Υπάρχει ο Άγιος Βασίλης; «Η αναζήτηση του τί είναι πραγματικό και τι όχι, είναι ένα φυσιολογικό στάδιο της διανοητικής ανάπτυξης», υποστηρίζουν οι ψυχολόγοι.
Ο δημοσιογράφος Λουκάς Χριστοδουλίδης στη συνέντευξη που ακολουθεί με την ψυχολόγο και διδάκτορα εξελικτικής – σχολικής ψυχολογίας Αριστονίκη Θεοδοσίου – Τρυφωνίδου μας δίνουν τις κατάλληλες απαντήσεις.
Nα αρχίσουμε τη συνέντευξή μας Δρ. Θεοδοσίου με την εξής ερώτηση: τι συμβολίζει η φιγούρα του Άγιου Βασίλη για τα μικρά παιδιά;
Η φιγούρα του Άγιου Βασίλη είναι ένας μύθος γεμάτος συμβολισμούς αξιών όπως η επιθυμία, η προσφορά και η φαντασία και εκπέμπει θετικά μηνύματα. Τα παιδιά έχουν ανάγκη να ονειρεύονται, να ελπίζουν, να προσδοκούν και να πιστεύουν σε μύθους και τελετουργίες. Είναι αναπόφευκτο δημιουργικό μονοπάτι στο δρόμο της ανάπτυξής τους. Στο μυθικό πρόσωπο του Άγιου Βασίλη προβάλλουν οι έννοιες του «μοιράζομαι» και «νοιάζομαι» λαμβάνοντας ένα ρόλο διδακτικό. Ο Άγιος Βασίλης φτιάχνει δώρα και δεν τα κρατάει για τον εαυτό του αλλά τα μοιράζει σε όλα τα παιδιά.
Πιστεύετε ότι ένας γονιός θα πρέπει να αφήσει το παιδί του να πιστέψει στον Άγιο Βασίλη ή μήπως είναι προτιμότερο να του πει την αλήθεια;
Φυσικά να αφήσουν το παιδί να πιστέψει! Ρώτησα πολλές φορές τα παιδιά για το τι σημαίνουν για αυτά τα Χριστούγεννα. Έχω λάβει πολλές και διαφορετικές απαντήσεις ανάλογα με την ηλικία των παιδιών, την συναισθηματική τους ωριμότητα αλλά και την γνωστική τους αντίληψη. Θα μοιραστώ μαζί σας μερικές απαντήσεις: «Χριστούγεννα σημαίνει χαρά γιατί παίρνουμε δώρα και τρώμε γλυκά», «Χριστούγεννα είναι μια χαρούμενη γιορτή», «Τα Χριστούγεννα όλοι χαίρονται και ειδικά οι μικροί».
Ωστόσο, θεωρώ ότι το μαγικό κλίμα των Χριστουγέννων είναι πολύ κοντά στην μαγική σκέψη των παιδιών. Είναι κοντά στο παραμύθι, στον μύθο, στην μαγεία, στην χαρά που χαρακτηρίζουν την παιδική ηλικία. Αυτή η χαρά που ντύνεται με τόση λάμψη βοηθά πολύ να μοιάζει τούτη η γιορτή πιότερο για παιδιά αλλά και για μεγάλους που έχουν αναμνήσεις από τα δικά τους Χριστούγεννα των παιδικών τους χρόνων.
Το πότε τα παιδιά αντιλαμβάνονται τη μη ύπαρξη του Άγιου Βασίλη θα λέγατε Δρ. Θεοδοσίου ότι σχετίζεται με το αναπτυξιακό στάδιο των παιδιών και την γνωσιακή τους ωρίμανση;
Το παιδί συνήθως μέχρι τα έξι του χρόνια δεν μπορεί να ξεχωρίσει ακόμα το φανταστικό από το πραγματικό. Ο Άγιος Βασίλης βρίσκεται στην φαντασία του και ενδεχομένως να εξυπηρετεί κάποιες ανάγκες του. Είναι ο καλός Άγιος που φέρνει δώρα σε όλα τα παιδάκια και με υπερφυσικές δυνάμεις τρυπώνει σε όλα τα σπίτια. Στα παιδιά αρέσουν οι μύθοι, οι ιστορίες και τα παραμύθια. Όταν εκείνα το ζητάνε το παραμύθι, σημαίνει ότι χρειάζονται την μαγική ύπαρξη του. Σε αυτή την περίπτωση μπορείτε και εσείς να συμμετέχετε σε όλο αυτό τον φανταστικό κόσμο.
Είναι όμορφο να τα βάλετε στην διαδικασία να του στείλουν και γράμμα. Στην παιδική ηλικία 6 έως 12 ετών το παιδί αρχίζει σιγά σιγά να ξεχωρίζει το πραγματικό από το φανταστικό. Μπορεί να καταλάβει τι είναι σωστό και τι λάθος, τι είναι φανταστικό και τι αληθινό. Αν το παιδί αμφισβητεί την ύπαρξη του Άγιου Βασίλη μάλλον ήρθε η ώρα να του αποκαλύψετε την αλήθεια για τον Άγιο. Καλό θα είναι να αναφέρετε την πραγματική ιστορία και από πού ξεκίνησε αυτό το παραμύθι.
