Ένα ξεκούραστο παιδί είναι πιο ευτυχισμένο και συμπεριφέρεται σωστά τις περισσότερες ώρες της μέρας. Οι έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά που κοιμούνται σε ικανοποιητικό βαθμό, χαμογελούν περισσότερο, διαφωνούν και τσακώνονται λιγότερο, δέχονται τα όρια και τους κανόνες, συγκεντρώνονται καλύτερα στο σχολείο και διαπληκτίζονται λιγότερο με τα αδέρφια τους.
Όμως, πολλοί γονείς πιστεύουν ότι η ώρα του ύπνου κάθε άλλο παρά χαλαρωτική είναι, αφού μετατρέπεται σε αρένα πάλης με κλάματα και παράπονα, με το παιδί να σηκώνεται συνεχώς από το κρεβάτι του ή να φωνάζει τους γονείς να πάνε κοντά του. Αυτό είναι εξουθενωτικό τόσο για τα παιδιά όσο και για τους γονείς.
Πρακτικές συμβουλές για γονείς
1. Γίνετε ενωμένο μέτωπο με το σύντροφό σας για τα όρια και τους κανόνες που πρέπει να βάλετε στα παιδιά για την ώρα του ύπνου:
• Ορίστε μαζί με το σύντροφο ποια ώρα είναι η κατάλληλη για το παιδί σας να πάει για ύπνο και τηρήστε το αυστηρά. Θυμηθείτε ότι εσείς είστε το άτομο που θα επιβάλλει τους κανόνες στο παιδί σας και όχι εκείνο. Ίσως νιώσετε οι χειρότεροι γονείς του κόσμου ή ίσως σας αποκαλέσει έτσι το παιδί σας, αλλά μην ενδώσετε. Τα δύο συνηθισμένα πράγματα που συμβαίνουν σε αυτή την περίπτωση είναι είτε το παιδί να κοιμάται πιο αργά, είτε να ξυπνάει πιο νωρίς. Δείξτε υπομονή μιας και ο εγκέφαλος χρειάζεται κάποιο χρονικό περιθώριο για να προσαρμοστεί στη νέα συνθήκη ύπνου.
• Τα μεγαλύτερα παιδιά επιτρέπεται να διαβάσουν ή να ζωγραφίσουν στο κρεβάτι τους μέχρι να κουραστούν, αλλά όταν έρθει η ώρα για να πάνε στο κρεβάτι τους πρέπει να τηρείται αναντίρρητα.
• Τα βράδια που δεν έχει σχολείο την επόμενη μέρα, μπορείτε να είστε πιο ευέλικτοι με επιπρόσθετη μισή ώρα για τα μικρά παιδιά και με μία ώρα περισσότερο για τους εφήβους.
• Το παιδί πρέπει είναι έτοιμο από πριν για τον ύπνο του και να μην καθυστερεί. Ξεκινήστε πιο νωρίς τη ρουτίνα του μπάνιου, το πλύσιμο των δοντιών, κτλ.
• Μην επιτρέπετε στο παιδί να φάει κάποιο σνακ ή ακόμη και να πιει γάλα πριν πάει για ύπνο. Είναι πιο εύκολο να κοιμηθεί και να παραμείνει κοιμισμένο μέχρι το επόμενο πρωί, εάν το φαγητό που έφαγε πριν έχει ήδη διασπαστεί.
• Εάν το παιδί κρατάει ένα αντικείμενο για να κοιμηθεί, όπως αρκουδάκι ή κουβερτούλα, βεβαιωθείτε ότι το αντικείμενο αυτό παραμένει στο κρεβάτι και ότι δεν το μεταφέρει κάπου αλλού μέσα στο σπίτι. Με αυτό τον τρόπο το κρεβάτι γίνεται πιο ελκυστικό.
2) Προετοιμάστε το περιβάλλον του παιδιού, ώστε να μπορεί να κοιμηθεί πιο εύκολα:
• Κρατήστε χαμηλά τα φώτα κατά τη διάρκεια της ρουτίνας προετοιμασίας για ύπνο (π.χ. όταν πλένει τα δόντια του και όταν του διαβάζετε μια ιστορία).
• Κλείστε τον υπολογιστή, την τηλεόραση και το ραδιόφωνο, όταν το παιδί πάει για ύπνο. Αυτό το βοηθάει να χαλαρώσει και να ηρεμήσει.
3) Προγραμματίστε την ημέρα σας με ρεαλιστικό τρόπο, αφήνοντας αρκετό χρόνο στο να προετοιμαστεί το παιδί για ύπνο χωρίς βιασύνη.
