Η πρώτη φάση της αυτονομίας του παιδιού ξεκινά στην ηλικία των 2 ετών και η δεύτερη αργότερα στη εφηβεία, όπου το παιδί περνά μια βαθιά εσωτερική κρίση. Το παιδί επιθυμεί να μεγαλώσει, να γίνει ανεξάρτητο αλλά αυτό του δημιουργεί ταυτόχρονα ανασφάλεια, διότι πρέπει να ξεφύγει από το γνώριμο που του προσφέρει ηρεμία. Η αυτονομία είναι μια σειρά από διάφορες κατακτήσεις. Η κατάκτηση περιλαμβάνει την απώλεια, γιατί για να κατακτηθεί κάτι καινούργιο χάνεται το παλιό. Ωστόσο, ας μην ξεχνάμε και ότι η ικανότητα της απόκτησης της αυτονομίας έχει σχέση με τον χρόνο και τον ρυθμό του παιδιού.
Το καλοκαιράκι ήρθε, το σχολείο έχει κλείσει και το παιδί βρίσκεται σε χαλαρό πρόγραμμα όπως και εσείς. Μια περίοδος κατάλληλη για εκπαίδευση ως προς την αυτονομία του παιδιού σας.
Όπως όλοι γνωρίζουμε, η συνεχής παρεμβατικότητα των γονιών στην ζωή του παιδιού το εμποδίζει να αποκτήσει αυτονομία. Είναι πολύ σημαντικό το παιδί να αισθάνεται αυτάρκεια και να παίρνει σωστές αποφάσεις χωρίς καμία καθοδήγηση. Από μικρή ηλικία το παιδί χρειάζεται την αυτονομία του. Βασικά, του είναι αναγκαίο να πειραματιστεί για να εξελιχθεί, γι’ αυτό χρειάζεται το ανάλογο εδάφιο από το περιβάλλον του.
Για να μπορέσει το παιδί να πιστέψει στον εαυτό του και στις ικανότητές του χρειάζεται αρχικά καθοδήγηση και ενθάρρυνση από τον γονιό του. Εφαρμόστε, λοιπόν, τώρα το καλοκαίρι κάποιο πρόγραμμα για να ενισχύσετε την αυτονομία του παιδιού σας.
Εάν χρησιμοποιήσετε κάποιες σημειώσεις σε πινακάκια και τα παρουσιάσετε σαν ένα καθημερινό πρόγραμμα, το παιδί μπορεί ευκολότερα να ακολουθήσει τις οδηγίες για να προβεί στην αυτονομία του (φωτο). Δημιουργήστε οδηγίες με τρόπο παιγνιδιάρικο και φιλικό προς το παιδί. Εάν το παιδί ακολουθεί τις οδηγίες, τότε μπορείτε να ενισχύσετε τις πράξεις του με θετική επιβράβευση, με σκοπό την επανάληψη. Το παιδί ξεχνά, «ταξιδεύει» στις δικές του σκέψεις, γι’ αυτό χρειάζεται κατευθυντήριες γραμμές και υπενθυμίσεις. Ετοιμάστε, λοιπόν, μια λίστα ελέγχου με τις «υποχρεώσεις» του παιδιού και πείτε του, ότι χρειάζεται να την ελέγχει καθημερινά.
Δώστε χρόνο και χώρο στο παιδί να πειραματιστεί, έτσι θα μάθει! Αφήστε το λοιπόν, να πάρει μόνο του κάποιες αποφάσεις και να υποστεί τις συνέπειες. Μην διορθώνετε κάτι που δεν το έκανε καλά, δείξετε κατανόηση και δεκτικότητα. Μπορείτε να το ενθαρρύνετε να ξαναδοκιμάσει, εξηγώντας του πώς μπορεί να επιφέρει το ποθητό αποτέλεσμα με λίγη υπομονή. Μην κρίνετε το αποτέλεσμα, αλλά ούτε και τον χρόνο που διέθεσε για να το εκτελέσει. Πάντα η προσπάθεια μετρά. Αφήστε το παιδί να ντυθεί μονό του, να φροντίσει τα μαλλιά του, την υγιεινή του, να τακτοποιήσει την τσάντα του, να συγυρίσει την γκαρνταρόμπα του κ.α.
