Συντάκτης: Κωνσταντίνα Ντουντούμη

Ένας Γάλλος έφηβος που έπασχε από δρεπανοκυτταρική αναιμία, έγινε ο πρώτης ασθενής στον κόσμο που φαίνεται να θεραπεύθηκε χάρη σε μια πρωτοποριακή γενετική θεραπεία. Η διαδικασία έλαβε χώρα στο Νοσκομείων Παίδων Νεκέρ του Παρισιού και ανοίγει πλέον παράθυρο ελπίδας για εκατομμύρια ανθρώπους που πάσχουν από την εν λόγω πάθηση του αίματος.

Οι επιστήμονες, με επικεφαλής τον καθηγητή Φιλίπ Λεμπούλς, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό ιατρικό περιοδικό “New England Journal of Medicine”, επέφεραν τις κατάλληλες γενετικές αλλαγές στον μυελό των οστών του νέου, όπου παράγεται το αίμα, ώστε πλέον ο οργανισμός του να παράγει ξανά υγιή ερυθροκύτταρα.

Ο έφηβος δεν χρειάζεται να παίρνει τα φάρμακά του ή να κάνει μεταγγίσεις αίματος, καθώς εδώ και 15 μήνες δεν υπάρχουν ίχνη της νόσου στο αίμα του, σύμφωνα με το BBC.

Στη συγκεκριμένη πάθηση, που έχει γενετική αιτιολογία, τα κύτταρα που μεταφέρουν οξυγόνο μέσα στο αίμα, παραμορφώνονται σαν δρεπάνια (εξ ου και το όνομα της νόσου), ενώ προσκολλώνται μεταξύ τους, πράγμα που δυσκολεύει την κυκλοφορία του αίματος στο σώμα, με συνέπεια να προκαλείται πόνος, βλάβη στα όργανα και πιθανώς πρόωρος θάνατος.

Ο νεαρός ασθενής είχε τόσο σοβαρή βλάβη στα όργανά του, που είχε υποβληθεί σε αφαίρεση σπλήνας και αντικατάσταση ισχύων. Κάθε μήνα έπρεπε να πηγαίνει στο νοσοκομείο για μετάγγιση αίματος. Ο Λεμπούλς εμφανίσθηκε επιφυλακτικός κατά πόσο επιτεύχθηκε πλήρης ύφεση ή οριστική «θεραπεία», επειδή πρόκειται για τον πρώτο ασθενή.

Δήλωσε πάντως αισιόδοξος ότι η νέα γονιδιακή θεραπεία έχει τη δύναμη να μεταμορφώσει τις ζωές των ασθενών. Προς το παρόν, η γενετική θεραπεία μπορεί να εφαρμοσθεί μόνο σε νοσοκομεία και εργαστήρια αιχμής στη Δύση, αλλά οι περισσότεροι ασθενείς προέρχονται από χώρες της Αφρικής, της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Η νόσος των χεριών, ποδιών και στόματος είναι μία αβλαβής, αλλά πολύ μεταδοτική ιογενής λοίμωξη, που πλήττει κυρίως τα παιδιά μέχρι την ηλικία των δέκα ετών, αλλά μπορεί επίσης να εμφανιστεί και σε ενήλικες. Κατά κανόνα ο παιδίατρος θέτει τη διάγνωση βάση των τυπικών συμπτωμάτων, όπως πυρετός, πονόλαιμος και εξάνθημα στα χέρια, τα πόδια και άφθες η έλκη στο στόμα.

Αίτια

Η νόσος των χεριών, ποδιών και στόματος προκαλείται από διάφορους ιούς από την ομάδα των εντεροϊών, και κυρίως από τον ιό coxsackie A16. Η ασθένεια κάποτε ονομάζεται εσφαλμένα, αφθώδης πυρετός, αλλά δεν έχει καμία σχέση με τον πραγματικό  αφθώδη πυρετό.

