Όλοι οι γονείς θέλουμε να μεγαλώσουμε παιδιά που θα γίνουν ανεξάρτητοι, υπεύθυνοι και ευτυχισμένοι ενήλικες. Προσπαθούμε να τους προσφέρουμε όσο περισσότερα μπορούμε: εξωσχολικές δραστηριότητες, δημιουργικά παιχνίδια, ευκαιρίες για κοινωνικοποίηση και φυσικά στήριξη σε κάθε σχολικό τους βήμα.
Κι όμως, μία από τις πιο σημαντικές συνήθειες που μπορούν να αποκτήσουν τα παιδιά δεν χρειάζεται ούτε ιδιαίτερο πρόγραμμα ούτε επιπλέον χρήματα. Βρίσκεται μέσα στο ίδιο μας το σπίτι και ξεκινά με κάτι τόσο απλό όσο το να μαζεύουν τα παιχνίδια τους, να τακτοποιούν τα ρούχα τους ή να βοηθούν στο στρώσιμο του τραπεζιού.
Ο λόγος για τη συμμετοχή στις καθημερινές δουλειές του σπιτιού, μια συνήθεια που, σύμφωνα με έρευνες, μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων οι οποίες αποδεικνύονται πολύτιμες στην ενήλικη ζωή.
Γιατί οι δουλειές του σπιτιού κάνουν καλό στα παιδιά
Η Nino Dvalidze, μητέρα δύο παιδιών και σύμβουλος γονέων με έδρα το Λονδίνο, υποστηρίζει ότι όταν ζητάμε από τα παιδιά να συμμετέχουν στις καθημερινές υποχρεώσεις του σπιτιού, δεν τους μαθαίνουμε απλώς να κάνουν δουλειές.
Τα βοηθάμε να κατανοήσουν τι σημαίνει υπευθυνότητα, συνέπεια και συνεργασία.
Όπως εξηγεί σε ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η ζωή δεν περιλαμβάνει μόνο πράγματα που μας ευχαριστούν. Υπάρχουν και υποχρεώσεις που χρειάζεται να αναλάβουμε, ακόμη κι όταν δεν έχουμε ιδιαίτερη διάθεση.
Αυτό ακριβώς μαθαίνουν τα παιδιά όταν καλούνται να αδειάσουν το πλυντήριο πιάτων, να διπλώσουν τα ρούχα τους ή να διατηρήσουν το δωμάτιό τους τακτοποιημένο.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που εκτελούν άψογα τις δουλειές του σπιτιού, αλλά ενήλικες που μπορούν να αναλαμβάνουν ευθύνες και να φροντίζουν τον εαυτό τους.
Τι έδειξε η έρευνα για τις δουλειές του σπιτιού και την επιτυχία
Η σημασία της συμμετοχής των παιδιών στις οικογενειακές υποχρεώσεις έχει εξεταστεί και επιστημονικά.
Η Marty Rossmann, αναπληρώτρια καθηγήτρια Οικογενειακής Εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, μελέτησε τη σχέση ανάμεσα στη συμμετοχή των παιδιών στις δουλειές του σπιτιού και στην πορεία τους ως νεαρών ενηλίκων.
Στην έρευνα εξετάστηκαν 84 νέοι ενήλικες. Οι ερευνητές μελέτησαν στοιχεία σχετικά με τον τρόπο ανατροφής τους, τη συμμετοχή τους στις οικιακές εργασίες σε διαφορετικές ηλικίες και την πορεία τους όταν έφτασαν στα μέσα της δεκαετίας των 20.
Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στη συμμετοχή τους στις δουλειές του σπιτιού σε τρεις ηλικιακές περιόδους: από 3 έως 4 ετών, από 9 έως 10 ετών και από 15 έως 16 ετών.
Σύμφωνα με τα ευρήματα που παρουσίασε η Rossmann, η συμμετοχή στις οικιακές εργασίες από την προσχολική ηλικία αναδείχθηκε σε σημαντικό παράγοντα που συνδεόταν με θετικότερη πορεία στην ενήλικη ζωή.
Τα παιδιά που είχαν αρχίσει να αναλαμβάνουν μικρές ευθύνες από νωρίς φαίνεται ότι είχαν περισσότερες ευκαιρίες να αναπτύξουν δεξιότητες όπως:
- Υπευθυνότητα: Μαθαίνουν ότι κάθε μέλος της οικογένειας έχει έναν ρόλο και συμβάλλει στην καθημερινότητά της.
- Αυτονομία: Εξοικειώνονται με το να φροντίζουν τα προσωπικά τους αντικείμενα και τις ανάγκες τους.
- Αυτοπεποίθηση: Αισθάνονται ικανά όταν καταφέρνουν να ολοκληρώσουν μια εργασία μόνα τους.
- Συνεργασία: Καταλαβαίνουν ότι η λειτουργία ενός σπιτιού είναι υπόθεση όλων.
- Επίλυση προβλημάτων: Μαθαίνουν να οργανώνουν τα βήματά τους και να βρίσκουν λύσεις σε καθημερινές δυσκολίες.
