Χρειάζεται να παραδεχθούμε ένα γεγονός. Ακόμη και στις πιο πειθαρχημένες οικογένειες είναι πολύ πιθανό να δούμε το φαινόμενο τα αδέλφια να «χτυπιούνται μεταξύ τους».
Οι γονείς που θα βρεθούν αντιμέτωποι με μια τέτοια κατάσταση συνήθως σαστίζουν γιατί δεν γνωρίζουν πως να φερθούν. Να διαλέξουν πλευρά; Π;vς νιώθει άραγε «ο/η μεγάλος/η αδελφός/η όταν συνεχώς του λέμε «εσύ είσαι ο μεγαλύτερος/η και από σένα περιμένω περισσότερο μυαλό;» Να προστατέψουν τον/την μικρότερο/η ακόμα και όταν δυναμιτίζει την κατάσταση; Να αφήσουν τα αδέλφια να τα βρουν μόνα τους και να πάρουν θέση μόνο αν τα πράγματα εκτροχιαστούν; Και τι θα γίνει αν τραυματιστούν σοβαρά;
Ας ξεκινήσουμε περιγράφοντας τους λόγους που τα αδέλφια μαλώνουν με αυτό τον τρόπο μεταξύ τους. Μια τέτοια συμπεριφορά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το παιδί έχει μάθει «μέσα από το σπίτι του» να χτυπάει αλλά σίγουρα το παιδί μαθαίνει, λόγω της επανάληψης ότι το να «παίζει ξύλο» με τα αδέλφια του λύνει κατά κάποιον τρόπο τα προβλήματα. Ένα παράδειγμα μιας τέτοιας μάθησης είναι το «αν η αδελφή μου πήρε το αυτοκινητάκι μου και την χτυπήσω, τότε παίρνω το αυτοκινητάκι μου πίσω».
Στα νηπιακά χρόνια τα παιδιά χτυπούν γιατί δεν γνωρίζουν ακριβώς πώς να διαχειριστούν μια κατάσταση. Χτυπούν επίσης γιατί είναι θυμωμένα ή γιατί κάποια άλλα παιδιά τα χτύπησαν και υπερασπίζονται τον εαυτό τους. Σε αυτή την ηλικία τα παιδιά δεν έχουν αποκτήσει ακόμη συνείδηση των συνεπειών τού «να χτυπάς κάποιον». Σε αυτό το στάδιο τα παιδιά χρειάζονται τη βοήθεια των ενηλίκων για να μπορέσουν να μάθουν τρόπους να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους αλλά και σε ποιους κανόνες χρειάζεται να υπακούν εντός και εκτός του οικογενειακού συστήματος. Από αυτή την ηλικία τα παιδιά θα καλούνται να μάθουν ότι η χειροδικία δεν λύνει ποτέ το πρόβλημα.
Τι γίνεται όμως όταν τα παιδιά μεγαλώνουν και ακόμη χτυπιούνται μεταξύ τους; Η προεφηβεία και η εφηβεία έρχεται και τα πράγματα παίρνουν άλλη τροπή. Τα άτσαλα χτυπήματα είναι πιθανό να μετατραπούν σε μπουνιές ή χαστούκια και οι σπρωξιές έχουν δύναμη που φοβίζει.
Τι να κάνουν οι γονείς
Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι τέτοιου είδους συμπεριφορές δεν μπορούν να εκλείψουν εντελώς. Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί αλλά ούτε και πρέπει να αποκοπεί από την ικανότητα να προστατεύει τον εαυτό του όταν κάποιος του επιτίθεται. Ανάμεσα στα αδέλφια που καταφέρνουν να λύνουν μόνα τους το θέμα που έχει προκύψει ανταλλάσσοντας κάποιες σπρωξιές αλλά μετά είναι μαζί και παίζουν και διατηρούν κατά κύριο λόγο μια σχέση αγάπης και σεβασμού μεταξύ τους και τα αδέλφια τα οποία μειώνουν και απαξιώνουν συνεχώς το ένα το άλλο, υπάρχει μεγάλη απόσταση.
Η συνεχής επέμβαση των γονιών είναι πιθανό να φέρει αντίθετο αποτέλεσμα. Φυσικά και είναι δύσκολο για έναν γονιό να παρακολουθεί αμέτοχος τα παιδιά του να χτυπιούνται. Για αυτό και υπάρχουν πολλοί τρόποι να διευθετηθεί το θέμα πριν και μετά τον καυγά.
Μια συζήτηση είναι απαραίτητη να γίνει. Η συζήτηση θα είναι καλό να περιλαμβάνει όλα τα μέλη της οικογένειας. Μητέρα, πατέρας και παιδιά. Είναι προς όφελος των γονιών να έχουν κοινή θέση και να έχουν συμφωνήσει εκ των προτέρων τι θα πουν στα παιδιά. Μια καλή προσέγγιση θα μπορούσε να είναι η ακόλουθη: «Βλέπουμε τον τελευταίο καιρό ότι μεταξύ σας παίζετε ξύλο όλο και συχνότερα και αυτό μας ανησυχεί. Παρ΄όλο που δεν μπορούμε να σας το απαγορεύσουμε σκεφτόμαστε ότι αυτή η συμπεριφορά αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεστε το θυμό σας ή την απογοήτευσή σας. Τα συναισθήματά σας δεν μπορεί να καθορίζουν τις πράξεις σας και χρειάζεται να σκεφτείτε σοβαρά τις συνέπειες που θα προκύψουν τόσο στη μεταξύ σας σχέση όσο και στο πως θα νιώσετε αν συμβεί ένα σοβαρό ατύχημα. Είμαστε στη διάθεσή σας να μιλήσουμε για εναλλακτικούς τρόπους διαχείρισης αν το θέλετε. Καλό είναι πάντως να γνωρίζετε ότι εμείς δεν επικροτούμε αυτή τη συμπεριφορά και ότι υπάρχουν πολλές διαθέσιμες λύσεις.»
Η παραπάνω προσέγγιση βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν κάποια πράγματα σε βάθος αφού δεν είναι ούτε επικριτική, ούτε απαξιωτική. Περιλαμβάνει σεβασμό και κατανόηση στα συναισθήματα των παιδιών αλλά είναι ταυτόχρονα οριοθετημένη και παρέχει λύσεις. Θυμηθείτε ότι ο πραγματικός στόχος σε αυτή την περίπτωση είναι να βοηθήσετε τα παιδιά σας να γίνουν πιο ευρηματικά στην διαχείριση των συγκρούσεων και να αναπτύξουν τη συναισθηματική τους νοημοσύνη παρέχοντας τους διαθέσιμες λύσεις μέσα από την εμπειρία σας. Το πραγματικό θέμα που αναδύεται είναι η απόκτηση του ελέγχου και ο μετριασμός της παρόρμησης εκ μέρους του παιδιού.
Οι συγκρούσεις ανάμεσα στα αδέλφια είναι αναπόφευκτες, απαραίτητες και αποτελούν μέρος της διαδικασίας κοινωνικοποίησης τους αλλά και της καλής σχέσης που θα αναπτύξουν μεταξύ τους. Είναι μια διαδικασία μέσα από την οποία, με τη συμβολή των γονιών, μπορούν να μάθουν ότι υπάρχουν και διαφορετικές θέσεις ή απόψεις εκτός από τις δικές τους, καθώς και να διδαχθούν τρόπους πώς να επιλύουν τις συγκρούσεις τους με σεβασμό στη διαφορετικότητα του άλλου.
Από τη Νάνσυ Ψημενάτου
Συνθετική θεραπεύτρια
Συγγραφέας
Επόπτρια
