Ευαγόρας Παλληκαρίδης: «Μην κλάψετε στον τάφο του, Δεν κάνει να τον κλαίτε…»

Ευαγόρας Παλληκαρίδης: «Μην κλάψετε στον τάφο του, Δεν κάνει να τον κλαίτε…»

14 Μαρτίου 1957. Ο 18χρονος Ευαγόρας Παλληκαρίδης στάθηκε περήφανος και ιδιαίτερα αξιοπρεπής, ως Έλληνας, μπροστά στην αγχόνη και τον θάνατο.

«Στις 14 Μαρτίου “έφυγε” ένας ρομαντικός ποιητής, μα και ένας αγνός πατριώτης που ήξερε να αγωνίζεται να πολεμά και να πεθαίνει με αξιοπρέπεια και ανδρειοσύνη! “Έφυγε” ένας ωραίος Έλληνας!» αναφέρουν φίλοι και συμμαθητές του.

Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης γεννήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 1938 στην Τσάδα της επαρχίας Πάφου και ήταν το τέταρτο παιδί στην οικογένεια (είχε ακόμα δυο αδελφούς και δυο αδελφές).

Ο Ευαγόρας ήταν ένα πολύ ξεχωριστό αγόρι, δυναμικό, έξυπνο, καλόψυχο, ευγενικό με ηγετικές ικανότητες. Ήταν φιλομαθής, στοχαστικός και αγαπούσε πολύ την πατρίδα του και την Ελλάδα. Διάβαζε και έγραφε ποιήματα από τότε που ήταν στο δημοτικό. Φοίτησε στο δημοτικό σχολείο του χωριού του και στη συνέχεια, στο Ελληνικό Γυμνάσιο Πάφου (1950 -1955).

Την 1η Ιουνίου 1953, παραμονή της στέψης της νέας βασίλισσας της Αγγλίας, σε ηλικία μόλις 15 ετών, πρωτοστάτησε στις μαχητικές αντιβρετανικές εκδηλώσεις. Κατέβασε την αγγλική σημαία από τον ιστό του σταδίου και έδωσε το έναυσμα για την πρώτη, μετά την εξέγερση του 1931, δυναμική αναμέτρηση των Ελλήνων της Κύπρου με τους Βρετανούς. Ήταν η πρώτη επαναστατική του πράξη, που σημάδεψε την περαιτέρω αγωνιστική του πορεία.

Επιτέθηκε σε Άγγλους στρατιώτες που κακοποιούσαν συμμαθητή του

Εντάχθηκε στις τάξεις της ΕΟΚΑ και πρωταγωνίστησε στις διαδηλώσεις, στη διανομή προκηρύξεων, στην αναγραφή συνθημάτων και στις ανατινάξεις βρετανικών στόχων. Στις 17 Νοεμβρίου 1955, κατά τη διάρκεια μαθητικής διαδήλωσης, επιτέθηκε σε δυο Άγγλους στρατιώτες που κακοποιούσαν συμμαθητή του και τον ελευθέρωσε. Αργότερα συνελήφθηκε, κατηγορήθηκε και ορίσθηκε να δικαστεί στις 6 Δεκεμβρίου 1955.

Βέβαιος ότι θα καταδικαζόταν σε φυλάκιση ή θα οδηγείτο σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως, διέφυγε στα βουνά την παραμονή της δίκης του και εντάχθηκε στις πρώτες ανταρτικές ομάδες της Πάφου.

Στις 16 Δεκεμβρίου επικηρύχθηκε από τους Άγγλους. Κατά τη διάρκεια της ανταρτικής του δράσης, που κράτησε ένα χρόνο, πήρε μέρος σε επιθέσεις εναντίον βρετανικών φρουρών, αστυνομικών σταθμών και στρατοπέδων καθώς και σε ανατινάξεις και ενέδρες. Το βράδυ της 18ης Δεκεμβρίου 1956, κατά τη διάρκεια μετακίνησης οπλισμού και άλλων εφοδίων από ένα κρησφύγετο σε άλλο, έπεσε σε ενέδρα αγγλικής στρατιωτικής περιπόλου.

Κατά τη διάρκεια της κράτησης του στη Λίμνη, στη βόρεια ακτή της Πάφου, και στο Κτήμα, υπέστη σκληρά βασανιστήρια.

Στις 5 Ιανουαρίου 1957 ο Ευαγόρας κατηγορήθηκε για κατοχή και μεταφορά όπλου και 88 σφαιρών και στις 12 Ιανουαρίου μεταφέρθηκε στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας. Η δικαστική ανάκριση έγινε στις 14 Φεβρουαρίου και η υπόθεση του παραπέμφθηκε στο «Ειδικό Δικαστήριο» για τις 25 Φεβρουαρίου.

