Όταν ένα παιδί μεγαλώσει, φύγει από το πατρικό του και δημιουργήσει τη δική του ζωή σε άλλη πόλη ή ακόμη και σε άλλη χώρα, η απόσταση μπορεί να γίνει αφορμή για παρεξηγήσεις.
«Είναι εύκολο να ζεις μακριά από όλα αυτά» είναι μια φράση που μπορεί να ακούσει κάποιος όταν δεν βρίσκεται καθημερινά δίπλα στους γονείς του, ιδιαίτερα όταν εκείνοι μεγαλώνουν και αρχίζουν να χρειάζονται περισσότερη φροντίδα και υποστήριξη.
Όμως το γεγονός ότι ένας άνθρωπος δεν βρίσκεται κοντά στην οικογένειά του δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ενδιαφέρεται λιγότερο.
Η γεωγραφική απόσταση δεν μετρά από μόνη της την αγάπη, το ενδιαφέρον ή την πρόθεση κάποιου να βρίσκεται δίπλα στους δικούς του ανθρώπους. Σε ορισμένες οικογένειες, μάλιστα, η απόσταση μπορεί να λειτουργεί ως ένας τρόπος ώστε μια δύσκολη σχέση να διατηρηθεί χωρίς να αναπαράγονται συνεχώς παλιές εντάσεις και ρόλοι.
Όταν η απόσταση βοηθά ένα παιδί να γίνει ο εαυτός του
Η απομάκρυνση από το οικογενειακό σπίτι δεν έχει πάντα να κάνει μόνο με τη δουλειά, τις σπουδές ή την ανάγκη για μια διαφορετική καθημερινότητα.
Για κάποιους ανθρώπους αποτελεί και έναν τρόπο να αποκτήσουν περισσότερη αυτονομία.
Μέσα σε μια οικογένεια μπορεί να υπάρχουν δυναμικές που έχουν διαμορφωθεί εδώ και πολλά χρόνια. Όταν κάποιος βρίσκεται συνεχώς στο ίδιο περιβάλλον, μπορεί να αισθάνεται ότι δυσκολεύεται να ξεφύγει από τον ρόλο που είχε από παιδί.
Η απόσταση μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να του δώσει τον χώρο να δημιουργήσει τη δική του ταυτότητα, να πάρει αποφάσεις για τη ζωή του και να θέσει όρια χωρίς να διακόψει απαραίτητα τη σχέση με την οικογένειά του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που φεύγει από το σπίτι του προσπαθεί να ξεφύγει από την οικογένειά του. Σημαίνει ότι η απομάκρυνση μπορεί να έχει διαφορετική σημασία για κάθε άνθρωπο και κάθε οικογενειακή σχέση.
Οι ρόλοι που αποκτούμε μέσα στην οικογένεια
Οι οικογενειακοί ρόλοι συχνά δημιουργούνται από πολύ νωρίς.
Σε μια οικογένεια μπορεί, για παράδειγμα, να υπάρχει το παιδί που θεωρείται «υπεύθυνο», εκείνο που όλοι θεωρούν πιο εύκολο στη συνεννόηση, εκείνο που συχνά βρίσκεται στο επίκεντρο των συγκρούσεων ή εκείνο που αισθάνεται ότι η γνώμη του δεν ακούγεται αρκετά.
Με τα χρόνια, αυτοί οι ρόλοι μπορεί να μοιάζουν σαν να αποτελούν μόνιμα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας κάθε μέλους. Στην πραγματικότητα, όμως, συνδέονται σε σημαντικό βαθμό με τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι οικογενειακές σχέσεις.
Όταν ένας γονιός μεγαλώνει και εμφανίζεται η ανάγκη για περισσότερη φροντίδα, είναι πιθανό τα μέλη της οικογένειας να επιστρέψουν στους γνώριμους ρόλους τους.
Το πιο υπεύθυνο παιδί μπορεί να αναλάβει τον μεγαλύτερο συντονισμό. Εκείνο που προσπαθεί συνήθως να αποφεύγει τις συγκρούσεις μπορεί να προσπαθεί να κρατήσει τις ισορροπίες. Και εκείνο που αισθανόταν από μικρό ότι δεν ακούγεται μπορεί να βιώσει ξανά το ίδιο συναίσθημα.
Έτσι, αυτό που για ένα μέλος της οικογένειας φαίνεται ως «απουσία» ή «αδιαφορία» μπορεί για κάποιο άλλο να είναι ένας τρόπος να αποφύγει την επιστροφή σε ένα μοτίβο που το δυσκολεύει.
Μπορεί η απόσταση να προστατεύσει μια σχέση;
Η απάντηση δεν είναι ίδια για όλους.
Κάποιος μπορεί να ζει μακριά επειδή βρήκε μια καλύτερη επαγγελματική ευκαιρία. Κάποιος άλλος επειδή δημιούργησε τη δική του οικογένεια. Άλλος επειδή αναζητούσε έναν διαφορετικό τρόπο ζωής.
Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου η απόσταση προσφέρει κάτι ακόμη: τον απαραίτητο χώρο ώστε ένας άνθρωπος να παραμείνει συνδεδεμένος με την οικογένειά του χωρίς να αισθάνεται ότι χάνει την ανεξαρτησία του.
Στην ψυχολογία υπάρχει η έννοια της «διαφοροποίησης», η οποία αφορά την ικανότητα ενός ανθρώπου να παραμένει συνδεδεμένος με την οικογένειά του, διατηρώντας παράλληλα τη δική του κρίση, τα προσωπικά του όρια και την ταυτότητά του.
Για κάποιους ανθρώπους αυτή η ισορροπία είναι εφικτή χωρίς να απομακρυνθούν γεωγραφικά. Για άλλους, η απόσταση μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά.
Τα χιλιόμετρα δεν μετρούν το ενδιαφέρον
Το να ζει κάποιος σε άλλη πόλη ή χώρα σημαίνει αναπόφευκτα ότι δεν μπορεί να συμμετέχει στην καθημερινότητα των γονιών του με τον ίδιο τρόπο που θα το έκανε αν έμενε κοντά τους.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αγαπά λιγότερο ή ότι δεν ενδιαφέρεται.
Η φροντίδα μπορεί να εκφράζεται με πολλούς διαφορετικούς τρόπους: με ένα τηλεφώνημα, μια επίσκεψη όταν υπάρχει ανάγκη, την πρακτική βοήθεια που μπορεί να προσφέρει από απόσταση, την οικονομική στήριξη ή απλώς με το να είναι διαθέσιμο όταν οι γονείς του το χρειάζονται.
Και ίσως χρειάζεται να θυμόμαστε κάτι ακόμη: η εγγύτητα δεν εγγυάται από μόνη της μια καλή σχέση, όπως και η απόσταση δεν σημαίνει απαραίτητα αδιαφορία.
Μερικές φορές, τα λιγότερα χιλιόμετρα φέρνουν περισσότερες εντάσεις, ενώ τα περισσότερα χιλιόμετρα επιτρέπουν σε δύο ανθρώπους να συναντιούνται ξανά με περισσότερη ηρεμία και λιγότερες προσδοκίες.
Τελικά, αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι μόνο το πόσο μακριά ζει κάποιος από τους γονείς του, αλλά ο τρόπος με τον οποίο επιλέγει να παραμένει συνδεδεμένος μαζί τους.
Γιατί μια οικογένεια δεν μετριέται μόνο σε καθημερινές παρουσίες. Και η αγάπη δεν μετριέται σε χιλιόμετρα.