Πώς μεταδίδεται η ασθένεια;

Η μετάδοση των παθογόνων ιών γίνεται από άτομο σε άτομο, συνήθως μέσω σταγονιδίων με τον βήχα, το φτάρνισμα ή την ομιλία. Επιπλέον, είναι δυνατή η μετάδοση μέσω επαφής με σωματικά υγρά κλπ, όπως σάλιο, κόπρανα ή υγρό των χαρακτηριστικών φυσαλίδων. Η περίοδος επώασης είναι περίπου μία με δέκα μέρες. Κατά κανόνα, υπάρχει κίνδυνος μετάδοσης  για περίπου μια εβδομάδα. Όσο διάστημα είναι ορατές οι φουσκάλες ή το εξάνθημα, υπάρχουν εκεί ιοί οι οποίοι μπορούν να μεταδώσουν την ασθένεια. Ακόμη και μετά την υποχώρηση των συμπτωμάτων, οι ιοί αποβάλλονται στα κόπρανα για

εβδομάδες. Λόγω του ότι η ασθένεια αυτή προκαλείται και από άλλους εντεροιούς, είναι δυνατόν να ξαναεμφανιστεί σε ένα παιδί, όμως από την άλλη για τον κάθε ιό ξεχωριστά προκαλείται ανοσία διά βίου.

Συμπτώματα

Κατά την έναρξη της νόσου, πού συμβαίνει 3-7 μέρες από την έκθεση στον ιό, συνήθως συμβαίνουν γενικά συμπτώματα όπως αδυναμία, ανησυχία, πυρετός, πόνος στις κλειδώσεις, μυαλγίες, ναυτία, ανορεξία και πονόλαιμος. Μία με δύο μέρες  μετά εμφανίζονται επώδυνα έλκη στη στοματική βλεννογόνο (στα ούλα, τη γλώσσα, στο εσωτερικό των χειλιών). Τις επόμενες μία έως δύο μέρες, εμφανίζεται ένα εξάνθημα στα χέρια και τα πόδια (τις πατούσες, τις παλάμες  και μερικές φορές στους γλουτούς και τα γεννητικά όργανα). Αυτό το εξάνθημα συνήθως αποτελείται από πολλές μικρές κόκκινες κηλίδες σε διάφορα σχήματα και μεγέθη, χωρίς  φαγούρα στην αρχή. Ωστόσο, τις κόκκινες κηλίδες διαδέχονται οι φυσαλίδες, οι  οποίες μπορεί να είναι επώδυνες ή να προκαλούν φαγούρα. Επίσης πολλά παιδιά παρουσιάζουν ερυθρότητα των τυμπανικών υμένων, ένα είδος ιογενούς ωτίτιδας. Σε κάποιες περιπτώσεις τα παιδιά εμφανίζουν επιπεφυκίτιδα (κοκκίνισμα στα μάτια) και πρήζονται οι λεμφαδένες στο λαιμό τους (αντιδραστική λεμφαδενοπάθεια). Μερικά παιδιά μπορεί να μην παρουσιάσουν κανένα σύμπτωμα και η αρρώστια να περάσει απαρατήρητη. Σε μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες τα συμπτώματα είναι συνήθως λιγότερο έντονα.

Τα συμπτώματα βελτιώνονται συνήθως σε 2-3 ημέρες και υποχωρούν τελείως σε 7-10 μέρες.

Διάγνωση

Οι περισσότερες λοιμώξεις συμβαίνουν το καλοκαίρι ή νωρίς το φθινόπωρο, συχνότερα από Αύγουστο ως Οκτώβριο. Μετά από μια λεπτομερή λήψη ιστορικού, ο παιδίατρος εξετάζει το παιδί, και βλέπει αν υπάρχουν τα χαρακτηριστικά σημεία και συμπτώματα της ασθένειας (εξάνθημα σε παλάμες και πατούσες, ενάνθημα η εξελκώσεις στο στόμα). Αν  βεβαιωθεί από την κλινική εικόνα ότι πρόκειται για την νόσο των χεριών, ποδιών και στόματος ,δεν θα χρειαστεί να διενεργήσει οποιεσδήποτε άλλες εξετάσεις. Σε αμφίβολη κλινική εικόνα, υπάρχει η δυνατότητα ανίχνευσης του ιού στο εργαστήριο.

