Με το άνοιγμα των σχολείων, τις καινούργιες τσάντες, τις χρωματιστές κασετίνες και τα πολυάριθμα αξεσουάρ, έρχονται και τα φαγητοδοχεία μαζί και τα ποτήρια-θερμός, καλαμάκια επαναχρησιμοποιούμενα, κουταλάκια από πλαστικό ή ξύλο, μπολάκια σε διάφορα μεγέθη με ειδικά καπάκια και άλλα πολλά που φιλοδοξούν να κάνουν τα παιδιά να αγαπήσουν το σπιτικό φαγητό δίνοντας μια πιο υγιεινή προσέγγιση στα σνακ.
Η υγιεινή διατροφή αποτελεί ή πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για γονείς και παιδιά, αλλά τελικά, ισχύει αυτό; Ακούμε καθημερινά για τη σημασία του υγιεινού τρόπου διαβίωσης, του σπιτικού φαγητού και της άθλησης. Οι γονείς θέλουν τα παιδιά τους να συμμετέχουν σε αθλητικές δραστηριότητες, αλλά κατά πόσο επιμένουν στο ποιοτικό φαγητό; Μήπως στο τέλος, θυσιάζεται και αυτό στο βωμό της ευκολίας και του χαοτικού τρόπου ζωής που έχουμε υιοθετήσει και επιβάλλει και στα παιδιά μας, που γυρίζουν ζαλισμένα από δραστηριότητα σε δραστηριότητα, προσπαθώντας να χορτάσουν με σνακς από το σουπερμάρκετ αμφίβολης διατροφικής αξίας, παρόλο που πλασάρονται ως υγιεινά;
Δεν είμαι επιστήμονας της υγείας, έχω όμως ασχοληθεί με παιδιά και γονείς που μου έχουν μιλήσει για τη ζωή τους με το διαβήτη, έχω μιλήσει με ανθρώπους που τα παιδιά τους αντιμετωπίζουν το περιβόητο bullying λόγω των παραπανίσιων κιλών και έχω παρατηρήσει τι τρώνε τα παιδιά στο σχολείο, σε πάρτι, στο σπίτι τους και όταν βγαίνουν έξω. Και, ενώ συχνά όλοι ξεκινούν με προθέσεις καλές και προσπαθούν να κάνουν αυτό που θεωρούν ή τους έχουν πει ότι είναι σωστό, κάπου χάνονται στην πορεία. Φυσικά, υπάρχει και η άλλη κατηγορία που το θέμα διατροφής δεν την απασχολεί. Είναι η γνωστή νοοτροπία γονιών που θεωρούν ότι το παιδικό φαγητό στην ταβέρνα είναι οι τηγανιτές πατάτες και η πορτοκαλάδα χωρίς ανθρακικό, όπως και αυτοί που κυνηγάνε τα παιδιά τους και τα μπουκώνουν με τούρτα και λουκανικοπιτάκια στα παιδικά πάρτι.
Τα παιδιά, όπως πάντα είναι αποδέκτες πολλαπλών μηνυμάτων. Προσπαθούν να ακολουθήσουν οδηγίες αλλά, παράλληλα ακολουθούν και ό,τι τους ικανοποιεί γευστικά και τους προκαλεί ευχαρίστηση. Και, ενώ, συχνά, ακολουθούν όσα τους διδάσκουν οι γονείς που έχουν ασχοληθεί με το θέμα της διατροφής, υπάρχει και το περιβάλλον στο οποίο βλέπουν τι κάνουν και τα άλλα παιδιά αλλά και τα πειράγματα, που, όσο κι αν φαίνονται αθώα, μπορεί να τα τραυματίσουν.
Τα Παιδιά μάς Μιλούν. Η Χριστίνα, που αρνείται να φάει τη σπανακόπιτα της γιαγιάς στο σχολείο, ο Θανάσης που ντρέπεται να ανοίξει το ταπεράκι με τα ντολμαδάκια και η Μελίνα που κλείνει με τρόμο τις φακές, γιατί ξέρει τι θα τραβήξει έτσι και “τις μυριστούν” οι υπόλοιποι. Και ξεκινάει ο κύκλος: “Μη μου βάζεις τέτοια φαγητά στο σχολείο”, “Γιατί δεν τρώω και εγώ όπως οι άλλοι”, “Θέλω τσιπς και μπισκότα” θα πιω έτοιμο χυμό στο κουτάκι, “Oι φίλοι μου παίρνουν κρουασάν, γιατί δεν μπορώ να φάω κι εγώ;”, “Θέλω σοκολάτα”, “δε θέλω να φάω φακές!”, “Όλοι με κοροϊδεύουν”. Και οι ταλαίπωροι γονείς ή υποχωρούν και κάνουν τα κέφια των παιδιών για να είναι ευχαριστημένα ή πιέζουν να φάνε τα παιδιά σωστά ή ακόμα δαιμονοποιούν καθετί με ζάχαρη ή λιπαρά φτάνοντας στο άλλο άκρο, δημιουργώντας στα παιδιά ένα σύνδρομο στέρησης, που τα οδηγεί κατευθείαν στα “απαγορευμένα”.
