Το καλοκαίρι, πέρα από τη χαρά και την ξεκούραση που μας προσφέρει, επιφυλάσσει και τις… δύσκολες στιγμές. Ανάμεσά τους, οι υψηλές θερμοκρασίες που δεν προκαλούν μόνο κόπωση και δυσφορία αλλά μπορεί να αποτελέσουν επίσης απειλή για την υγεία μας. Όταν το σώμα αδυνατεί να αποβάλει τη θερμότητα και να διατηρήσει σταθερή την εσωτερική του θερμοκρασία, αυξάνεται ο κίνδυνος αφυδάτωσης, θερμικής εξάντλησης και θερμοπληξίας. Παράλληλα, η ζέστη επιβαρύνει την καρδιά και τους νεφρούς και μπορεί να απορρυθμίσει χρόνια καρδιαγγειακά, αναπνευστικά, νεφρικά ή μεταβολικά νοσήματα.
Οι επιστημονικές εταιρείες περιλαμβάνουν τα βρέφη, τα παιδιά, τους ηλικιωμένους και τα άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας στις ομάδες που χρειάζονται αυξημένη φροντίδα τις ημέρες του καύσωνα. Στις ευάλωτες ομάδες ανήκουν επίσης οι έγκυες, καθώς ο οργανισμός τους καταβάλλει μεγαλύτερη προσπάθεια για να ρυθμίσει τη θερμοκρασία του και αφυδατώνεται ευκολότερα.
Γιατί τα παιδιά, οι έγκυες και οι ηλικιωμένοι κινδυνεύουν περισσότερο
Τα βρέφη και τα μικρά παιδιά εξαρτώνται απόλυτα από τους ενήλικες για την πρόσληψη υγρών, την επιλογή κατάλληλων ρούχων και τη μεταφορά τους σε δροσερό χώρο. Ο μηχανισμός θερμορύθμισής τους δεν είναι τόσο ώριμος όσο των ενηλίκων και μπορεί να μην αντιληφθούν ή να μην περιγράψουν εγκαίρως τη δίψα, τη ζάλη και την εξάντληση.
Στην εγκυμοσύνη αυξάνονται οι ανάγκες του κυκλοφορικού συστήματος, ενώ η αφυδάτωση και η υπερθέρμανση μπορεί να εμφανιστούν γρηγορότερα. Η παρατεταμένη έκθεση σε ακραία ζέστη έχει συσχετιστεί σε μελέτες με αυξημένο κίνδυνο δυσμενών εκβάσεων της κύησης, γεγονός που καθιστά αναγκαία την πρόληψη χωρίς πανικό και με εξατομικευμένες οδηγίες από τον μαιευτήρα.
Οι ηλικιωμένοι, από την άλλη πλευρά, προσαρμόζονται δυσκολότερα στις απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας. Συχνά διψούν λιγότερο, έχουν χρόνια νοσήματα ή λαμβάνουν φάρμακα που επηρεάζουν την εφίδρωση, την αρτηριακή πίεση και την ισορροπία των υγρών.
Συμβουλές προστασίας από τον καύσωνα και τις υψηλές θερμοκρασίες
1. Περιορίστε τις μετακινήσεις τις θερμότερες ώρες
Οι βόλτες, οι εξωτερικές εργασίες και η άσκηση πρέπει να μεταφέρονται νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα. Τις ώρες με τη μεγαλύτερη θερμική επιβάρυνση, παιδιά, έγκυες και ηλικιωμένοι είναι ασφαλέστερο να παραμένουν σε σκιερό, καλά αεριζόμενο ή κλιματιζόμενο χώρο. Η ξεκούραση πρέπει να είναι συχνότερη, ακόμη και όταν η δραστηριότητα φαίνεται ήπια.
2. Προσφέρετε υγρά τακτικά, πριν εμφανιστεί δίψα
Η δίψα δεν αποτελεί πάντα έγκαιρο δείκτη αφυδάτωσης, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους και στα μικρά παιδιά. Το νερό πρέπει να είναι διαθέσιμο σε σταθερά διαστήματα μέσα στην ημέρα, ενώ η κατανάλωση αλκοόλ και πολύ ζαχαρούχων ή καφεϊνούχων ποτών χρειάζεται περιορισμό.
