναλώνουν.
Οι σχέσεις μετάδοσης του ποδηλάτου επιτρέπουν στον αναβάτη να προσαρμόζει την κίνηση ανάλογα με την ταχύτητα και τις συνθήκες της διαδρομής. Έτσι, οι μύες μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν σε έναν πιο αποδοτικό ρυθμό, παράγοντας την απαραίτητη δύναμη με μικρότερη ενεργειακή επιβάρυνση.
Πότε το περπάτημα μπορεί να υπερέχει
Η ποδηλασία δεν είναι αποδοτικότερη σε κάθε πιθανή συνθήκη. Σε ιδιαίτερα απότομες ανηφόρες, με κλίση μεγαλύτερη από περίπου 15%, το περπάτημα μπορεί να αποδειχθεί πιο αποτελεσματικό.
Σε μια τέτοια κλίση, τα πόδια μπορούν να αξιοποιήσουν καλύτερα τη δύναμή τους όταν πιέζουν προς το έδαφος παρά όταν κινούνται κυκλικά πάνω στα πετάλια.
Στις κατηφόρες, ωστόσο, η κατάσταση αλλάζει. Η αυξημένη κλίση επιτρέπει στο ποδήλατο να κυλά ευκολότερα, ενώ το περπάτημα μπορεί να γίνει πιο απαιτητικό. Οι κραδασμοί που δημιουργούνται από τα διαδοχικά βήματα αυξάνονται και η επιβάρυνση για τα γόνατα και τις αρθρώσεις μπορεί να γίνει εντονότερη.
Έως και τέσσερις φορές μεγαλύτερη ενεργειακή αποδοτικότητα
Τα επιστημονικά δεδομένα αναδεικνύουν με εντυπωσιακό τρόπο τη διαφορά. Η ποδηλασία μπορεί να είναι τουλάχιστον τέσσερις φορές πιο ενεργειακά αποδοτική από το περπάτημα, ενώ σε σύγκριση με το τρέξιμο μπορεί να είναι έως και οκτώ φορές πιο αποδοτική.
Η εξήγηση βρίσκεται σε τρεις βασικούς παράγοντες:
- στην περιορισμένη μετακίνηση του βάρους των ποδιών,
- στις μικρότερες απώλειες ενέργειας κατά την επαφή με το έδαφος,
- και στη δυνατότητα των μυών να λειτουργούν σε πιο αποδοτικό ρυθμό.
Μια πρακτική μορφή άσκησης για την καθημερινότητα
Η ποδηλασία συνδυάζει την άσκηση με τη μετακίνηση και επιτρέπει την κάλυψη μεγαλύτερων αποστάσεων με μικρότερη ενεργειακή δαπάνη. Η κατασκευή του ποδηλάτου, από τους τροχούς μέχρι τα πετάλια και τις σχέσεις μετάδοσης, έχει ως αποτέλεσμα μια κίνηση που αξιοποιεί αποτελεσματικά τη δύναμη των μυών.
Γι’ αυτό και το ποδήλατο αποτελεί μια ιδιαίτερα αποδοτική επιλογή τόσο για την καθημερινή μετακίνηση όσο και για την άσκηση, προσφέροντας ταχύτητα με μικρότερη ενεργειακή κατανάλωση.