Εις θάνατον

Η δίκη υπήρξε συνοπτική. Το γενναίο παλικάρι δήλωσε: «Γνωρίζω ότι το δικαστήριον θα μου επιβάλη την ποινήν του θανάτου. Εκείνο το οποίο θέλω να πω είναι τούτο: Ότι έκαμα το έκαμα ως Έλλην Κύπριος, ο οποίος αγωνίζεται την ελευθερία του. Τίποτε άλλο».

Με από αυτή του δήλωση, δεν άφησε στους συνηγόρους του περιθώρια υπεράσπισης. Ο δικαστής, ανακοινώνοντας την απόφαση του: «Ο νόμος προνοεί μόνον μίαν ποινήν: την ποινήν του θανάτου. Σε καταδικάζω εις θάνατον».

Στις 14 Μαρτίου του 1957 Το σπουδαίο παλικάρι εκτελέστηκε. «Όταν πεθάνω, θα πάω στον Θεό και θα τον παρακαλέσω να είμαι ο τελευταίος που απαγχονίζεται» είχε πει λίγο πριν “φύγει”. Ήταν μόλις 18 ετών και ήταν ο τελευταίος που ανέβηκε στο ικρίωμα της αγχόνης στις Κεντρικές Φυλακές στη Λευκωσία.

«Παλιοί συμμαθηταί,

«Αυτή την ώρα κάποιος λείπει ανάμεσά σας, κάποιος που φεύγει αναζητώντας λίγο ελεύθερο αέρα, κάποιος που μπορεί να μη τον ξαναδείτε παρά μόνο νεκρό. Μην κλάψετε στον τάφο του, Δεν κάνει να τον κλαίτε. Λίγα λουλούδια του Μαγιού σκορπάτε του στον τάφο. Του φτάνει αυτό ΜΟΝΑΧΑ. Θα πάρω μιαν ανηφοριά θα πάρω μονοπάτια να βρω τα σκαλοπάτια που παν στη Λευτεριά. Θ΄ αφήσω αδέλφια συγγενείς, τη μάνα, τον πατέρα μεσ΄ τα λαγκάδια πέρα και στις βουνοπλαγιές. Ψάχνοντας για τη Λευτεριά θα ΄χω παρέα μόνη κατάλευκο το χιόνι, βουνά και ρεματιές. Τώρα κι αν είναι χειμωνιά, θα ΄ρθει το καλοκαίρι Τη Λευτεριά να φέρει σε πόλεις και χωριά. Θα πάρω μιαν ανηφοριά θα πάρω μονοπάτια να βρω τα σκαλοπάτια που παν στη Λευτεριά. Τα σκαλοπάτια θ΄ ανεβώ, θα μπω σ΄ ενα παλάτι, το ξέρω θαν απάτη, δεν θαν αληθινό. Μεσ΄ το παλάτι θα γυρνώ ώσπου να βρω τον θρόνο, βασίλισσα μια μόνο να κάθεται σ΄ αυτό. Κόρη πανώρια θα της πω, άνοιξε τα φτερά σου και πάρε με κοντά σου, μονάχα αυτό ζητώ. Γειά σας παλιοί συμμαθηταί. Τα τελευταία λόγια τα γράφω σήμερα για σας. Κι όποιος θελήσει για να βρει ένα χαμένο αδελφό, ένα παλιό του φίλο, ας πάρει μιαν ανηφοριά ας πάρει μονοπάτια να βρει τα σκαλοπάτια που παν στη Λευτεριά. Με την ελευθερία μαζί, μπορεί να βρει και μένα. Αν ζω, θα μ΄ βρει εκεί. Ευαγόρας Παλληκαρίδης»

Η καταδίκη και η εκτέλεση του προκάλεσαν την παγκόσμια κινητοποίηση και κατακραυγή κατά των Άγγλων αποικιοκρατών. Η κατακραυγή αυτή απέτρεψε, μεταξύ άλλων, τον απαγχονισμό 26 άλλων αγωνιστών που είχαν καταδικαστεί σε θάνατο.

Το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε τον Ιούνιο του 1997 την απαλλοτρίωση της πατρικής οικίας του Ευαγόρα Παλληκαρίδη. Το Συμβούλιο Ιστορικής Μνήμης Αγώνα ΕΟΚΑ 1955-1959 ανέλαβε την ευθύνη για την αναπαλαίωση της οικίας και τη μετατροπή της σε Μουσείο αφιερωμένο στον ήρωα του εθνικοαπελευθερωτικού μας αγώνα.

Το έργο ολοκληρώθηκε και εγκαινιάστηκε από τον Υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού κ. Ουράνιο Ιωαννίδη στις 9 Ιουνίου 2001.

Διαβάστε επίσης:

Η μικρή γρατσουνιά στο μέτωπο της αποδείχθηκε ένας επικίνδυνος όγκος!

Τι σημαίνει να είσαι μαμά και να μην έχεις καμία βοήθεια από τους γονείς σου…

4χρονη κάνει «ανάποδη γέφυρα» εν ώρα γυμναστικής και μένει παράλυτη (video)