Εκατομμύρια άνθρωποι ανά τον κόσμο λάτρεψαν και λατρεύουν το μελαχρινό, τετραπέρατο, με τρομερό χιούμορ 5χρονο κοριτσάκι που σιχαίνεται τις σούπες, τη Μαφάλντα [2]. Ο χαρακτήρας της αποτελεί έμπνευση του Αργεντινού καρτουνίστα Joaquin Salvador Lavado Tejon, γνωστό ως Κίνο, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 30 Σεπτεμβρίου 2020 [3], σε ηλικία 88 ετών.
Τα κόμικ [4] με πρωταγωνίστρια τη Μαφάλντα κυκλοφόρησαν από το 1964 έως το 1973 και είναι τα πιο γνωστά έργα του Κίνο, ενώ έχουν μεταφραστεί σε πάρα πολλές γλώσσες, συμπεριλαμβανομένης και της Braille, ενώ έχουν γυριστεί σε σειρές κινουμένων σχεδίων.
Μέσα από την τέχνη του ο Κίνο ασκούσε κοινωνική κριτική σε μία ευρεία γκάμα ζητημάτων, από την πολιτική, τα κλισέ, τις προκαταλήψεις, τις κοινωνικές σχέσεις, το φαγητό και την τέχνη, ενώ το χιούμορ έπαιζε κεντρικό ρόλο, χτίζοντας έτσι τον μύθο του.
Το χιούμορ, ένα παράθυρο στην ψυχή
Δύο πολύ σημαντικά εργαλεία στις κοινωνικές επιστήμες είναι το σκίτσο και το χιούμορ, οι γνωστές μας γελοιογραφίες. Η εξαιρετική χρήση του χιούμορ από τον Κίνο μπορεί να μας βοηθήσει να ανακτήσουμε όσα έχουμε χάει από τον εσωτερικό μας κόσμο και από την επαφή μας με τους άλλους ανθρώπους, μία βαθιά ανάγκη μας ειδικά αυτήν την περίοδο που η κοινωνική απόσταση έχει σχεδόν εγκατασταθεί στην καθημερινότητά μας. Το χιούμορ μπορεί να πυροδοτήσει την κριτική σκέψει, να ενθαρρύνει ηθικές σχέσεις και να ενθαρρύνει την αντίσταση στην όποια μορφή καταπίεσης.
Η κριτική σκέψη
Το ανυπάκουο πνεύμα της Μαφάλντα και οι συχνά θρασείς ερωτήσεις της άφηναν τους φίλους της και τους γονείς της άφωνους. Μάλιστα, ο Ουμπέρτο Έκο είχε σημειώσει ότι η Μαφάλντα, ως μικρό κορίτσι, έχει το προνόμιο της παιδικής αθωότητας που της επιτρέπει να ρωτά τα πάντα. Αυτό αντιστοίχως βάζει σε σκέψεις τους μεγαλύτερους και τους κάνει να αναρωτηθούν γιατί έχουν εγκαταλείψει την ικανότητά τους να διαθέτουν φαντασία και αυθορμητισμό. Η Μαφάλντα μας κάνει να αναρωτηθούμε τι λαμβάνουμε υπ’ όψη και με έναν πολύ ευαίσθητο τρόπο εκφράζει την δυσαρέσκειά της με αυτό που η ίδια αποκαλεί «καταστροφική κατάσταση» του κόσμου.
Η ενσυναισθηση, η φροντίδα και η αναζητηση του οικείου
Η ικανοτητα να ρωτάς τον κόσμο και την κοινωνία μέσα από την κριτική σκέψη είναι συχνά εμφανής στα κόμικ του Κίνο σχετικά με τους τρόπους που απευθυνόμαστε μεταξύ μας. Συχνά οι σχέσεις είναι περίεργες, προβληματικές, χωρίς ισορροπία και αυτό είναι που τις κάνει αναμφισβήτητα ανθρώπινες. Ο Κίνο συχνά εστιάζει στην βαθιά ανθρώπινη ανάγκη σύνδεσης με τους άλλους, στην δημιουργία ενσυναίσθηση και φροντίδα ή απλά να αναγνωρίσουμε ένα οικείο πρόσωπο σε έναν ανώνυμο κόσμο.
