Τέλος στα πλαστικά μιας χρήσης, βάζει ευρωπαϊκή οδηγία και πλέον από 3 Ιουλίου οι χώρες στην ΕΕ πρέπει να συμμορφωθούν και θα πρέπει οι προμηθευτές να προσφέρουν στους καταναλωτές υποκατάστατα για τα πλαστικά καλαμάκια, τις μπατονέτες και τα πλαστικά μαχαιροπήρουνα και άλλα προϊόντα που περιλαμβάνονται στην οδηγία.
Και οι ίδιοι οι καταναλωτές θα πρέπει να αναζητήσουν άλλες λύσεις, φιλικές προς το περιβάλλον κάνοντας πράξη την επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση και μείωση αποβλήτων.
Τι θα απαγορεύεται
- Η διάθεση στην αγορά των μπατονέτων (με εξαίρεση αυτές που εμπίπτουν στον ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό)
- Των μαχαιροπήρουνων (πιρούνια, μαχαίρια, κουτάλια, chopsticks)
- Των πιάτων
- Των καλαμακιών
- Των αναδευτήρων ποτών
- Των sticks για μπαλόνια (εκτός από μπαλόνια για βιομηχανικές ή επαγγελματικές χρήσεις και εφαρμογές που δεν διανέμονται στους καταναλωτές συμπεριλαμβανομένων και των μηχανισμών τους)
- Των περιεκτών τροφίμων από διογκωμένο πολυστυρένιο με ή χωρίς κάλυμμα εντός των οποίων τοποθετούνται τρόφιμα που προορίζονται για άμεση κατανάλωση εντός και εκτός του καταστήματος, που συνήθως καταναλώνονται από το δοχείο και που είναι έτοιμα για κατανάλωση χωρίς περαιτέρω προετοιμασία π.χ. Μαγείρεμα,βράσιμο, ζέσταμα.
- Επίσης απαγορεύονται οι περιεκτές ποτών από διογκωμένο πολυστυρένιο και τα καπάκια και τα καλύμματα τους, τα κυπελλάκια από διογκωμένο πολυστυρένιο και τα καπάκια και τα καλύμματα τους και όλα τα προϊόντα από οξοδιασπώμενη πλαστική ύλη (είτε αυτά είναι μιας χρήσης, είτε όχι).
Από τις 3 Ιουλίου, η διάθεση μιας σειράς προϊόντων θα πρέπει να πραγματοποιείται με την ενσωμάτωση συγκεκριμένης σήμανσης, σύμφωνα με κανονισμό.
Αυτά τα προϊόντα είναι:
- Σερβιέτες υγιεινής
- Ταμπόν και εφαρμογείς ταμπόν
- Υγρά μαντηλάκια (δηλ. προδιαβρεγμένα μαντηλάκια προσωπικής υγιεινής και οικιακής χρήσης)
- Προϊόντα καπνού με φίλτρο και φίλτρα που κυκλοφορούν στο εμπόριο για χρήση σε συνδυασμό με προϊόντα καπνού και κυπελλάκια ποτών.
Τι γίνεται με τις ποσότητες που ήδη έχουν τα καταστήματα
Με βάση τον κανονισμό τα καταστήματα μπορούν να συνεχίσουν να πωλούν ή να χρησιμοποιούν τις ποσότητες που έχουν, εφόσον τις έχουν προμηθευτεί από τον εισαγωγέα/κατασκευαστή πριν από τις 3/7/2021.
Η απαγόρευση, ως αναφέρεται στην Οδηγία, αφορά τη διάθεση τους στην αγορά και η διάθεση στην αγορά πραγματοποιείται είτε από τον κατασκευαστή, είτε από τον εισαγωγέα, έτσι αυτοί καθίστανται οι μόνοι οικονομικοί φορείς που διαθέτουν προϊόντα στην αγορά.