Οι έγκυες μπορούν να έχουν μαζί τους ένα μπουκάλι νερό και να πίνουν μικρές ποσότητες συχνά. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ως γενικό κανόνα τα 2 έως 3 λίτρα ημερησίως, με μεγαλύτερη ανάγκη όταν επικρατεί έντονη ζέστη, εκτός αν ο γιατρός έχει δώσει διαφορετικές οδηγίες.
Για ηλικιωμένους με καρδιακή ή νεφρική ανεπάρκεια, περιορισμό υγρών ή θεραπεία με διουρητικά, η ποσότητα δεν πρέπει να αυξάνεται αυθαίρετα, γι’ αυτό χρειάζεται πάντα συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό.
3. Στα βρέφη ακολουθήστε τις οδηγίες του παιδιάτρου
Τα βρέφη που θηλάζουν μπορεί να ζητούν συχνότερα γεύματα τις ημέρες του καύσωνα. Στα βρέφη κάτω των 6 μηνών δεν πρέπει να δίνεται νερό χωρίς ιατρική οδηγία. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συστήνει συχνότερη προσφορά μητρικού γάλακτος ή, στα βρέφη που τρέφονται με φόρμουλα, επιπλέον γεύματα γάλακτος σύμφωνα με τις οδηγίες του παιδιάτρου.
Λιγότερες βρεγμένες πάνες από το συνηθισμένο, ξηρό στόμα, ασυνήθιστη υπνηλία, ευερεθιστότητα ή δυσκολία στη σίτιση χρειάζονται άμεση επικοινωνία με παιδίατρο.
4. Κρατήστε το σπίτι όσο γίνεται πιο δροσερό
Τα παντζούρια, οι κουρτίνες και τα παράθυρα που δέχονται άμεσο ήλιο πρέπει να παραμένουν κλειστά τις θερμές ώρες. Ο αερισμός είναι αποτελεσματικότερος αργά τη νύχτα και νωρίς το πρωί, όταν η εξωτερική θερμοκρασία είναι χαμηλότερη. Περιορίστε επίσης τη χρήση φούρνου και ηλεκτρικών συσκευών που θερμαίνουν τον χώρο.
Ο ανεμιστήρας μπορεί να προσφέρει αίσθημα δροσιάς, αλλά σε συνθήκες πολύ υψηλής θερμοκρασίας δεν πρέπει να θεωρείται μοναδικό μέσο προστασίας, ειδικά για ηλικιωμένους με προβλήματα υγείας.
5. Χρησιμοποιήστε σωστά τον κλιματισμό
Ο κλιματισμός μπορεί να προστατεύσει αποτελεσματικά από τη θερμική καταπόνηση, αρκεί ο χώρος να διατηρείται δροσερός και όχι υπερβολικά ψυχρός. Η ροή του αέρα δεν πρέπει να κατευθύνεται συνεχώς πάνω σε βρέφος, παιδί, έγκυο ή ηλικιωμένο.
Όταν το σπίτι δεν διαθέτει κλιματισμό, είναι χρήσιμη η παραμονή για μερικές ώρες σε κλιματιζόμενο δημόσιο χώρο ή σε σπίτι συγγενικού προσώπου. Για αυτές τις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει κλιματιστικό στο σπίτι, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά, όταν είναι δυνατόν, την παραμονή για δύο έως τρεις ώρες μέσα στην ημέρα σε δροσερό περιβάλλον.
6. Επιλέξτε ελαφρύ ντύσιμο και δροσίστε το σώμα
Το καλοκαίρι και όταν οι θερμοκρασία ανεβαίνει αυτό που χρειαζόμαστε είναι άνετα, ανοιχτόχρωμα και χαλαρά ρούχα από υλικά που επιτρέπουν στο δέρμα να αναπνέει. Καπέλο, σκιά και αντηλιακή προστασία είναι απαραίτητα κατά την έξοδο, ακόμη και νωρίς το πρωί ή το απόγευμα.
Δροσερά ντους, υγρά πανάκια στον αυχένα και το πρόσωπο ή ελαφρά διαβροχή του δέρματος μπορούν επίσης να βοηθήσουν να νιώσουμε καλύτερα και να δροσιστούμε.