Αντιμετώπιση-θεραπεία

Αιτιολογική θεραπεία δεν υπάρχει, αλλά μόνο συμπτωματική. Γιά τις επώδυνες βλάβες στο στόμα  βοηθούν κάποια αναλγητικά  και αντιφλεγμονώδη βάμματα/στοματικά διαλύματα/σπρέυς. Για τον πυρετό η τον πόνο που προκαλείται από τις βλάβες στο δέρμα και το στόμα μπορούν να δοθούν παυσίπονα όπως η παρακεταμόλη, το μεφεναμικό οξύ και η ιβουπροφαίνη. Τα αντιβιοτικά δεν βοηθούν στη νόσο των χεριών, ποδιών, στόματος. Η αντιμετώπιση περιορίζεται στην ανακούφιση από τον πόνο και τη λήψη άφθονων δροσερών υγρών και μαλακών τροφών. Η νόσος αυτοπεριορίζεται σε λίγες μέρες.

Πρόγνωση

Μετά από περίπου επτά έως δέκα ημέρες, τα συμπτώματα υποχωρούν, και το παιδί θεραπεύεται από μόνο του, κατά κανόνα χωρίς περαιτέρω επιπλοκές. Ασθενή παιδιά θα πρέπει να μην πηγαίνουν στο σχολείο ή νηπιαγωγείο, μέχρι να υποχωρήσουν όλα τα συμπτώματα, λόγω του μεγάλου κινδύνου μετάδοσης. Βεβαιωθείτε ότι το παιδί πίνει αρκετά υγρά, παρά τις επώδυνες πληγές στο στόμα, διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος της αφυδάτωσης.

Τι επιπλοκές μπορούν να συμβούν

Σε μεμονωμένες  περιπτώσεις μπορεί να επισυμβούν επιπλοκές όπως φλεγμονή των πνευμόνων, του εγκεφάλου και του καρδιακού μύ. Γενικά όμως δεν υπάρχουν επιπλοκές στη νόσο αυτή, η αν ναι, πολύ σπάνια.

Πρόληψη

Δεν υπάρχει εμβόλιο κατά της νόσου των χεριών, ποδιών, στόματος . Για να μειώσουμε η να αποφύγουμε τη μόλυνση, απαιτείται να ακολουθούμε τους σωστούς κανόνες υγιεινής. Αυτό περιλαμβάνει κυρίως το τακτικό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι, η αποφυγή στενής επαφής με ασθενούντα άτομα (φιλιά, αγκάλιασμα, κοινή χρήση σκευών). Τα παιδιά που πάσχουν είναι καλό ν’ απέχουν από το σχολείο ή τον παιδικό σταθμό για αρκετές ημέρες, αλλά δεν είναι σαφές αν αυτό αποτρέπει από τη μόλυνση. Άλλα παιδιά στην τάξη είναι πιθανότατα μεταδοτικά ακόμα κι αν ποτέ δεν αναπτύξουν συμπτώματα.

Γενικά η αποφυγή του συγχρωτισμού σε περιόδους έξαρσης της νόσου, το καλό πλύσιμο των χεριών και η τήρηση των κανόνων υγιεινής είναι μέτρα που μπορούν να μειώσουν την εξάπλωση.