Το κόμικ που αγάπησαν γενιές μεγάλων και μικρών
Η Μαφάλντα -Ματθίλδη στα ελληνικά- είναι ένα πεντάχρονο κοριτσάκι, με αντίληψη ενηλίκου. Είναι πολιτικοποιημένη και ανήκει στην αριστερά. Ενδιαφέρεται για τον άνθρωπο, την παγκόσμια ειρήνη και επαναστατεί για όλα τα στραβά που βλέπει γύρω της. Είναι πανέξυπνη, ευγενική, περίεργη και αμετανόητα απαισιόδοξη. Αγαπά την οικογένειά της, αλλά μισεί τη σούπα. Λατρεύει τους Beatles και θέλει να γίνει διερμηνέας στον ΟΗΕ, όταν μεγαλώσει.
Το περιβάλλον που ζει και κινείται η ηρωίδα το αποτελούν οι γονείς της -δύο φυσιολογικοί και συνηθισμένοι άνθρωποι- ο αδελφός της Γκίγιε ή Νάντο, που λατρεύει τη σούπα και μια ομάδα φίλων τους: ο ονειροπόλος Φελίπε, ο φιλοχρήματος Μανολίτο, η υπολογίστρια Σουζανίτα, ο καλοκάγαθος Μιγκελίτο και η κοντούλα Λιμπερτάδ (Ελευθερία), έμμεσο σχόλιο του Κίνο για την πολιτική κατάσταση στην Αργεντινή τη δεκαετία του ’60 (αυταρχικό καθεστώς Περόν, Χούντα Βιδέλα).
Ο χαρακτήρας της Μαφάλντα πλάστηκε από τον Κίνο το 1962 για τις ανάγκες ενός διαφημιστικού κόμικς. Το όνομά της το δανείστηκε από ένα διήγημα του συμπατριώτη του συγγραφέα, Νταβίντ Βίνιας (Dar la Cara, 1962). Το σχέδιο, όμως, ναυάγησε.
Δύο χρόνια αργότερα, ο Κίνο ξαναθυμήθηκε τη Μαφάλντα και τη μετέτρεψε σε ηρωίδα ενός κόμικ, που άρχισε να δημοσιεύεται από τις 29 Σεπτεμβρίου 1964 στο εβδομαδιαίο περιοδικό «Primera Plan» του φίλου του εκδότη Χουλιάν Ντελγάδο. Η σειρά άλλαξε πολλές φορές εκδοτικό μέσο και ολοκλήρωσε τον κύκλο της το 1973.
Στο διάστημα αυτό η ανθρωπότητα βίωσε την κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου (Πόλεμος του Βιετνάμ κλπ), ενώ η επιστροφή του Περόν στην εξουσία και η Χούντα του στρατηγού Βιδέλα σηματοδότησαν τις εξελίξεις στην Αργεντινή. Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα δεν άφησε ανεπηρέαστη τη Μαφάλντα.
Μετά το 1973, η Μαφάλντα εμφανίσθηκε κάποιες φορές σε ιστορίες του Κίνο, κυρίως για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τρία χρόνια αργότερα πόζαρε σε αφίσα της UNICEF, για τη Συνθήκη των Δικαιωμάτων του Παιδιού.
Η Μαφάλντα πέρασε και στην κινούμενη εικόνα, παρά την αντίδραση του δημιουργού της. Το 1972 ο αργεντινός σκηνοθέτης Ντάριο Μάγιο και το 1993 κουβανός συνάδελφός του Χουάν Παδρόν μετέφεραν τις ιστορίες της στη μικρή οθόνη. Το 1982 η Μαφάλντα έκανε την κινηματογραφική της εμφάνιση στην ταινία που σκηνοθέτησε ο αργεντινός Κάρλος Μάρκες.
Προς τιμήν της, ένα μικρό γλυπτό της Mafalda που κάθεται σε ένα παγκάκι τοποθετήθηκε στο San Telmo, στη γειτονιά του Μπουένος Άιρες, όπου συμβαίνουν οι κωμικές της ιστορίες.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Δύο από τους φίλους της, ο Manolito και η Susanita, προστέθηκαν αργότερα στη γλυπτική αυτή σύνθεση. Οι άνθρωποι συνήθως σκοντάφτουν στην μικροσκοπική αυτή παρέα και ενθουσιάζονται. Φυσικά είναι ένα από τα πιο περιζήτητα μέρη του Μπουένος Άιρες για μια σέλφι με τη Μαφάλντα και τους φίλους της.
Διαβάστε επίσης:
Μπετόβεν: Το κοντούλικο παιδί που έμεινε κωφό και βούρκωνε όταν έπαιζε πιάνο [6]
Η Warner «διώχνει» τον Pepe Le Pew – Προάγει την «κουλτούρα του βιασμού» [7]
Εσείς γνωρίζατε τι πλάσματα είναι τελικά τα «Στρουμφάκια»; [8]