Χρειάζεται, βέβαια, να διευκρινιστεί ότι πρόκειται για μελέτη που εξετάζει συσχετίσεις και όχι για απόδειξη ότι οι δουλειές του σπιτιού από μόνες τους εξασφαλίζουν την επιτυχία ενός παιδιού.
Γιατί είναι σημαντικό να ξεκινήσουμε από μικρή ηλικία
Ένα από τα ενδιαφέροντα συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι η πρώιμη συμμετοχή στις οικιακές εργασίες φαίνεται να έχει ιδιαίτερη σημασία.
Όταν ένα παιδί συνηθίζει από μικρό να αναλαμβάνει απλές υποχρεώσεις, αυτές εντάσσονται σταδιακά στην καθημερινότητά του. Έτσι, καθώς μεγαλώνει, η ανάληψη περισσότερων ευθυνών μπορεί να γίνει πιο φυσική διαδικασία.
Αντίθετα, όταν ένας έφηβος καλείται για πρώτη φορά να αναλάβει συστηματικά δουλειές του σπιτιού, η αλλαγή μπορεί να είναι πιο δύσκολη και να προκαλέσει αντιδράσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι αργά για να αποκτήσει ένα μεγαλύτερο παιδί τέτοιες συνήθειες. Σημαίνει ότι η εξοικείωση με τις ευθύνες μπορεί να ξεκινήσει σταδιακά και σε κάθε ηλικία.
Ποιες δουλειές μπορούν να αναλάβουν τα παιδιά ανάλογα με την ηλικία τους
Το σημαντικό είναι οι υποχρεώσεις να ανταποκρίνονται στις δυνατότητες κάθε παιδιού. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε από ένα μικρό παιδί να κάνει όσα μπορεί να κάνει ένας έφηβος.
Από 2 έως 3 ετών
- Να μαζεύει τα παιχνίδια του με τη βοήθειά μας.
- Να βάζει τα βιβλία στη θέση τους.
- Να πετάει τα σκουπίδια στον κάδο.
- Να τοποθετεί τα άπλυτα ρούχα στο καλάθι.
Από 4 έως 5 ετών
- Να τακτοποιεί τα παιχνίδια του.
- Να βοηθά στο στρώσιμο του τραπεζιού με ασφαλή αντικείμενα.
- Να διπλώνει απλά ρούχα, όπως πετσέτες.
- Να φροντίζει τα πράγματά του μετά το παιχνίδι.
Από 6 έως 8 ετών
- Να στρώνει το κρεβάτι του.
- Να τακτοποιεί τα σχολικά του είδη.
- Να βοηθά στο πότισμα των φυτών.
- Να βάζει τα καθαρά ρούχα στη θέση τους.
Από 9 έως 12 ετών
- Να ετοιμάζει ένα απλό σνακ με επίβλεψη όπου χρειάζεται.
- Να βοηθά στο πλύσιμο των πιάτων.
- Να οργανώνει το δωμάτιό του.
- Να αναλαμβάνει συγκεκριμένες δουλειές, όπως το άδειασμα των κάδων.
Από 13 ετών και άνω
- Να προετοιμάζει απλά γεύματα με ασφάλεια.
- Να βάζει πλυντήριο και να απλώνει ρούχα.
- Να καθαρίζει και να οργανώνει τον προσωπικό του χώρο.
- Να συμμετέχει στον προγραμματισμό των καθημερινών υποχρεώσεων της οικογένειας.
Οι ηλικίες είναι ενδεικτικές. Κάθε παιδί αναπτύσσεται με τον δικό του ρυθμό και οι εργασίες πρέπει να προσαρμόζονται στις ικανότητές του, χωρίς να το επιβαρύνουν.
Το μυστικό είναι να νιώθουν ότι συμμετέχουν στην οικογένεια
Υπάρχει ακόμη ένας παράγοντας που μπορεί να κάνει τη διαφορά: τα παιδιά χρειάζεται να έχουν λόγο στις υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν.
Οι οικογενειακές συζητήσεις και ένας απλός εβδομαδιαίος πίνακας εργασιών μπορούν να βοηθήσουν. Όταν το παιδί έχει τη δυνατότητα να επιλέξει ανάμεσα σε δύο ή τρεις κατάλληλες εργασίες, αισθάνεται ότι συμμετέχει στη διαδικασία και δεν εκτελεί απλώς εντολές.
Εξίσου σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζουμε τις δουλειές του σπιτιού ως τιμωρία ή ως αντάλλαγμα για την αγάπη και την αποδοχή μας. Δεν χρειάζεται να απαιτούμε την τελειότητα ούτε να διορθώνουμε κάθε μικρό λάθος.
Ο στόχος είναι να μεγαλώνουν τα παιδιά γνωρίζοντας ότι αποτελούν ενεργά μέλη μιας οικογένειας, στην οποία όλοι προσφέρουν και όλοι έχουν ευθύνες.
Και ίσως αυτό να είναι ένα από τα πιο χρήσιμα μαθήματα που μπορούμε να τους δώσουμε για τη ζωή που τους περιμένει.