Δρ. Νίκος Μακρίδης

Ειδικός Παιδίατρος

Διδάκτωρ πανεπιστημίου Βιέννης-Αυστρίας

Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής,Παιδιατρικής αιματολογίας, Παιδιατρικής ογκολογίας St. George’s University of London Medical School, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

Οι έφηβοι που είναι πιο έξυπνοι και έχουν καλύτερες επιδόσεις στο σχολείο, είναι πιθανότερο να πίνουν αλκοόλ και να κάνουν χρήση κάνναβης, αλλά λιγότερο πιθανό να καπνίζουν τσιγάρο, σύμφωνα με μια νέα βρετανική επιστημονική έρευνα.

Μάλιστα, η τάση αυτή τείνει να συνεχισθεί και μετά την ενηλικίωση, πράγμα που δείχνει ότι δεν πρόκειται απλώς για μία παροδική φάση. Οι επιστήμονες αποδίδουν τη ροπή των έξυπνων παιδιών να δοκιμάσουν κάνναβη και αλκοόλ στην αυξημένη περιέργεια και την τάση τους για πειραματισμούς.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον δρα Τζέιμς Ουίλιαμς της Ιατρικής Σχολής του University College του Λονδίνου (UCL), που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο βρετανικό ιατρικό περιοδικό «British Medical Journal Open», ανέλυσαν στοιχεία για πάνω από 6.000 παιδιά 11 ετών από σχεδόν 900 δημόσια και ιδιωτικά σχολεία. Τα παιδιά αυτά παρακολουθήθηκαν, έως ότου έγιναν 19-20 ετών.

Διαπιστώθηκε ότι στην αρχή της εφηβείας τα παιδιά με τις καλύτερες σχολικές επιδόσεις είχαν μικρότερη πιθανότητα να καπνίζουν τσιγάρο και μεγαλύτερη να πίνουν αλκοόλ, σε σχέση με τους λιγότερο προικισμένους συμμαθητές τους. Είχαν επίσης ελαφρώς μεγαλύτερη τάση για χρήση κάνναβης.

Οι μαθητές με μέσες σχολικές επιδόσεις ήταν πολύ πιθανότερο να κάνουν περιστασιακή ή μονιμότερη χρήση κάνναβης, σε σχέση με τους χειρότερους μαθητές.

Στο τέλος της εφηβείας οι εξυπνότεροι μαθητές είχαν υπερδιπλάσια πιθανότητα να πίνουν αλκοόλ τακτικά. Ήταν επίσης 50% πιθανότερο να κάνουν περιστασιακή χρήση κάνναβης και είχαν σχεδόν διπλάσια πιθανότητα να κάνουν μόνιμη χρήση, σε σχέση με τους λιγότερο έξυπνους μαθητές.

Οι ερευνητές επεσήμαναν ότι «η διαπίστωση πως οι έφηβοι με υψηλή ακαδημαϊκή ικανότητα είναι λιγότερο πιθανό να καπνίζουν τσιγάρο, αλλά πιθανότερο να πίνουν αλκοόλ τακτικά και να κάνουν χρήση κάνναβης, συμφωνεί με τα ανάλογα στοιχεία που υπάρχουν για τους ενηλίκους».

Οι επιστήμονες συσχετίζουν την εξυπνάδα με την τάση να είναι κανείς ανοικτός στις νέες εμπειρίες, αλλά και με το γεγονός ότι τα παιδιά με τις καλύτερες σχολικές επιδόσεις συχνά προέρχονται από πιο εύπορες οικογένειες, συνεπώς είναι ευκολότερο να έχουν πρόσβαση στο αλκοόλ ή την κάνναβη.

Παραμένει πάντως ασαφές κατά πόσο τα ευρήματα της βρετανικής έρευνας ισχύουν και σε άλλες χώρες στον ίδιο βαθμό.