Κάποια προνομιούχα παιδιά, που έχουν την πολυτέλεια του σπιτικού φαγητού, είτε λόγω των γονιών που είναι υποψιασμένοι, είτε γιατί στο σπίτι τους μένει μια γιαγιά που μαγειρεύει, είτε γιατί οι γονείς φροντίζουν οι ίδιοι για την ποιότητα του φαγητού προσδίδοντάς του τη σημασία που του πρέπει, γίνονται απρόθυμα να ακολουθήσουν υγιεινές διατροφικές συνήθειες, κυρίως εκτός σπιτιού, θεωρώντας ότι το πρόχειρο τυποποιημένο φαγητό είναι αποδεκτό από τους φίλους τους και δε θα γίνονται στόχος πειραγμάτων, όπως στην περίπτωση που αποφασίσουν να τρώνε όσπρια, σπιτικές πίτες, λαδερά κτλ.
Τα παιδιά, τελικά, ζητάνε την ευχαρίστηση αλλά και την αποδοχή. Είναι λογικό. Θέλουν να είναι μέρος της ομάδας. Θέλουν οι φίλοι τους να εκτιμούν τις επιλογές τους. Θέλουν να είναι “Μέσα στο παιχνίδι”. Έτσι γινόταν και έτσι θα γίνεται πάντα. Ευθυνόμαστε κι εμείς. Ευθυνόμαστε γιατί ακολουθούμε τη ροή καί στις προσωπικές μας επιλογές καί όταν αποφασίζουμε για τα παιδιά μας. Απόλυτα λογικό. Είμαστε κοινωνικά όντα. Μπορούμε, όμως, να δείξουμε με το παράδειγμά μας ότι δεν είναι κακό να ξεχωρίζεις και να μην κάνεις ό,τι και οι άλλοι πάντα. Έτσι, θα μπορούν και τα παιδιά να κάνουν το ίδιο.
Στη Χριστίνα, που δε θέλει τη σπανακόπιτα μπορούμε να την ενθαρρύνουμε, δείχνοντάς της ότι κι εμείς σπανακόπιτα τρώμε στο γραφείο, στο Θανάση μπορούμε να μιλήσουμε για το πώς φτιάχνονται τα ντολμαδάκια και να το παρουσιάσει σαν παιχνιδι στους φίλους του, στη Μελίνα μπορούμε να εξηγήσουμε τη διατροφική αξία που έχουν οι φακές. Ακόμα κι αν κι έτσι δεν καταφέρουμε κάτι, μπορούμε να δείξουμε ότι είμαστε σταθεροί στις επιλογές μας και τις στηρίζουμε. Αν μας αρέσουν οι φακές, τις τρώμε. Έτσι απλά, χωρίς να χρειαστεί να εξηγήσουμε τίποτα στους άλλους. Μπορούμε, όμως, να τους μάθουμε ότι και εξαιρέσεις κάνουμε και χαιρόμαστε το φαγητό μας, γιατί είναι ανάγκη αλλά και απόλαυση, χωρίς υπερβολές.