7. Προτιμήστε ελαφριά γεύματα
Τα μικρά και συχνά γεύματα, φρούτα, λαχανικά και τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό είναι συνήθως καλύτερα ανεκτά από βαριά και λιπαρά φαγητά – το «λέει» άλλωστε και το σώμα μας αφού τις μέρες με υψηλή θερμοκρασία επιθυμούμε απλά και δροσερά φαγητά.
Συμπτώματα όπως έμετοι, διάρροια ή μειωμένη πρόσληψη τροφής αυξάνουν τον κίνδυνο αφυδάτωσης και χρειάζονται έγκαιρη επικοινωνία με γιατρό.
8. Μην αφήνετε ποτέ παιδί σε σταθμευμένο αυτοκίνητο
Ένα παιδί δεν πρέπει να παραμένει μόνο του στο αυτοκίνητο ούτε για λίγα λεπτά, ακόμη και όταν το όχημα βρίσκεται στη σκιά ή τα παράθυρα είναι μισάνοιχτα. Η θερμοκρασία στο εσωτερικό μπορεί να αυξηθεί απότομα, ενώ το σώμα ενός παιδιού θερμαίνεται ταχύτερα από το σώμα ενός ενηλίκου.
Πριν κλειδώσετε το όχημα, ελέγχετε πάντοτε το πίσω κάθισμα. Το ίδιο ισχύει για ηλικιωμένους με άνοια, κινητικά προβλήματα ή αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης, οι οποίοι δεν πρέπει να μένουν χωρίς επίβλεψη σε κλειστό αυτοκίνητο.
9. Ελέγξτε τους ηλικιωμένους που ζουν μόνοι
Ένα τηλεφώνημα δεν αρκεί πάντα. Είναι χρήσιμο κάποιος να επισκέπτεται τον ηλικιωμένο, να ελέγχει τη θερμοκρασία του σπιτιού, αν έχει πιει νερό, αν έχει φάει και αν εμφανίζει σύγχυση, αδυναμία ή ασυνήθιστη υπνηλία. Ο ΠΟΥ συστήνει συστηματική επικοινωνία με ανθρώπους άνω των 65 ετών, ιδιαίτερα όταν ζουν μόνοι ή πάσχουν από καρδιολογικά, πνευμονολογικά ή νεφρικά νοσήματα.
Κάτι εξίσου σημαντικο: τα φάρμακα δεν διακόπτονται και δεν αλλάζουν χωρίς ιατρική οδηγία! Ορισμένες θεραπείες μπορεί να απαιτούν επανεκτίμηση σε περίοδο καύσωνα, αλλά την απόφαση λαμβάνει αποκλειστικά ο γιατρός και όχι εμείς.
10. Αναγνωρίστε εγκαίρως τα προειδοποιητικά συμπτώματα
Έντονη δίψα, πονοκέφαλος, ναυτία, ζάλη, εξάντληση, μυϊκές κράμπες, ταχυκαρδία ή τάση λιποθυμίας μπορεί να υποδηλώνουν θερμική καταπόνηση. Το άτομο πρέπει να μεταφερθεί αμέσως σε δροσερό χώρο, να ξαπλώσει, να δροσιστεί και, εφόσον έχει πλήρη συνείδηση και μπορεί να καταπιεί, να πιει νερό.
Σύγχυση, απώλεια συνείδησης, σπασμοί, πολύ υψηλή θερμοκρασία σώματος, ζεστό δέρμα, έντονη δυσκολία στην αναπνοή ή επιδείνωση παρά την προσπάθεια δροσισμού αποτελούν επείγοντα συμπτώματα. Η θερμοπληξία χρειάζεται άμεση ιατρική αντιμετώπιση και κλήση στο 112 ή στο 166.
Η πρόληψη αρχίζει πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα
Στον καύσωνα, η ασφάλεια των ευάλωτων ομάδων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την οργάνωση της καθημερινότητας. Νερό σε σταθερά διαστήματα, λιγότερες μετακινήσεις, δροσερό σπίτι, συστηματική επικοινωνία με τον γιατρό και παρακολούθηση όσων δεν μπορούν να φροντίσουν μόνοι τους τον εαυτό τους περιορίζουν ουσιαστικά τον κίνδυνο.