Όταν χρησιμοποιούμε τον όρο άσθμα εννοούμε μια αναστρέψιμη απόφραξη των αεραγωγών. Είναι μια κατάσταση, που χαρακτηρίζεται από κρίσεις βρογχοσπασμού, που επιφέρουν δυσκολία στην αναπνοή. Το άσθμα αρχίζει σε ένα ποσοστό 80% μέχρι την ηλικία των 6 χρόνων, ενώ σε ένα ποσοστό 34% αρχίζει από τον πρώτο χρόνο της ζωής. Σήμερα υπάρχει η τάση να διευρύνεται ο ορισμός του άσθματος, με αποτέλεσμα π.χ ένας επίμονος νυχτερινός βήχας στα παιδιά, να ονομάζεται άσθμα και να χορηγούνται τα διάφορα εισπνεόμενα φάρμακα.

Σύμφωνα με τη συμβατική ιατρική δεν υπάρχει ίαση για το άσθμα. Ένα παιδί με άσθμα θεωρείται ως χρόνιος άρρωστος και θα πρέπει να παίρνει εισπνεόμενα και άλλα φάρμακα για μακρά χρονικά διαστήματα ακόμα και όταν το πρόβλημα του είναι σε ύφεση.

Στην ομοιοπαθητική ιατρική το άσθμα είναι θεραπεύσιμο. Με την προσεκτική μελέτη της συμπτωματολογίας, όπως εξατομικευμένα εκδηλώνεται στο συγκεκριμένο ασθματικό παιδί, και αφού ληφθούν υπ’ όψιν η κληρονομικότητα, οι ψυχολογικοί παράγοντες και οι δερματικές καταστάσεις που πιθανόν να προηγήθηκαν του άσθματος, θα δοθεί το κατάλληλο (το όμοιο) ομοιοπαθητικό φάρμακο. Στη συμβατική ιατρική γίνεται απλώς μια καταστολή του προβλήματος, με τα κορτικοστεροειδή και τα άλλα φάρμακα στη φάση της κρίσης και μακροχρόνια (σαν πρόληψη)(και με άγνωστες συνέπειες στη συνολική και μακροπρόθεσμη λειτουργία του οργανισμού). Με τα ομοιοπαθητικά φάρμακα μπορούμε να φτάσουμε σε πλήρη ίαση του μικρού μας ασθενούς, με φάρμακα που είναι φυσικές ουσίες σε υπερ-αραιωμένα διαλύματα. Τα φάρμακα δεν έχουν παρενέργειες, δεν ταλαιπωρούν τον ευαίσθητο παιδικό οργανισμό και δεν δημιουργούν εθισμό.

Η μελέτη της συμπτωματολογίας είναι καθοριστική για την εύρεση του κατάλληλου κάθε φορά φαρμάκου. Στην ομοιοπαθητική θεραπευτική υπάρχουν περισσότερα από διακόσια φάρμακα, που εμπλέκονται στη θεραπεία τού άσθματος. Ο τρόπος εκδήλωσης των συμπτωμάτων θα μάς βοηθήσει να διαλέξουμε ΕΝΑ από αυτά τα διακόσια. Αν π.χ. ο μικρός ασθενής με το άσθμα, ξυπνά κάθε νύχτα με δύσπνοια στις 3.00 τότε το μυαλό του ομοιοπαθητικού γιατρού θα φύγει από τα διακόσια φάρμακα και θα κατευθυνθεί σε μια πολύ πιο μικρή ομάδα –λιγότερα από δέκα φάρμακα-που έχουν αυτό το συγκεκριμένο χρόνο επιδείνωσης. Αν ο μικρός ασθενής κατά την κρίση του άσθματος στις 3.00 μετά τα μεσάνυχτα ανακουφίζεται καθισμένος και σκυφτός προς τα μπροστά, τότε το πιθανότερο φάρμακο (από τα δέκα) είναι το kali-carbonicum. Με παρόμοιους συλλογισμούς, κάποια άλλα συμπτώματα σε άλλους ασθενείς, μας οδηγούν κάθε φορά στο σωστό ΕΝΑ φάρμακο.

Η κληρονομικότητα είναι ένας πολύ σοβαρός παράγοντας που δείχνει τη σοβαρότητα του προβλήματος αλλά μας βοηθά ενίοτε στην επιλογή των φαρμάκων.