Είναι πολύ σημαντικό να αντιληφθείτε, ότι είστε τα πρότυπα του. Εάν εσείς δεν είστε συνεπείς, αυτόνομοι από τους συζύγους ή από τους γονείς σας, πώς θα είναι το παιδί σας; Οι γονείς που αποτρέπουν το κάθε πρόβλημα στην ζωή του παιδιού τους δεν το βοηθούν να εξελιχθεί αλλά δυσχεραίνουν τη μελλοντική κοινωνική του εξέλιξη.
Βάζοντας κανόνες στο σπίτι μπορείτε να βοηθήσετε την αυτονομία του παιδιού σας, π.χ. όταν τελειώσει το γεύμα του να μεταφέρει το πιάτο του στο νεροχύτη, να σκουπίσει το τραπέζι και μετά να φύγει από την κουζίνα. Το παιδί θέλει ενθάρρυνση για να κάνει δουλειές στο σπίτι, χρειάζεται να είναι υπεύθυνο για το δωμάτιο του και για τα δικά του αντικείμενα. Για αρχή βάλτε μουσική και ξεκινάτε δουλειές όλοι μαζί.
Είναι πολύ σπουδαίο το παιδί να φτιάξει το κρεβάτι του, να κάνει μπάνιο το κατοικίδιο, να οργανώσει ένα δείπνο, να πλύνει τα πιάτα κ.α.
Στην εφηβεία το παιδί πρέπει να ξέρει: να ετοιμάζει κάποιο απλό γεύμα, να φροντίζει άψογα τον εαυτό του, να προστατεύεται, να μπορεί να μένει μόνο του στο σπίτι για λίγο, να μπορεί να κυκλοφορήσει με φίλους (ανάλογα με την ηλικία), να γνωρίζει από πού ζητά βοήθεια (αστυνομία, πυροσβεστική κ.α.), να γνωρίζει για το σεξ και πώς προστατεύεται, να διαβάζει μόνο του κτλ. Είναι σημαντικό, καθημερινά το ίδιο το παιδί να ενεργοποιεί το ξυπνητήρι του και να οργανώνει το χρόνο του. Αφήστε το να οργανώσει – διακοσμήσει το δωμάτιο του όπως επιθυμεί το ίδιο, εσείς δεν παρεμβαίνετε στον προσωπικό του χώρο. Μην παρεμβαίνετε στο συγύρισμα του δωματίου του, το παιδί είναι υπεύθυνο να το τακτοποιήσει. Εάν το παιδί προτίθεται να πάει ταξίδι ή κάπου να διανυκτερεύσει να του ζητήσετε να οργανώσει μια λίστα με τα απαραίτητα. Εάν κατά την άποψη σας χρειάζεται να προσθέσει κάτι, τότε βοηθήστε λίγο. Την επόμενη φορά δεν θα εμπλακείτε καθόλου.
Το παιδί έχει φοβερές ικανότητες φθάνει να το αφήσετε να τις βρει. Μπορεί από μόνο του να εκτελέσει πολλά πράγματα, να πιστέψει στις ικανότητές του και να αναπτύξει την αυτοπεποίθησή του. Σίγουρα το παιδί που προσπαθεί να έχει αυτονομία μπορεί και να αποτύχει. Δεν πρέπει, όμως, να απογοητεύεται αλλά να ξαναπροσπαθήσει και έτσι θα τα καταφέρει. Εσείς, ως γονείς, δεν χρειάζεται να καλύπτετε το παιδί σας, του κάνετε ζημιά!
Μην είστε πάντα η ομπρέλα του, γιατί δεν θα μάθει να είναι υπεύθυνο και θα έχει δυσκολίες στην ενήλικη ζωή του. Είναι πολύ σημαντικό να αναλαμβάνει τις ευθύνες του. Θέστε στο παιδί ξεκάθαρους κανόνες για να προβεί στον αυτοέλεγχο και να κατακτήσει σταθερές αξίες. Οι γονείς επιβάλλεται να οργανώνουν και να κατευθύνουν το παιδί τους στην αυτονομία από πολύ μικρή ηλικία. Ήρθε λοιπόν, η στιγμή να εκπαιδεύσετε και να αφήσετε το παιδί σας να γίνει αυτόνομο.
ΜΥΡΙΑ MOYΡΙΔOY ΜΑΡΑΓΚΟΥ
ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ – ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ – ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ (BA, MA, MF, CCP / ΕΛΛΑΔΑ-Η.Π.Α.)
ΠΑΙΔΙΩΝ – ΓΟΝΕΩΝ – ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ – ΖΕΥΓΟΥΣ – ΑΤΟΜΟΥ
ΛΕΜΕΣΟΣ
