Δεν είναι μόνο πόσες ώρες περνά ένα παιδί στα social media – αλλά τι βλέπει, πώς νιώθει και τι αφήνει πίσω του για να μείνει online
Ένα παιδί μπορεί να ανοίξει το κινητό του «για πέντε λεπτά» και τελικά να περάσει πολύ περισσότερη ώρα βλέποντας βίντεο, φωτογραφίες και αναρτήσεις. Όμως το σημαντικό ερώτημα για τους γονείς δεν είναι πάντα μόνο «πόσο χρόνο ήταν στο κινητό;».
Είναι και το «πώς αισθάνθηκε μετά;».
Η επιστημονική κοινότητα επισημαίνει ότι η χρήση των social media δεν είναι από μόνη της επιβλαβής ή ωφέλιμη. Η επίδρασή τους εξαρτάται από την ηλικία, την προσωπικότητα και τις ανάγκες του παιδιού, αλλά και από το περιεχόμενο που βλέπει και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί τις πλατφόρμες.
1. Κλείνει το κινητό και γίνεται ξαφνικά κακόκεφο
Αν παρατηρείτε ότι το παιδί είναι χαρούμενο πριν ανοίξει το κινητό, αλλά μετά από αρκετή ώρα scrolling γίνεται εκνευρισμένο, στενοχωρημένο ή απομονώνεται, αξίζει να το συζητήσετε.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα social media είναι η αιτία. Μπορεί όμως να είναι ένα σημάδι ότι ο συγκεκριμένος τρόπος χρήσης δεν του κάνει καλό.
2. Συγκρίνει συνεχώς τον εαυτό του με τους άλλους
«Γιατί εγώ δεν είμαι τόσο όμορφη;»
«Όλοι οι άλλοι έχουν καλύτερη ζωή.»
«Γιατί δεν έχω τόσους φίλους;»
Οι συνεχείς συγκρίσεις με εικόνες και ζωές που παρουσιάζονται στα social media μπορούν να επηρεάσουν την εικόνα που έχει ένας έφηβος για τον εαυτό του. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στο περιεχόμενο που αφορά εμφάνιση, ομορφιά και σώμα, καθώς η APA συνδέει την έντονη κοινωνική σύγκριση γύρω από την εμφάνιση με χειρότερη εικόνα σώματος και άλλα προβλήματα ψυχικής υγείας.
3. Δεν μπορεί να σταματήσει, ακόμη κι όταν θέλει
Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο «μου αρέσει να χαζεύω TikTok» και στο «θέλω να το κλείσω αλλά δεν μπορώ».
Η APA θεωρεί ενδείξεις προβληματικής χρήσης την επίμονη επιθυμία για πρόσβαση στα social media, την επανειλημμένη χρήση περισσότερη ώρα από όσο είχε υπολογιστεί και την εγκατάλειψη σημαντικών δραστηριοτήτων ή υποχρεώσεων εξαιτίας τους.
4. Το κινητό αρχίζει να «τρώει» τον ύπνο
Αν το παιδί κοιμάται όλο και αργότερα επειδή βρίσκεται στο κινητό, αυτό είναι ένα από τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσετε.
Η χρήση τεχνολογίας, ιδιαίτερα κοντά στην ώρα του ύπνου, έχει συσχετιστεί με διαταραχές του ύπνου στους εφήβους. Ο επαρκής ύπνος είναι απαραίτητος για τη συναισθηματική λειτουργία, την προσοχή και την υγιή ανάπτυξη του εγκεφάλου.
5. Σταματά να θέλει πράγματα που προηγουμένως αγαπούσε
Παιχνίδι, φίλοι, βόλτα, αθλητισμός, μουσική, χόμπι.
Αν το παιδί αρχίζει να προτιμά σχεδόν αποκλειστικά την οθόνη και σταδιακά εγκαταλείπει δραστηριότητες που προηγουμένως το ευχαριστούσαν, αξίζει να δοθεί προσοχή.
Ο στόχος δεν είναι να εξαφανιστούν τα social media από τη ζωή του, αλλά να μην αντικαταστήσουν τον ύπνο, την κίνηση, το παιχνίδι, τις πραγματικές φιλίες και τις οικογενειακές σχέσεις.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς χωρίς να γίνει το σπίτι… πεδίο μάχης
Το «δώσε μου τώρα το κινητό!» συνήθως δεν είναι η καλύτερη αρχή για μια συζήτηση.
Οι ειδικοί προτείνουν έναν συνδυασμό ορίων, συζήτησης και καθοδήγησης, ιδιαίτερα στις μικρότερες εφηβικές ηλικίες. Η APA επισημαίνει ότι στην πρώιμη εφηβεία, περίπου από τα 10 έως τα 14 χρόνια, η γονική επίβλεψη και η συζήτηση γύρω από το περιεχόμενο που βλέπει το παιδί είναι ιδιαίτερα σημαντικές.
Μπορείτε λοιπόν να ξεκινήσετε με απλές ερωτήσεις:
«Τι σου αρέσει περισσότερο να βλέπεις;»
«Υπάρχει κάτι που είδες σήμερα και σε έκανε να νιώσεις άσχημα;»
«Πιστεύεις ότι αυτά που βλέπουμε online δείχνουν πάντα την πραγματική ζωή;»
Και κυρίως, μην ξεχνάτε κάτι που συχνά παραβλέπουμε: τα παιδιά παρατηρούν και τη δική μας σχέση με το κινητό. Η συμπεριφορά των γονιών απέναντι στα social media μπορεί να επηρεάσει και τον τρόπο με τον οποίο τα χρησιμοποιούν τα παιδιά.
Το ζητούμενο δεν είναι ένα παιδί χωρίς social media
Τα social media μπορούν να προσφέρουν επικοινωνία, παρέα, δημιουργικότητα και πρόσβαση σε πληροφορίες. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η χρήση τους αρχίζει να εκτοπίζει την πραγματική ζωή ή όταν το περιεχόμενο που καταναλώνει το παιδί επηρεάζει αρνητικά την εικόνα που έχει για τον εαυτό του.
Γι’ αυτό, ίσως η πιο χρήσιμη ερώτηση που μπορεί να κάνει ένας γονιός δεν είναι:
«Πόσες ώρες ήσουν σήμερα στο κινητό;»
αλλά:
«Πώς σε έκανε να νιώσεις αυτό που είδες σήμερα;»
Και αυτή η ερώτηση μπορεί να ανοίξει μια πολύ πιο ουσιαστική συζήτηση.