Τα παιδιά μάς Μιλούν. Αλλά κι εμείς έχουμε φωνή. Η σωστή διατροφή πρέπει να είναι προτεραιότητα για λόγους υγείας και ευεξίας. Αφήνω απέξω το αισθητικό κομμάτι, γιατί τα πρότυπα ομορφιάς αλλάζουν και είναι υποκειμενικά, αν και η κοινωνία μας περιθωριοποιεί τους υπέρβαρους. Αυτό δε σχετίζεται με τις σκέψεις που μοιράζομαι για την ευεξία και την υγεία, σωματική και ψυχική, των παιδιών. Οι Γονείς μάς Μιλούν κι αυτοί. Σταθερά, με απλή γλώσσα χωρίς πολλή πίεση, με υπομονή. Ας χαλαρώσουμε. Χωρίς εμμονές, αδιαφορία και στερήσεις. Ας δώσουμε χώρο και στον εαυτό μας και στα παιδιά… και οι φακές θα βρουν τη θέση τους…
Λίγα λόγια για τη συγγραφέα
Η Έφη Παναγοπούλου δημιούργησε τον θεματικό κύκλο “Τα Παιδιά μας Μιλούν” υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού, που επικεντρώνεται στη συμπερίληψη και τον ευαίσθητο παιδικό ψυχισμό. Σε αυτόν τον κύκλο ανήκουν τα μεταφρασμένα και στα Αγγλικά έργα “Η Γλυκιά Ιστορία του Χρήστου Χωρίς Ζάχαρη“, “Ποιος Πειράζει τη Χριστίνα;” , και “Ο Θοδωρής και η Περιπέτεια της Υγιεινής Διατροφής” που εστιάζει στις διατροφικές διαταραχές και τον σχολικό εκφοβισμό. Μέσα από αυτά τα έργα προωθεί την ευαισθητοποίηση για σημαντικά θέματα που απασχολούν τα παιδιά αξιοποιώντας την πολυετή εμπειρία της στην εκπαίδευση.
Η Έφη Παναγοπούλου είναι συγγραφέας διηγημάτων, θεατρικών έργων, βιβλίων και στίχων τραγουδιών. Έργα της έχουν βραβευτεί και παρουσιαστεί σε σημαντικά πολιτιστικά γεγονότα. Στον βραβευμένο με Tourism Award 2023 θεματικό κύκλο “Οι Μυθικές Μελωδίες των Ποταμών” ανήκει “Το Ταξίδι του Αλφειού” που ερμήνευσε η Ορχήστρα Σύγχρονης Μουσικης της ΕΡΤ σε μουσική του βραβευμένου συνθέτη Γιώργου Βούκανου, ενώ ομώνυμο βιβλίο της έχει διανεμηθεί σε σχολεία σε Ελλάδα και Ιταλία. Το έργο της “Στα Νερά του Ιλισσού” παρουσιάστηκε το 2023, από την Camerata Junior ενώ έγραψε το λιμπρέτο για το “Θεσμοφορίων Χορός, μια Ωδή στη Γη” που βραβεύτηκε στα Tourism Awards 2024. Επιπλέον, έχει γράψει λιμπρέτα για σημαντικά έργα όπως το “Ζάλογγο, Χορός Γυναικών, Συμφωνία Σιωπής“, που εστιάζει στη βία κατά των γυναικών, τα έργα ”Έτσι Ξεκίνησαν Όλα” και “Έτσι Συνεχίστηκαν Όλα”, που παρουσιάστηκαν στις γιορτές Μνήμης για την Άλωση της Τριπολιτσάς, και συμμετείχε σε πολιτιστικές δράσεις με επίκεντρο τη συμπερίληψη και την προστασία ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων. Είναι υπεύθυνη ανάπτυξης στη Σχολή CAMPION και έχει βραβευτεί για τη συμβολή της στον πολιτισμό.
“The Children Talk to Us”: “I Don’t Want to Eat Lentils” by Effie Panagopoulou
With the start of the school year comes a wave of new backpacks, colourful pencil cases, countless accessories, stylish lunch boxes, thermos cups, reusable straws, plastic or wooden spoons, containers of various sizes with special lids, and many other items—all designed to make children enjoy homemade food and promote a healthier approach to snacking.
Healthy eating should be, or at least aspire to be, a priority for both parents and children. But is that really the case? We constantly hear about the importance of a healthy lifestyle, homemade meals, and physical exercise. Parents often encourage their kids to engage in sports, but how often do they prioritise quality nutrition? In the end, is healthy eating also sacrificed on the altar of convenience and the chaotic lifestyles we impose on our children? Children rush from one activity to another, filling up on supermarket snacks of questionable nutritional value, despite being marketed as “healthy.”
Although I am not a health expert, I have worked with children and parents who have shared their experiences with diabetes, and I have spoken to families whose children have faced bullying due to being overweight. I have observed what children eat at school, at parties, at home, and when they are out. While many parents begin with the best intentions, trying to do what they believe is right or what they have been told is right, somewhere along the way, things get lost. Of course, some parents don’t concern themselves with food at all. These are the parents who believe a child’s meal at a restaurant consists of fries and orange soda or who chase after their kids at parties, stuffing them with cake and sausage rolls.
