Οι νυχτερινοί εφιάλτες είναι μια κατάσταση που εμφανίζεται αρκετά συχνά στην παιδική ηλικία. Πρόκειται για άσχημα όνειρα, τα οποία συμβαίνουν συνήθως στο δεύτερο μισό της νύχτας, κατά τη διάρκεια του ενεργητικού ύπνου. Στην φάση αυτή ο εγκέφαλος των παιδιών επεξεργάζεται και αφομοιώνει όλες τις νέες πληροφορίες που δέχθηκε κατά τη διάρκεια της μέρας, και οι εικόνες που σχηματίζονται μπορεί να είναι τόσο ζωντανές, ώστε να πυροδοτήσουν έντονα συναισθήματα και να αφυπνίσουν το παιδί.
Στην τυπική τους μορφή, το παιδί ξυπνάει τρομαγμένο, με έντονο αίσθημα εγκατάλειψης, εφίδρωση, ταχυκαρδία, αίσθημα πνιγμονής. Το όλο επεισόδιο διαρκεί 1-2 λεπτά, και την επόμενη μέρα το παιδί θυμάται το κακό όνειρο.
Πότε εμφανίζονται;
Δεν είναι ξεκάθαρο σε ποια ηλικία αρχίζουν τα παιδιά να ονειρεύονται, οι εφιάλτες όμως εμφανίζονται συχνότερα μετά τον 3ο χρόνο ζωής όταν το παιδί μπορεί να περιγράψει με σχετική ευκολία ένα όνειρο, και σε ποσοστό 30% είναι τόσο έντονοι, ώστε να ανησυχούν τους γονείς.
Πού οφείλονται;
Επίσης, δεν είναι γνωστή η ακριβής αιτία που τους προκαλεί.
Οπωσδήποτε δεν αποτελούν ένδειξη συναισθηματικής διαταραχής, συχνά εμφανίζονται σε παιδιά με ζωηρή φαντασία και τις περισσότερες φορές συμβαίνουν χωρίς προφανή λόγο.
Παράγοντες οι οποίοι μπορούν να οδηγήσουν σε εφιάλτες είναι:
•Stress: ο ερχομός ενός νέου μέλους στην οικογένεια, η αλλαγή σχολείου, μια μετακόμιση, η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, εντάσεις στο οικογενειακό περιβάλλον
•Ατύχημα/Τραυματισμός: εφιάλτες μπορεί να εμφανίζονται μέχρι και αρκετούς μήνες μετά από κάποιο ατύχημα
•Ταινίες τρόμου: ταινίες καθώς και βιβλία με τρομακτικό περιεχόμενο, συχνά πυροδοτούν φόβο για το σκοτάδι και διαταραχές του ύπνου στα παιδιά

Πώς αντιμετωπίζονται:
Ακούστε το παιδί, δείξτε κατανόηση, και καθησυχάστε το.
•Συμπαράσταση στο δωμάτιό του: Ποτέ δεν πρέπει να μεταφερθεί στο κρεβάτι των γονιών του, καθώς αυτό θα ενισχύσει την ιδέα ότι δεν μπορεί να αισθάνεται ασφαλές στο δικό του κρεβάτι. Μπορείτε να παραμείνετε μαζί του στο δωμάτιο του για λίγο εάν είναι πολύ ανήσυχο, χωρίς όμως να ανάψετε το φως. Εξηγήστε του με τρυφερότητα ότι ήταν απλά ένα κακό όνειρο, ότι είστε περήφανοι γι’αυτόν/ήν που το αντιμετωπίζει με γενναιότητα και διαβεβαιώστε το ότι εφόσον σας χρειαστεί θα βρεθείτε ξανά κοντά του
•Φωτάκι νυκτός: είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό για την αντιμετώπιση της φοβίας για το σκοτάδι και κατ’ επέκταση για τον ύπνο κακής ποιότητας που την συνοδεύει
•Αποφυγή ταινιών τρόμου και τρομακτικών ιστοριών: όσο ασήμαντες και αν φαίνονται σε έναν ενήλικα, μπορούν να διαταράξουν σημαντικά την ποιότητα του ύπνου των παιδιών
•Τα μαγικά της μαμάς: για τα μικρά παιδάκια, χρησιμοποιήστε τη δύναμη της φαντασίας σας. Ψεκάστε μικρή ποσότητα “μαγικού σπρέι που διώχνει τα φαντάσματα” και διασφαλίστε ότι έχουν πια εξαφανιστεί
•Συζητήστε το κακό όνειρο το επόμενο πρωί: αναλύστε με το παιδί σας τις φοβίες του κατά τη διάρκεια της μέρας και ενισχύστε την αυτοπεποίθησή του. Ζητήστε του επίσης να ζωγραφίσει το “τέρας” του εφιάλτη του – με το φως της ημέρας πολλές τρομακτικές εικόνες χάνουν τις “μαγικές” τους δυνάμεις, και το παιδί τις απομυθοποιεί
•Εφαρμόστε πρόγραμμα κατά την αφύπνιση και την κατάκλιση: τα παιδιά χρειάζονται προκαθορισμένες ώρες ύπνου ανάλογα με την ηλικία τους και αποφυγή ενασχόλησης με videogames και παρακολούθηση τηλεόρασης μέχρι αργά το βράδυ
•Ζητήστε τη συμβουλή του παιδιάτρου σας εάν: οι εφιάλτες εμφανίζονται ως συνέχεια σε ένα τραυματικό για το παιδί γεγονός, εάν παρουσιάζονται επιπρόσθετα συμπτώματα άγχους κατά τη διάρκεια της ημέρας και εάν οι εφιάλτες παρουσιάζουν προοδευτική επιδείνωση σε ένταση και συχνότητα
Παιδίατρος
athinel@gmail.com
