Οι ψυχολογικοί παράγοντες αξιολογούνται πάρα πολύ και λαμβάνονται υπ’ όψιν κατά τη λήψη του ομοιοπαθητικού ιστορικού. Αν ένα άσθμα ξεκίνησε μετά από το χωρισμό των γονέων, ή μετά από ένα θάνατο στην οικογένεια, δεν θα πρέπει αυτές οι πληροφορίες να παραμεληθούν. Αλλά και ο γενικότερος χαρακτήρας – η ιδιοσυγκρασία του παιδιού – μας κατευθύνει στο κατάλληλο φάρμακο. Εάν έχουμε ένα παιδί με άσθμα που γίνεται ιδιαίτερα βίαιο στη συμπεριφορά του, που μπορεί εύκολα να βρίζει και να ταλαιπωρεί τους άλλους, και έχει επίσης ένα πολύ έντονο φόβο για το σκοτάδι τη νύχτα, μπορεί να θεραπευθεί με το ομοιοπαθητικό φάρμακο Stramonium. Με το φάρμακο αυτό θα θεραπευθεί το άσθμα και επίσης το παιδί θα πάψει να φοβάται και θα πάψει να αντιδρά με βίαιο τρόπο.

Όσον αφορά τα δερματικά, που προηγήθηκαν του άσθματος, είναι μια συσχέτιση που από πολύ παλιά έχει επισημανθεί, από τους ομοιοπαθητικούς γιατρούς, ακόμα και από την εποχή του Χάνεμαν πριν 200 χρόνια. Είναι απολύτως εξακριβωμένο στην κλινική πράξη ότι όσο πιο πολύ καταπιέζονται και εξαφανίζονται τα δερματικά προβλήματα, τόσο πιο πολύ εμφανίζονται ή επιδεινώνονται τα αναπνευστικά προβλήματα. Αντίθετα όταν ένα άσθμα θεραπεύεται και το γενικό επίπεδο του ασθενούς ανεβαίνει, τότε τα αναπνευστικά ενοχλήματα ατονούν και εξαφανίζονται και αναδύεται ξανά το δερματικό, που είχε προηγουμένως καταπιεστεί. Είναι γι’ αυτό που η εμφάνιση των δερματικών σε ένα ασθματικό παιδί είναι μια πολύ ευχάριστη στιγμή για τον ομοιοπαθητικό γιατρό, γιατί επιβεβαιώνει την ορθή πορεία της θεραπείας προς την πλήρη ίαση.

Προϋποθέσεις για πιο αποτελεσματική θεραπεία του άσθματος με ομοιοπαθητικά φάρμακα είναι η όσο το δυνατό πιο γρήγορη έναρξη της θεραπείας, η συνέχιση της θεραπείας μέχρι να εξαφανιστούν πλήρως τα προβλήματα, η σταδιακή αποκοπή (και η αποφυγή στη συνέχεια), ισχυρών χημικών φαρμάκων, και η συμμόρφωση των γονέων στις υποδείξεις του ομοιοπαθητικού γιατρού.

Τονίζουμε ότι η ομοιοπαθητική ιατρική πρέπει να εξασκείται από γιατρούς και εδώ έγκειται η ευθύνη των γονέων να απευθύνονται για τη θεραπεία του άσθματος των παιδιών τους σε γιατρούς, μέλη του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου και μέλη της Ομοιοπαθητικής Ιατρικής Εταιρείας Κύπρου (ΟΙΕΚ), που είναι το επιστημονικό όργανο των Κυπρίων Ομοιοπαθητικών γιατρών.

Δρ. Γιώργος Κατσώνης

Ομοιοπαθητικός Γιατρός

Πιστοποιημένος Σύμβουλος Κυτταρικής Ιατρικής, συνεργάτης τουDrRathHealthFoundation.