Άρθρα

Οι όρχεις αποτελούν τα κύρια όργανα αναπαραγωγής για τον άνδρα, καθώς παράγουν γεννητικά κύτταρα και ορμόνες. Ο όρχις παράγει τα σπερματοζωάρια, ενώ η επιδιδυμίδα αποτελεί το αρχικό τμήμα της εκφορητικής οδού του σπέρματος. Κάθε όρχις κρέμεται από τον σπερματικό τόνο εντός του οσχέου, που κρέμεται στην οπίσθια βάση του πέους. Στο όσχεο, οι όρχεις περιβάλλονται από χιτώνες, που προέρχονται από προσεκβολές του προσθίου κοιλιακού τοιχώματος. Εμείς μιλήσαμε με τον κ. Θέμη Σπυριδόπουλο, Ακτινοδιαγνωστή, Διδάκτωρ Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών για το θέμα της κρυψορχίας, τη συχνότερη ανωμαλία των γεννητικών οργάνων στα αγόρια.

Στην κρυψορχία, ο παιδίατρος παραπέμπει το βρέφος για υπερηχογράφημα επειδή δεν ψηλαφεί στο όσχεο κάποιον ή/και τους δύο όρχεις. Στην περίπτωση αυτή, δεν έχει ολοκληρωθεί η φυσιολογική κάθοδος του όρχι– ή των όρχεων εντός του οσχέου. Η αιτιολογία της κρυψορχίας είναι πολυπαραγοντική. Η κρυψορχία αποτελεί τη συχνότερη συγγενή ανωμαλία του ουροποιογεννητικού συστήματος. Ο όρχις μπορεί να βρίσκεται σε διάφορες θέσεις κατά μήκος του άξονα καθόδου του, ενώ σπανιότερα μπορεί να είναι έκτοπος, δηλαδή εκτός της φυσιολογικής καθοδικής του πορείας.
Το υπερηχογράφημα (υπέρηχος) οσχέου- όρχεων αποτελεί τη μέθοδο εκλογής για την απεικόνιση και την εκτίμηση των δομών του οσχέου, καθώς δεν επιβαρύνει με ακτινοβολία. Με το υπερηχογράφημα μπορεί να εκτιμηθεί η θέση, το μέγεθος και η σύσταση των όρχεων, ενώ με το έγχρωμο doppler (triplex) αξιολογείται η αγγείωση των όρχεων και των επιδιδυμίδων (έλεγχος για συστροφή), η παθολογική διόγκωση των φλεβών του όρχι (κιρσοκήλη). Ελέγχεται η παρουσία επιπρόσθετων μορφωμάτων (π.χ. κυστικής ή συμπαγούς σύστασης) στους όρχεις και τις επιδιδυμίδες. Επιπλέον, μπορεί να διαπιστωθεί η παρουσία υγρού εντός του οσχέου (υδροκήλη) ή πιθανή προβολή μέσω του βουβωνικού πόρου π.χ. έλικας εντέρου ή λίπους (βουβωνοκήλη).

 
Ο ενδοκοιλιακός όρχις βρίσκεται συνήθως σε μικρή απόσταση από το έσω βουβωνικό στόμιο. Μπορεί ωστόσο να ελεγχθεί κατά μήκος της νοητής γραμμής από τον κάτω πόλο του σύστοιχου νεφρού έως το έσω βουβωνικό στόμιο (αναμενόμενη πορεία καθόδου). Συνήθως στις περιπτώσεις κρυψορχίας, ο όρχις είναι εντός του βουβωνικού καναλιού.

 
Ο ανελκόμενος όρχις, είναι ο όρχις που σε περιπτώσεις αυξημένης πίεσης ή προσπάθειας μετακινείται αυτόματα από το όσχεο στην είσοδο του οσχέου ή στο  βουβωνικό πόρο, ενώ σε κατάσταση ηρεμίας και χαλάρωσης ή κατόπιν χειρισμών επανέρχεται εντός του οσχέου για κάποιο χρονικό διάστημα. Ο ανελκόμενος όρχις χρήζει παρακολούθησης για την πιθανότητα θεραπευτικής αντιμετώπισης, καθώς υπάρχει κίνδυνος να γίνει ανερχόμενος ή κρυψορχικός. Ο ανελκόμενος όρχις έχει συμμετρικό μέγεθος και ανάλογη υπερηχογραφική εικόνα με τον ετερόπλευρο όρχι που έχει κατέλθει μόνιμα εντός του οσχέου. Μέχρι την εφηβική ηλικία το μεγαλύτερο ποσοστό των ανελκόμενων όρχεων κατέρχεται αυτόματα εντός του οσχέου. Έχει αναφερθεί σε μελέτες αυξημένη τάση συστροφής των ανελκόμενων όρχεων. Συνιστάται τακτική ετήσια παρακολούθηση των παιδιών με ανελκόμενους όρχεις μέχρι την εφηβεία τους, ώστε να διαπιστώνεται η θέση τους.

 
Ο ολισθαίνων όρχις, είναι ο όρχις που κατέρχεται εντός του οσχέου με κατάλληλους χειρισμούς, αλλά εάν αφεθούν ελεύθεροι τότε γλιστρούν σε υψηλότερη θέση. Συνήθως βρίσκονται κάτωθεν του έξω στομίου του βουβωνικού πόρου ή σε προοσχεϊκή υψηλή θέση.

Συνέπειες κρυψορχίας
Η συχνότερη επιπλοκή της κρυψορχίας είναι η στειρότητα, καθώς στον κρυψορχικό όρχι ο αριθμός των σπερματογονίων είναι χαμηλός και δεν αυξάνεται με την ηλικία. Σε όσο υψηλότερη θέση βρίσκεται ο κρυψορχικός όρχις από τη φυσιολογική του θέση εντός του οσχέου, τόσο μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση και η καταστροφή στα σπερματοφόρα σωληνάρια, γεγονός που οφείλεται στη διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ του οσχέου και του σώματος, που προκαλεί αναστολή της σπερματογένεσης.

 
Η διάγνωση της κρυψορχίας και της έκτοπης θέση των όρχεων είναι κλινική και γίνεται από τον/την παιδίατρο. Το υπερηχογράφημα επιβεβαιώνει την έκτοπη θέση του όρχι, ενώ δίνει πληροφορίες για το μέγεθος, τη σύσταση και την αγγείωσή του. Λόγω της μη επιβάρυνσης του παιδιού με ακτινοβολία, το υπερηχογράφημα- triplex οσχέου- όρχεων αποτελεί την κύρια απεικονιστική μέθοδο για τον έλεγχο και τον επανέλεγχο των δομών του οσχέου.

Θέμης Σπυριδόπουλος, Ακτινοδιαγνωστής
Διδάκτωρ Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών
Echohealth Εξειδικευμένο Ιατρείο Υπερήχων
www.echohealth.gr
https://www.facebook.com/Echohealth-1533967026911089/