Children, as always, are bombarded with mixed messages. They try to follow instructions, but at the same time, they seek out what tastes good and gives them pleasure. While some follow the guidelines of parents who are mindful of nutrition, others are influenced by their peers, observing what other kids eat and enduring teasing. No matter how innocent it may seem, teasing can leave lasting scars.
The Children Talk to Us. Christina refuses to eat her grandmother’s spinach pie at school. Thanasis is embarrassed to open his container of stuffed grape leaves. Melina hides her lentils in fear of what her classmates will say if they “catch a whiff.” The cycle begins: “Don’t pack this kind of food for school,” “Why can’t I eat what the others eat?” “I want chips and cookies,” “I will drink store-bought juice,” “My friends get croissants, why can’t I have one?” “I want chocolate,” “I don’t want to eat lentils!” “Everyone is making fun of me.” Exhausted parents either give in to keep their children happy or pressure them to eat right. Others swing to the opposite extreme, demonising anything with sugar or fat, creating a sense of deprivation that drives kids straight toward the “forbidden.”
Some children are fortunate to have homemade meals, either because their parents are aware of nutrition, a grandmother at home is cooking, or their parents are careful about the quality of their food. Yet, even these kids can resist healthy eating, especially when they believe junk food is more accepted by their peers, making them less of a target for teasing than if they bring legumes, homemade pies, or traditional vegetable dishes.
Ultimately, kids crave both pleasure and acceptance. They want to belong, to be part of the group, and to have their choices respected by their friends. This has always been the case, and it likely always will be. We, as parents, bear responsibility too. We often go with the flow in both our personal choices and in what we decide for our children. It’s natural. We are social beings. But we can also lead by example, showing that it’s okay to stand out and not always follow what everyone else is doing. This way, our children can learn to do the same.
For Christina, who does not want her spinach pie, we can show her that we also eat spinach pie at work. For Thanasis, we can turn the story of stuffed grape leaves into a fun conversation he can share with his friends. For Melina, we can explain the nutritional value of lentils. Even if that does not fully convince her, we can still demonstrate that we stand by our choices and support them. If we like lentils, we eat them. It is as simple as that—without needing to explain ourselves to others. We can also teach that it’s okay to make exceptions and enjoy our food because eating is both a necessity and a pleasure—without going to extremes.
The Children Talk to Us, but we have a voice too. Proper nutrition should be a priority for health and well-being. I am not addressing aesthetic concerns here, as beauty standards change and are subjective, though our society often marginalises those who are overweight. What matters is the well-being and health—both physical and mental—of our children. Parents Speak too. Gently, clearly, without too much pressure, with patience. Let’s relax—without obsessions, indifference, or deprivation. Let’s give ourselves and our children space… and the lentils will find their place.
About the Author
Effie Panagopoulou created the thematic series “The Children Talk to Us” under the auspices of the Ministry of Culture, focusing on inclusion and the sensitive psyche of children. This series includes works translated into English such as ” Christos’ Sweet Sugar-Free Story” “Who’s Upsetting Christina?” and “Theodore and the Adventure of Healthy Eating,” which addresses eating disorders and school bullying. Through these works, she raises awareness of important issues affecting children, drawing on her many years of experience in education.
Effie Panagopoulou is an author of short stories, plays, books, and song lyrics. Her works have been awarded and presented at significant cultural events. The thematic cycle “Mythical Melodies of the Rivers” (Tourism Award 2023) includes :”Alpheus’ Journey,” performed by the ERT Contemporary Music Orchestra with music by award-winning composer George Voukanos, and her book of the same title has been distributed to schools in Greece and Italy. Her work “In the Waters of Ilissos” was presented in 2023 by the Camerata Junior, and she wrote the libretto for “Thesmophoria Dance, an Ode to Earth,” which was awarded at the 2024 Tourism Awards. Additionally, she has written librettos for significant works such as “Zalongo, Women’s Dance, Silent Symphony,” which focuses on violence against women, and the works “This is How It All Began” and “This is How It Continued,” presented at the Memorial Celebrations for the Fall of Tripolitsa. She has also participated in cultural initiatives centred on inclusion and the protection of vulnerable social groups. She is the Development Manager at Campion School and has been recognised for her contributions to culture.
Διαβάστε επίσης
Απαράδεκτη και αυταρχική η συμπεριφορά της διευθύντριας εις βάρος μαθητή με ΔΕΠΥ
Τι θα φάει το παιδί μου σήμερα; – Ιδέες για το κολατσιό στο σχολείο