Οποιαδήποτε μεταγενέστερη ενέργεια, π.χ. από διανομέα σε διανομέα ή από διανομέα σε τελικό χρήστη, ονομάζεται διαθεσιμότητα και όχι διάθεση. Η διάθεση στην αγορά προϋποθέτει την ύπαρξη προσφοράς ή συμφωνίας μεταξύ δυο ή περισσότερων νομικών ή φυσικών προσώπων για τη μεταβίβαση της κυριότητας, της κατοχής ή κάθε άλλου δικαιώματος που αφορά το συγκεκριμένο προϊόν μετά το στάδιο της κατασκευής, δηλαδή η προσφορά ή συμφωνία που συνάπτεται πριν από την ολοκλήρωση του σταδίου κατασκευής, δεν μπορεί να θεωρηθεί διάθεση στην αγορά.
Για τη μεταβίβαση δεν απαιτείται η φυσική παράδοση του προϊόντος και ένα προϊόν διατίθεται στην αγορά, όταν διατίθεται για διανομή, κατανάλωση ή χρήση υπό μορφή εμπορικής δραστηριότητας, δηλαδή είτε επί πληρωμή, είτε δωρεάν. Πρόσθεσε ότι προσφορά ή συμφωνία που συνάπτεται πριν από την ολοκλήρωση του σταδίου κατασκευής, δεν μπορεί να θεωρηθεί διάθεση στην αγορά.
Όταν τα προϊόντα είναι κατασκευασμένα και ο εισαγωγέας τα έχει διαθέσει στην αγορά πριν από τις 3/7/2021, μέσω, για παράδειγμα, διαφημιστικού φυλλαδίου ή της ιστοσελίδας του με συγκεκριμένη τιμή πώλησης, είτε με διαφημιστικές καμπάνιες, μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με πρόσκληση για αγορά, πληροφορίες σε αγοραστές και διανομείς σχετικά με τα διαθέσιμα προϊόντα και την τιμή τους, ή άλλη πρόταση για πώληση προϊόντος το οποίο έχει ήδη κατασκευαστεί, τότε θεωρείται ότι τα έχει διαθέσει στην αγορά και μπορεί να τα προμηθεύσει στους πελάτες του και μετά τις 3/7/2021.
Καθίσταται δηλαδή σαφές ότι οι καταναλωτές που έχουν ήδη αγοράσει αυτά τα είδη ή τα καφέ/εστιατόρια εφόσον τα έχουν προμηθευτεί από τον κατασκευαστή/εισαγωγέα πριν από τις 3/7/2021 μπορούν να συνεχίσουν τη χρήση τους.
Σύμφωνα με την Οδηγία και τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ, ως εναλλακτικές λύσεις μπορούν να χρησιμοποιούνται όλα τα επαναχρησιμοποιήσιμα είδη, είτε είναι από πλαστικό, μέταλλο, κεραμικό κλπ, δηλαδή τα είδη πολλαπλών χρήσεων. Παράλληλα μπορούν να χρησιμοποιούνται προϊόντα τα οποία είναι κατασκευασμένα από φυσικά πολυμερή και που δεν έχουν τροποποιηθεί χημικώς και μία τέτοια εναλλακτική είναι το χαρτί, χωρίς πλαστική επίστρωση/επένδυση.
Οι ποινές
Σε σχέση με το ποιες ποινές προβλέπονται σε περίπτωση που η Κύπρος δεν συμμορφωθεί, η διαδικασία εναρμόνισης με το ευρωπαϊκό δίκαιο, βρίσκεται στο τελικό στάδιο της και ότι το Προσχέδιο του κανονισμού είχε σταλεί στη Νομική Υπηρεσία το Δεκέμβριο του 2020.
Εντός των ημερών ολοκληρώνεται ο νομοτεχνικός έλεγχος από τη Νομική Υπηρεσία και θα σταλεί άμεσα για ψήφιση του. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης ενός Κράτους Μέλους με το δίκαιο της ΕΕ, υπάρχει συγκεκριμένη διαδικασία η οποία ακολουθείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία περιλαμβάνει συγκεκριμένα στάδια, παρέχοντας παράλληλα και συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο ανταπόκρισης του κράτους σε κάθε ένα από αυτά. Η επιβολή οικονομικών κυρώσεων σε ένα κράτος αποτελεί το τελευταίο στάδιο στην όλη διαδικασία και εφόσον δεν έχει συμμορφωθεί σε κανένα από τα προηγούμενα στάδια της διαδικασίας.
