Συντάκτης: Κωνσταντίνα Ντουντούμη

Σε σχέση με την επιδημία ιλαράς που βρίσκεται σε εξέλιξη από το 2016 σε μεγάλο αριθμό Ευρωπαϊκών χωρών θα θέλαμε να πληροφορήσουμε το κοινό για τα εξής:

Τι είναι η ιλαρά

Η ιλαρά είναι μια ιογενής λοίμωξη υψηλής μεταδοτικότητας, η οποία μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, ακόμα και τον θάνατο, κυρίως σε μικρές ηλικίες αλλά και σε νεαρούς ενήλικες.
Οφείλεται στον ιό της ιλαράς και στη νόσο διακρίνονται 3 χαρακτηριστικά στάδια: το πρόδρομο ή καταρροϊκό, το εξανθηματικό και το στάδιο της αποδρομής. Το πρώτο στάδιο (2-4 μέρες) χαρακτηρίζεται από ψηλό πυρετό, έντονα καταρροϊκά φαινόμενα (ρινόρροια, πταρμός, δακρύρροια), βήχα, επιπεφυκίτιδα και φωτοφοβία. Στο εξανθηματικό στάδιο (5-6 μέρες) παρατηρείται και το χαρακτηριστικό εξάνθημα που είναι αρχικά αραιό, εντοπιζόμενο στο πρόσωπο και επεκτείνεται γρήγορα πυκνότερο, στον κορμό και τα άκρα. Στο τρίτο στάδιο έχουμε πτώση του πυρετού και σταδιακή εξαφάνιση του εξανθήματος με την σειρά που εμφανίστηκε καταλείποντας μερικές φορές λεπτή απολέπιση. Στο 30% των περιπτώσεων και ιδιαίτερα σε παιδιά <5 ετών ή ενήλικες >20 ετών παρατηρούνται επιπλοκές που σε κάποιες περιπτώσεις χαρακτηρίζονται ως ιδιαίτερα σοβαρές (πνευμονία, εγκεφαλίτιδα) και μπορεί να οδηγήσουν και στο θάνατο (θνητότητα στις αναπτυγμένες χώρες 1-2%0 ενώ στις αναπτυσσόμενες μέχρι 25%).

Η μετάδοση της ιλαράς γίνεται κυρίως από άτομο σε άτομο με σταγονίδια που αποβάλλουν οι ασθενείς και σπανιότερα με αντικείμενα που μολύνθηκαν πολύ πρόσφατα από ρινικές και φαρυγγικές εκκρίσεις.

Ο χρόνος επώασης (ο χρόνος δηλαδή από την μετάδοση μέχρι την εκδήλωση των συμπτωμάτων) είναι 10-12 ημέρες ενώ από την έκθεση στον ιό μέχρι την εμφάνιση του εξανθήματος μεσολαβούν κατά μέσο όρο 14 ημέρες (7-18 ημέρες).

Η ιλαρά παρουσιάζει πολύ υψηλή μεταδοτικότητα με πιθανότητα προσβολής έως και 90% των επίνοσων ατόμων (δηλαδή ατόμων που δεν έχουν ανοσοποιηθεί είτε φυσικά είτε με εμβολιασμό) τα οποία έρχονται σε επαφή με ασθενή. Η μετάδοση γίνεται 4 ημέρες πριν την εκδήλωση του εξανθήματος έως 4 ημέρες μετά. Το μέγιστο της μετάδοσης τοποθετείται από την έναρξη του πρόδρομου σταδίου έως και 3-4 ημέρες μετά την εμφάνιση του εξανθήματος. Ο ιός του εμβολίου δεν αποδείχθηκε να είναι μεταδοτικός ενώ το ίδιο το εμβόλιο προσφέρει ιδιαίτερα υψηλή προστασία (>95% σε εμβολιασμένους με δύο δόσεις).

Επιδημία Ιλαράς σαρώνει την Ευρώπη

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας κατά την περίοδο 2016-17 καταγράφηκαν στην Ευρώπη πάνω από 19,000 περιστατικά ιλαράς και 46 θάνατοι. Τα πιο πολλά καταγράφηκαν στη Ρουμανία (9,728) με 35 θανάτους και στην Ιταλία (4,775) με 4 θανάτους.

Στην Ελλάδα, από τις αρχές Μαΐου 2017 μέχρι και τις 3 Δεκεμβρίου 2017 έχουν καταγραφεί 690 κρούσματα με 2 θανάτους. Στη συντριπτική πλειοψηφία τους κατά 81%, αφορούν μικρά παιδιά δυστυχώς ανεμβολίαστα αλλά παρατηρήθηκαν αρκετά περιστατικά και στην ηλικιακή ομάδα 25-44 ετών που αφορούν άτομα ανεμβολίαστα ή ατελώς εμβολιασμένα. Πέραν των δύο θανάτων, καταγράφηκαν επιπλοκές στο 12.6% των κρουσμάτων ενώ νοσηλεύτηκε το 56% των ασθενών.

Η ιλαρά στη Κύπρο

Ευτυχώς στη Κύπρο τον τελευταίο χρόνο καταγράφηκαν μόλις 3 περιστατικά, με καλή έκβαση, για τα οποία φαίνεται ότι η εστία μετάδοσης βρισκόταν στο εξωτερικό. Αν και η εμβολιαστική κάλυψη είναι αρκετά υψηλή, ο κίνδυνος εμφάνισης ιλαράς ελλοχεύει και είναι υπαρκτός, γι αυτό προτρέπονται οι γονείς που δεν έχουν εμβολιάσει τα παιδιά τους στην κατάλληλη ηλικία να το πράξουν το συντομότερο.

Τι πρέπει να προσέχουν όσοι ταξιδεύουν στο εξωτερικό

Ως προς το θέμα πιθανού κινδύνου από ταξίδι σε περιοχές χωρών που βρίσκεται σε εξέλιξη η επιδημία, υπενθυμίζεται η σημαντικότητα της κάλυψης με τις δύο δόσεις του εμβολίου, τόσο για παιδιά όσο και για ενήλικες. Η πρώτη δόση του εμβολίου χορηγείται στην ηλικία των 13-15 μηνών και η δεύτερη στην ηλικία των 4-5 ετών (σε ιδιαίτερες περιπτώσεις ο εμβολιασμός μπορεί να χορηγηθεί από την ηλικία των 6 μηνών και η δεύτερη δόση να δοθεί ένα μήνα μετά την πρώτη). Για την περίπτωση ανεμβολίαστων βρεφών, ατελώς εμβολιασμένων παιδιών ή ατελώς εμβολιασμένων ενηλίκων που θα ταξιδέψουν σε ενδημικές για την ιλαρά περιοχές προτρέπουμε την επικοινωνία με τον προσωπικό σας Παιδίατρο ή τα κατά τόπους Υγειονομικά Κέντρα για περαιτέρω πληροφόρηση.