Νέα ερευνητικά δεδομένα εξετάζουν αν ο τρόπος με τον οποίο τα μικρά παιδιά παρακολουθούν κοινωνικές αλληλεπιδράσεις θα μπορούσε να βοηθήσει τους ειδικούς να εντοπίζουν νωρίτερα ορισμένες ενδείξεις αυτισμού.
Η έγκαιρη αναγνώριση των χαρακτηριστικών του αυτισμού μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη ενός παιδιού και της οικογένειάς του. Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες αναζητούν συνεχώς νέους τρόπους που θα μπορούσαν να συμπληρώσουν τις υπάρχουσες μεθόδους αξιολόγησης.
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες κατευθύνσεις της έρευνας αφορά τις κινήσεις των ματιών. Οι επιστήμονες εξετάζουν αν ο τρόπος με τον οποίο ένα παιδί στρέφει και μετακινεί το βλέμμα του όταν παρακολουθεί ανθρώπους και κοινωνικές καταστάσεις μπορεί να δώσει χρήσιμες πληροφορίες για την αναπτυξιακή του πορεία.
Τι εξέτασαν οι ερευνητές
Μία από τις πρόσφατες μελέτες, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open, περιλάμβανε 1.089 παιδιά ηλικίας από 12 έως 30 μηνών.
Τα παιδιά παρακολούθησαν σύντομα βίντεο στα οποία εμφανίζονταν κοινωνικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ μικρών παιδιών. Την ίδια στιγμή, ειδικός εξοπλισμός κατέγραφε με μεγάλη ακρίβεια τις κινήσεις των ματιών τους.
Οι ερευνητές μπορούσαν έτσι να διαπιστώσουν ποια σημεία της εικόνας τραβούσαν περισσότερο την προσοχή των παιδιών και με ποιον τρόπο μετακινούσαν το βλέμμα τους από το ένα σημείο στο άλλο.
Στη συνέχεια, τα δεδομένα αναλύθηκαν με τη βοήθεια υπολογιστικών μοντέλων, προκειμένου να εντοπιστούν πιθανά μοτίβα που σχετίζονται με τον αυτισμό.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Η ανάλυση των δεδομένων παρουσίασε ακρίβεια περίπου 86% στην αναγνώριση των παιδιών που είχαν ήδη διαγνωστεί με αυτισμό, σε σύγκριση με την καθιερωμένη διαδικασία κλινικής αξιολόγησης.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι τέτοιου είδους μετρήσεις μπορεί στο μέλλον να αποτελέσουν ένα αντικειμενικό συμπληρωματικό εργαλείο για τους ειδικούς.
Δεν πρόκειται, ωστόσο, για μια εξέταση που μπορεί να αντικαταστήσει τη διάγνωση από εξειδικευμένους επαγγελματίες.
Αντίστοιχα ευρήματα και από δεύτερη έρευνα
Μια δεύτερη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο JAMA, εξέτασε επίσης τη σχέση ανάμεσα στην οπτική προσοχή των μικρών παιδιών και στα χαρακτηριστικά του αυτισμού.
Και σε αυτή την περίπτωση οι ερευνητές εντόπισαν μοτίβα στις κινήσεις των ματιών που μπορούσαν να διαχωρίσουν, με σημαντικό βαθμό ακρίβειας, παιδιά με και χωρίς διάγνωση αυτισμού.
Τα αποτελέσματα ενισχύουν την ιδέα ότι ο τρόπος με τον οποίο ένα παιδί παρατηρεί το κοινωνικό περιβάλλον του μπορεί να περιέχει πληροφορίες που δεν είναι εύκολο να εντοπιστούν μόνο με την παρατήρηση της συμπεριφοράς του.
Γιατί έχει σημασία η έγκαιρη αναγνώριση
Η διαδικασία διάγνωσης του αυτισμού μπορεί να είναι χρονοβόρα και να διαφέρει σημαντικά από παιδί σε παιδί.
Σε αρκετές περιπτώσεις, οι γονείς χρειάζεται να απευθυνθούν σε περισσότερους από έναν ειδικούς και να περιμένουν αρκετό διάστημα μέχρι να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση.
Γι’ αυτό οι επιστήμονες αναζητούν μεθόδους που θα μπορούσαν να εντοπίζουν νωρίτερα παιδιά τα οποία χρειάζονται πιο αναλυτική αξιολόγηση.
Ένα τέτοιο εργαλείο δεν θα αντικαθιστούσε τον γιατρό ή τον ειδικό, αλλά θα μπορούσε ενδεχομένως να λειτουργήσει ως ένα ακόμη κομμάτι στη συνολική εικόνα.
Μπορεί λοιπόν το βλέμμα να δείξει αν ένα παιδί είναι αυτιστικό;
Όχι από μόνο του.
Τα αποτελέσματα των ερευνών δεν σημαίνουν ότι ένας γονιός μπορεί να κοιτάξει το παιδί του και να καταλάβει αν βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού.
Το eye-tracking αποτελεί ερευνητική μέθοδο και τα συγκεκριμένα ευρήματα χρειάζονται περαιτέρω μελέτη και επιβεβαίωση σε διαφορετικούς πληθυσμούς.
Η διάγνωση του αυτισμού βασίζεται σε μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση της ανάπτυξης, της επικοινωνίας, της συμπεριφοράς και των κοινωνικών δεξιοτήτων του παιδιού.
Ο αυτισμός είναι ένα φάσμα
Ο αυτισμός είναι μια σύνθετη νευροαναπτυξιακή κατάσταση και μπορεί να εκδηλώνεται με πολύ διαφορετικό τρόπο από παιδί σε παιδί.
Δεν υπάρχει ένα και μοναδικό χαρακτηριστικό που να μπορεί να επιβεβαιώσει την παρουσία αυτισμού. Για αυτό και η επιστημονική κοινότητα ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για μεθόδους που μπορούν να προσφέρουν πιο αντικειμενικές πληροφορίες ήδη από πολύ μικρές ηλικίες.
Οι νέες έρευνες για το βλέμμα αποτελούν ένα ενδιαφέρον βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Το ζητούμενο δεν είναι να «διαγνωστεί» ένα παιδί από τον τρόπο που κοιτάζει, αλλά να βρεθούν νέα, αξιόπιστα εργαλεία που θα βοηθούν τους ειδικούς να αναγνωρίζουν νωρίτερα ποια παιδιά χρειάζονται περαιτέρω αξιολόγηση και υποστήριξη.