Σημείωσε περαιτέρω ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καθήκον να μεριμνά ώστε όλες οι χώρες-μέλη να εφαρμόζουν σωστά τη νομοθεσία και εντοπίζει πιθανές παραβιάσεις του δικαίου της ΕΕ με βάση δικές της διαδικασίες.
Σε σχέση με την ενημέρωση εταιρειών και καταναλωτών και εκστρατείες ευαισθητοποίησης, ήδη το Τμήμα Περιβάλλοντος έχει ξεκινήσει την ενημέρωση των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας, ως οι άμεσα επηρεαζόμενοι από την εφαρμογή της Οδηγίας, με διάφορες, εξ αποστάσεως, λόγω των συνθηκών της πανδημίας του covid-19, ημερίδες και παρουσιάσεις, σε συνεργασία με οργανωμένα σύνολα, όπως για παράδειγμα με την ΟΕΒ και το ΚΕΒΕ , με άλλους μη κυβερνητικούς οργανισμούς και φορείς, καθώς και ενημερώσεις άλλων ενδιαφερόμενων μερών (π.χ. σε συνεργασία με το Υφυπουργείο Τουρισμού), τόσο σε οργανωμένα σύνολα, όσο και κατ’ ιδίαν, είτε μέσω ηλεκτρονικών μηνυμάτων, επιστολών, καθώς και δια τηλεφώνου.
Περαιτέρω είπε ότι στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Πρόληψης Δημιουργίας Αποβλήτων από τις 21/11/2020 έως τις 29/11/2020, το Τμήμα Περιβάλλοντος πραγματοποίησε τέσσερις δράσεις στις οποίες συμπεριλαμβάνονταν και η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, τόσο για τη μείωση χρήσης των πλαστικών προϊόντων μιας χρήσης, όσο και άλλων ρευμάτων αποβλήτων (Τέλος στα πλαστικά ποτήρια μιας χρήσης, μαγειρεύω και δεν πετώ κλπ), και ετοίμασε και φιλμάκι το οποίο προβλήθηκε στα ΜΜΕ και στα ΜΚΔ (https://www.youtube.com/watch?v=po8njrOoq9k&feature=youtu.be) και αφίσες.
Σχετικός Οδηγός Διευκρινήσεων, «Ερωτήσεις και Απαντήσεις Σχετικά με την Οδηγία για τα Πλαστικά μίας Χρήσης» έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Τμήματος Περιβάλλοντος http://www.moa.gov.cy/moa/environment/environmentnew.nsf/index_gr/index_gr?opendocument.
Έχει ενημερωθεί η Αρμόδια Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων σχετικά με τις πρόνοιες της Οδηγίας και ότι το Τμήμα Περιβάλλοντος προωθεί γενικότερα τη χρήση φιλικότερων προϊόντων στο περιβάλλον μέσω των Πράσινων Δημοσίων Συμβάσεων. Επίσης έχει εκδώσει και εσωτερική εγκύκλιο από το Σεπτέμβριο του 2019, μέσω της οποίας ζητείται η χρήση εναλλακτικών λύσεων έναντι των πλαστικών μιας χρήσης σε διάφορες εκδηλώσεις που απαιτείται η χρήση υπηρεσιών σίτισης (λόγω της πανδημίας του covid-19, αυτές περιορίστηκαν), καθώς και τη χρήση βιολογικών τροφίμων.
Σημειώνεται ακόμα ότι στο πλαίσιο των εκδηλώσεων, βραβείων, εκστρατειών και διαγωνισμών που είχαν πραγματοποιηθεί το 2018 και 2019, ετοιμάστηκαν και διανεμήθηκαν αναμνηστικά δωράκια (τόσο σε σχολικές μονάδες, όσο και σε άλλους συμμετέχοντες και το κοινό) τα οποία αποτελούνταν από επαναχρησιμοποιήσιμα (μεταλλικά) καλαμάκια, επαναχρησιμοποιήσιμα ποτηράκια, καθώς και επαναχρησιμοποιήσιμες τσάντες μεταφοράς.
