Υπάρχουν τρόφιμα που βρίσκονται καθημερινά στο τραπέζι μας και τα θεωρούμε απολύτως συνηθισμένα. Ωστόσο, η συχνή και μεγάλη κατανάλωση ορισμένων κατηγοριών τροφίμων έχει συσχετιστεί με αυξημένους κινδύνους για την υγεία, μεταξύ άλλων και με ορισμένες μορφές καρκίνου.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι ένα συγκεκριμένο τρόφιμο προκαλεί από μόνο του καρκίνο ούτε ότι χρειάζεται να το αποκλείσουμε εντελώς από το καθημερινό μας διαιτολόγιο.
Σημασία έχει κυρίως η συνολική εικόνα: πόσο συχνά καταναλώνουμε ένα τρόφιμο, σε τι ποσότητα, πώς έχει παρασκευαστεί και ποιες είναι συνολικά οι διατροφικές μας συνήθειες.
10 τρόφιμα και κατηγορίες τροφίμων που χρειάζονται προσοχή
1. Αλλαντικά και επεξεργασμένα κρέατα
Ζαμπόν, μπέικον, λουκάνικα, σαλάμι και άλλα επεξεργασμένα κρέατα αποτελούν μία από τις κατηγορίες που έχουν μελετηθεί ιδιαίτερα από τους επιστήμονες.
Η συστηματική κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο, ιδιαίτερα για καρκίνο του παχέος εντέρου. Γι’ αυτό και οι συστάσεις για τη διατροφή δίνουν έμφαση στον περιορισμό τους.
2. Κόκκινο κρέας
Το μοσχάρι, το χοιρινό και το αρνί μπορούν να αποτελούν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής. Ωστόσο, η υπερβολική και συχνή κατανάλωση κόκκινου κρέατος έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο ορισμένων μορφών καρκίνου.
Το ζητούμενο επομένως δεν είναι η πλήρης αποχή, αλλά η κατανάλωση με μέτρο και η ποικιλία στις πηγές πρωτεΐνης.
3. Αλκοόλ
Το αλκοόλ αποτελεί έναν από τους παράγοντες για τους οποίους υπάρχουν ισχυρά επιστημονικά δεδομένα σχετικά με τη σύνδεσή του με διάφορες μορφές καρκίνου.
Ο κίνδυνος αυξάνεται όσο αυξάνεται η κατανάλωση. Επομένως, όσο μικρότερη είναι η κατανάλωση, τόσο μικρότερη είναι και η σχετιζόμενη επιβάρυνση.
4. Αναψυκτικά και τρόφιμα με πολλή πρόσθετη ζάχαρη
Αναψυκτικά με ζάχαρη, γλυκά, μπισκότα και αρκετά συσκευασμένα επιδόρπια μπορούν να προσθέσουν πολλές θερμίδες στην καθημερινή διατροφή.
Η υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης μπορεί να συμβάλει στην αύξηση του σωματικού βάρους, ενώ το αυξημένο σωματικό βάρος αποτελεί παράγοντα κινδύνου για αρκετές μορφές καρκίνου.
5. Τηγανητά
Οι τηγανητές τροφές δεν χρειάζεται να εξαφανιστούν από το τραπέζι, όμως η συχνή κατανάλωσή τους δεν αποτελεί την καλύτερη επιλογή για μια ισορροπημένη διατροφή.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο τρόπος μαγειρέματος, καθώς η πολύ υψηλή θερμοκρασία μπορεί να οδηγήσει στον σχηματισμό ανεπιθύμητων ενώσεων σε ορισμένα τρόφιμα.
6. Κρέας που έχει καεί ή ψηθεί υπερβολικά
Το μπάρμπεκιου και το ψήσιμο σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να οδηγήσουν στον σχηματισμό ορισμένων χημικών ενώσεων.
Γι’ αυτό καλό είναι να αποφεύγουμε το έντονα καμένο κρέας και τα πολύ μαυρισμένα σημεία. Το σωστό ψήσιμο, χωρίς να καίγεται η επιφάνεια του τροφίμου, είναι προτιμότερο.
7. Τρόφιμα με μεγάλη ποσότητα αλατιού
Η υπερβολική πρόσληψη αλατιού δεν αφορά μόνο την αρτηριακή πίεση. Η υψηλή κατανάλωση αλατιού και ορισμένων πολύ αλατισμένων τροφίμων έχει επίσης συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο για συγκεκριμένες παθήσεις.
Τρόφιμα με πολύ αλάτι, όπως ορισμένα επεξεργασμένα προϊόντα και παραδοσιακά τρόφιμα που διατηρούνται σε άλμη, καλό είναι να καταναλώνονται με μέτρο.
8. Πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα
Έτοιμα γεύματα, συσκευασμένα σνακ, προϊόντα με μεγάλη ποσότητα αλατιού, ζάχαρης και κορεσμένων λιπαρών μπορούν εύκολα να καταλάβουν μεγάλο μέρος της καθημερινής διατροφής.
Το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα ένα μεμονωμένο προϊόν, αλλά όταν τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αντικαθιστούν συστηματικά πιο θρεπτικές επιλογές, όπως φρούτα, λαχανικά, όσπρια και προϊόντα ολικής άλεσης.
9. Προϊόντα από επεξεργασμένα δημητριακά
Το λευκό ψωμί, αρκετά αρτοσκευάσματα και άλλα προϊόντα από επεξεργασμένα δημητριακά μπορούν να καταναλώνονται, αλλά είναι προτιμότερο να μην αποτελούν τη βασική πηγή υδατανθράκων της διατροφής.
Η αντικατάσταση μέρους τους με προϊόντα ολικής άλεσης μπορεί να προσφέρει περισσότερες φυτικές ίνες και θρεπτικά συστατικά.
10. Τρόφιμα που συνδυάζουν πολύ αλάτι, ζάχαρη και λιπαρά
Στην καθημερινότητά μας υπάρχουν πολλά προϊόντα που περιέχουν ταυτόχρονα υψηλές ποσότητες αλατιού, πρόσθετης ζάχαρης και λιπαρών.
Όταν καταναλώνονται συστηματικά, μπορούν να συμβάλουν σε μια συνολικά χαμηλής ποιότητας διατροφή και στην αύξηση του σωματικού βάρους.
Δεν χρειάζεται να φοβόμαστε το φαγητό
Το σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζουμε τη διατροφή με τη λογική «αυτό το τρόφιμο είναι καλό και εκείνο κακό».
Ένα τρόφιμο που καταναλώνεται περιστασιακά δεν έχει την ίδια σημασία με μια συνήθεια που επαναλαμβάνεται καθημερινά για χρόνια.
Μια πιο ισορροπημένη καθημερινή διατροφή μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα:
- φρούτα και λαχανικά
- όσπρια
- προϊόντα ολικής άλεσης
- ξηρούς καρπούς
- ψάρια
- ποικιλία πηγών πρωτεΐνης
και λιγότερα επεξεργασμένα κρέατα, πολύ αλμυρά ή πολύ ζαχαρούχα προϊόντα και τρόφιμα που καταναλώνονται σε υπερβολικές ποσότητες.
Το βασικό μήνυμα
Δεν είναι ένα γεύμα που καθορίζει την υγεία μας. Είναι οι διατροφικές συνήθειες που επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά.
Γι’ αυτό, αντί να φοβόμαστε συγκεκριμένα τρόφιμα, μεγαλύτερη σημασία έχει να κοιτάμε τη συνολική ποιότητα της διατροφής μας, την ποσότητα και τη συχνότητα κατανάλωσης.