4) Αφιερώστε χρόνο στο παιδί σας κατά τη διάρκεια της ημέρας και εξηγήστε τους νέους κανόνες για την προετοιμασία του ύπνου. Αυτό θα το βοηθήσει να γίνει πιο συνεργάσιμο στη διαδικασία του ύπνου το βράδυ.
5) Επαινέστε το κάθε φορά που συνεργάζεται και πηγαίνει για ύπνο χωρίς προβλήματα και διαμαρτυρίες.
6) Χρησιμοποιήστε τις ανταμοιβές ως μέσο για να βοηθήσετε το παιδί σας να συνεργαστεί στη διαδικασία του ύπνου. Φτιάξτε ένα σχεδιάγραμμα με αστεράκια για τη συνεργατική διάθεση που επιδεικνύει όταν ετοιμάζεται για ύπνο.
Στρατηγικές για συγκεκριμένα προβλήματα στη ρουτίνα του ύπνου:
• Εάν το παιδί δεν μένει στο κρεβάτι του για να κοιμηθεί, μπορείτε να του πείτε ότι θα πρέπει να μείνει στο κρεβάτι του χωρίς να χρειάζεται να κοιμηθεί, αλλά να έχει κλειστά τα μάτια και να σκεφτεί ό,τι θέλει. Εντούτοις, δεν θα πρέπει να καθοδηγήσετε τη σκέψη του λέγοντας τι να σκεφτεί. Σύντομα θα αποκοιμηθεί χωρίς να το καταλάβει.
• Εάν μένετε με το παιδί σας στο δωμάτιο μέχρι να αποκοιμηθεί, τότε θα γίνει εξαρτημένο από την παρουσία σας. Ξεκινήστε με το να κάθεστε σε μια καρέκλα δίπλα από το κρεβάτι του και όχι πάνω στο κρεβάτι του. Κάθε μέρα μετακινήστε λίγο-λίγο την καρέκλα προς την πόρτα μέχρι να μπορεί να κοιμηθεί χωρίς να σας βλέπει. Επαινέστε το για την προσπάθεια και την πρόοδο του. Αυτό θα του δώσει το έναυσμα να προσπαθήσει περισσότερο.
• Εάν το παιδί σας κλαίει ή σας φωνάζει όταν τα φώτα σβήσουν, κάνετε πολλές συζητήσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας, ζητώντας του να θυμηθεί ποιοι είναι οι κανόνες και τι πρέπει να κάνει όταν δεν θέλει να κοιμηθεί (να παραμείνει στο κρεβάτι του με κλειστά τα μάτια και να σκεφτεί ό,τι θέλει). Μπορείτε να βάλετε κανόνα ότι θα το βλέπετε συχνά από την πόρτα χωρίς να μπαίνετε στο δωμάτιο. Αφού πείτε καληνύχτα, περιμένετε 5 λεπτά και πηγαίνετε στην πόρτα να το δείτε για ένα λεπτό και επαινέστε το που παραμένει στο κρεβάτι του χωρίς να κλαίει ή να φωνάζει. Φύγετε από το δωμάτιο και επιστρέψτε στα 10 λεπτά με τον ίδιο τρόπο. Συνεχίστε, αυξάνοντας σταδιακά το χρόνο που πηγαίνετε στο δωμάτιο του.
• Εάν το παιδί σηκώνεται από το κρεβάτι του όταν τα φώτα σβήσουν, κάνετε πάλι εποικοδομητικές συζητήσεις την ημέρα για τον κανόνα να μένει στο κρεβάτι του και εάν συνεχίσει να σηκώνεται, τότε πρέπει να ακολουθήσετε πιστά τον κανόνα με τον σύντροφο σας: Πάρτε το από το χέρι και πηγαίνετε πίσω στο κρεβάτι του χωρίς να το δείτε ή να του μιλήσετε. Ίσως χρειαστεί να το κάνετε πολλές φορές τη νύχτα, αλλά σε μία με δύο εβδομάδες τα αποτελέσματα θα σας εντυπωσιάσουν. Ουσιαστικής σημασίας για την επίτευξη του στόχου αυτού είναι να είστε συνεπής και κάθε φορά να το πηγαίνετε πίσω στο κρεβάτι του χωρίς εξαιρέσεις.
Επενδύστε χρόνο και συνεργαστείτε με το παιδί σας για την ποιότητα του ύπνου του. Γιατί αυτό θα ανταμείψει τόσο εσάς, που θα νιώθετε πιο ξεκούραστοι, όσο και το παιδί σας που θα μετατραπεί σε ένα πειθαρχημένο και υγιές παιδί.
Βαλεντίνα Θεοδώρου
Παιδοψυχολόγος
Εγγεγραμμένη Σχολική Ψυχολόγος (Παιδοψυχολόγος)
Παροχή Συμβουλευτικών Υπηρεσιών σε παιδιά, γονείς, εκπαιδευτικούς