Αν πάλι το παιδί σας είναι 6 και 7 ετών και του αρέσει η ιδέα του Άγιου Βασίλη αφήστε το να πιστεύει. Μην προσπαθήσετε να το απογοητεύσετε και να το προσγειώσετε στην πραγματικότητα. Κατά βάθος, το παιδί γνωρίζει την αλήθεια, απλά του αρέσει ο παραμυθένιος κόσμος του Άγιου. Όταν άλλα λέει ο ένας και άλλα ο άλλος είναι καλό να λέμε στο παιδί ότι υπάρχουν πολλές απόψεις για τα θέματα και να το ρωτάμε τι πιστεύει το ίδιο.
Πώς θα μπορούσαμε ως γονείς να αποκαλύψουμε τη μη ύπαρξη του Άγιου Βασίλη στα παιδιά μας χωρίς να τους χαλάσουμε τη μαγεία των εορτών;
Τα παιδιά θα προσπαθήσουν επίσης να το καταλάβουν από μόνα τους, όταν αρχίζουν να καταλαβαίνουν ότι η ιστορία δεν εμφανίζει μία λογική συνέπεια. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να μείνουν ξύπνια μέχρι αργά, προσπαθώντας να δουν τον Άγιο Βασίλη την ώρα που παραδίδει τα δώρα. Η αναζήτηση του τί είναι πραγματικό και τί όχι, είναι ένα φυσιολογικό στάδιο της διανοητικής ανάπτυξης, υποστηρίζουν οι ψυχολόγοι.
Όταν τα παιδιά ρωτούν τους γονείς τους, αν ο Άγιος Βασίλης είναι αληθινός, οι γονείς πρέπει να αποφασίσουν αν το παιδί είναι πραγματικά έτοιμο να μάθει την αλήθεια. Ο καλύτερος τρόπος για να το χειριστείτε αυτό, είναι να ρωτήσετε το παιδί σας, αν ακόμη πιστεύει στον Άγιο Βασίλη. Αν ακόμη πιστεύει, ίσως είναι πολύ νωρίς για να του πείτε την αλήθεια.
Οι περισσότεροι γονείς γνωρίζουν καλά πότε τα παιδιά τους είναι έτοιμα να δεχτούν την αλήθεια. Όταν οι γονείς αποκαλύπτουν την αλήθεια, μπορούν να πουν στα παιδιά τους ότι το πνεύμα των Χριστουγέννων είναι πραγματικό και να τους πουν για τον αληθινό Άγιο Νικόλαο.
Μερικές οικογένειες οδηγούνται σε ακραίες καταστάσεις για να εξασφαλίσουν ότι τα παιδιά τους θα εξακολουθούν να πιστεύουν στον Άγιο Βασίλη. Οι γονείς πρέπει να αναρωτηθούν αν η διαιώνιση του μύθου θα κάνει το παιδί τους απλώς να το υποστηρίζουν για τη δική τους επιθυμία.
Φυσικά, πολλά παιδιά μεγαλώνουν χωρίς να πιστεύουν στον Άγιο Βασίλη, είτε επειδή δεν γιορτάζουν τα Χριστούγεννα ή ακολουθούν τις παραδόσεις ενός διαφορετικού πολιτισμού. Και μερικές οικογένειες που γιορτάζουν τα Χριστούγεννα, δε μεγαλώνουν τα παιδιά τους ώστε να πιστεύουν στον Άγιο Βασίλη κάτι που είναι επίσης υγιές. Ωστόσο, αν αυτό ισχύει, οι γονείς θα πρέπει να βεβαιωθούν ότι τα παιδιά τους γνωρίζουν ότι τα άλλα παιδιά πιστεύουν στην ιστορία του Άγιου Βασίλη και να τους πουν, να μην το μαρτυρήσουν στα άλλα παιδιά.
Ο Άγιος Βασίλης μπορεί να είναι μια χριστουγεννιάτικη παράδοση. Ωστόσο, το πνεύμα της προσφοράς στους φτωχούς και τους απόρους, το πνεύμα της αρμονικής συνύπαρξης, είναι καθολικό.
Κλείνοντας, θα ήθελα να μου σχολιάσετε εσείς, ως ειδικός, μια ερώτηση που γίνεται στα παιδιά τις μέρες των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς και που πιθανόν να μην τους αρέσει και τόσο πολύ “Ήσουν καλό παιδί φέτος; O Άγιος Βασίλης όλα τα βλέπει”.
Η χρήση των χαρακτηρισμών καλό/κακό παιδί δεν είναι βοηθητική γιατί όταν ετικετοποιούμε τα παιδιά τα στιγματίζουμε. Τα παιδιά έτσι ταλανίζονται από σκέψεις τύπου «είμαι αρκετά καλός/ή για τον Άγιο Βασίλη ή είμαι αρκετά καλός/ή για τους γονείς μου;» και ως ενήλικες καταλήγουν να παλεύουν για μια ιδεατή τελειότητα που τους προσθέτει περιττό άγχος.
Δεν φαντάζομαι τον Άγιο Βασίλη να περιμένει κάθε παιδί στη γωνία να κάνει κάτι «κακό», ούτε να κρατάει λίστα με τα άτακτα και τα «καλά» παιδιά. Αυτή η συλλογιστική δεν συνάδει με το νόημα της αγάπης και συνακόλουθα των Χριστουγέννων.
Διαβάστε επίσης
Τι κάνουμε αν το παιδί μας ζητά δώρο ακριβό ή που “δεν ταιριάζει” με το φύλο του; Η ψυχολόγος απαντά
Τι κάνουμε αν το παιδί μας ζητά δώρο ακριβό ή που “δεν ταιριάζει” με το φύλο του; Η ψυχολόγος απαντά
