Οι παιδικές βιταμίνες κυκλοφορούν σε πολύχρωμες συσκευασίες, συχνά σε μορφή ζελεδάκια με ευχάριστη γεύση, κάνοντας τα παιδιά να τις αντιμετωπίζουν σαν καραμέλες. Πόσο σίγουροι μπορούν, όμως, να είναι οι γονείς ότι τα προϊόντα αυτά περιέχουν ακριβώς τις ποσότητες βιταμινών και μετάλλων που αναγράφονται στην ετικέτα; Μια νέα έρευνα της Consumer Reports φέρνει στο φως σημαντικές αποκλίσεις και αναδεικνύει την ανάγκη για μεγαλύτερη προσοχή στην επιλογή των συμπληρωμάτων.
Η αμερικανική Consumer Reports εξέτασε 21 συμπληρώματα βιταμινών για παιδιά, ελέγχοντας τόσο την περιεκτικότητά τους σε συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά όσο και την παρουσία βαρέων μετάλλων. Τα αποτελέσματα είχαν δύο διαφορετικές όψεις: από τη μία, κανένα από τα προϊόντα δεν ξεπέρασε τα όρια ανησυχίας που χρησιμοποίησαν οι ειδικοί για τα βαρέα μέταλλα· από την άλλη, και τα 21 παρουσίασαν τουλάχιστον μία απόκλιση ανάμεσα στην πραγματική ποσότητα ενός συστατικού και σε εκείνη που αναγραφόταν στη συσκευασία.
Τι έδειξε ο έλεγχος σε 21 παιδικά συμπληρώματα
Η έρευνα εξέτασε τις βιταμίνες A, C, D και E, καθώς και τις B1, B2, B3, B5, B6 και B9, μαζί με το ιώδιο και τον ψευδάργυρο.
Παράλληλα, τα προϊόντα ελέγχθηκαν για τέσσερα βαρέα μέταλλα ή τοξικά στοιχεία: αρσενικό, κάδμιο, μόλυβδο και υδράργυρο.
Το πιο αξιοσημείωτο εύρημα ήταν ότι και τα 21 προϊόντα είχαν τουλάχιστον ένα θρεπτικό συστατικό σε ποσότητα που διέφερε από τα επίπεδα που δήλωναν οι ετικέτες τους.
Συνολικά, από τα 206 αποτελέσματα μέτρησης θρεπτικών συστατικών, τα 88 βρέθηκαν εκτός των ορίων ανοχής που χρησιμοποίησε η Consumer Reports. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ποσότητα ενός συστατικού ήταν πολλαπλάσια από την αναγραφόμενη.
Για παράδειγμα, σε ένα προϊόν εντοπίστηκε βιταμίνη C σε επίπεδο που αντιστοιχούσε στο 531% της ποσότητας που αναγραφόταν στην ετικέτα. Σε άλλο προϊόν, η βιταμίνη B9 έφτανε το 504% της δηλωμένης ποσότητας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε απόκλιση συνεπάγεται άμεσο κίνδυνο για την υγεία. Δείχνει, ωστόσο, ότι οι γονείς δεν μπορούν να θεωρούν δεδομένο πως η αναγραφόμενη ποσότητα αντιστοιχεί πάντα σε εκείνη που περιέχει το συμπλήρωμα.
Βρέθηκαν βαρέα μέταλλα στις παιδικές βιταμίνες;
Οι ειδικοί της Consumer Reports εντόπισαν ίχνη τουλάχιστον ενός βαρέος μετάλλου σε όλα τα προϊόντα που εξετάστηκαν.
Ειδικότερα:
- Μόλυβδος εντοπίστηκε σε όλα τα συμπληρώματα.
- Αρσενικό και κάδμιο βρέθηκαν σε 16 από τα 21 προϊόντα.
- Υδράργυρος εντοπίστηκε σε 8 από τα 21 προϊόντα.
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση: οι συγκεντρώσεις που μετρήθηκαν ήταν χαμηλότερες από τα όρια προστασίας που είχε υπολογίσει η ομάδα της Consumer Reports για τις ηλικίες στις οποίες απευθύνονταν τα προϊόντα, με βάση την κατανάλωση μίας ημερήσιας μερίδας.
Επομένως, η έρευνα δεν κατέληξε ότι τα συγκεκριμένα συμπληρώματα ήταν επικίνδυνα λόγω των βαρέων μετάλλων. Ανέδειξε, όμως, ότι η παρουσία τους δεν ήταν μηδενική.
Δύο προϊόντα ξεπέρασαν τα ανώτατα όρια πρόσληψης
Ένα ακόμη εύρημα που χρειάζεται προσοχή αφορά δύο από τα 21 προϊόντα. Σε αυτά εντοπίστηκε τουλάχιστον ένα θρεπτικό συστατικό σε ποσότητα που ξεπερνούσε το ανώτατο ανεκτό επίπεδο πρόσληψης για την ηλικιακή ομάδα στην οποία απευθυνόταν το συμπλήρωμα.
Τα συστατικά που βρέθηκαν σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα ήταν η νιασίνη (βιταμίνη B3), το φυλλικό οξύ (βιταμίνη B9) και ο ψευδάργυρος.
Το ανώτατο ανεκτό επίπεδο πρόσληψης (UL) είναι η μέγιστη ημερήσια ποσότητα ενός θρεπτικού συστατικού που θεωρείται απίθανο να προκαλέσει ανεπιθύμητες επιπτώσεις στην υγεία. Δεν αφορά μόνο όσα λαμβάνει ένα παιδί από τα συμπληρώματα, αλλά τη συνολική πρόσληψη από όλες τις πηγές, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων και των εμπλουτισμένων προϊόντων.
Η υπερβολική πρόσληψη ορισμένων βιταμινών και μετάλλων μπορεί να προκαλέσει προβλήματα. Για παράδειγμα, υψηλές ποσότητες νιασίνης μπορεί να συνδέονται με κοκκίνισμα στο πρόσωπο, πονοκέφαλο ή ζάλη, ενώ η υπερβολική πρόσληψη ψευδαργύρου μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση άλλων θρεπτικών συστατικών.
Γιατί τα παιδιά δεν πρέπει να αντιμετωπίζουν τις βιταμίνες σαν καραμέλες
Ένα από τα ζητήματα που επισημαίνουν οι ειδικοί είναι η εμφάνιση και η γεύση πολλών παιδικών συμπληρωμάτων. Τα ζελεδάκια βιταμινών μπορεί να μοιάζουν με γλυκίσματα, με αποτέλεσμα ένα μικρό παιδί να θελήσει να καταναλώσει περισσότερα από όσα προβλέπει η δοσολογία.
Η υπερβολική λήψη συμπληρωμάτων αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για τα μικρά παιδιά. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του 2024 του αμερικανικού National Poison Data System, η υπερδοσολογία συμπληρωμάτων ήταν η πέμπτη συχνότερη αιτία δηλητηρίασης σε παιδιά κάτω των 5 ετών.
Η Whitney Casares, παιδίατρος και εκπρόσωπος της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής, επισημαίνει ότι η ευχάριστη γεύση τέτοιων προϊόντων μπορεί να κάνει ιδιαίτερα εύκολη την υπερκατανάλωσή τους.
Για τον λόγο αυτό, οι βιταμίνες πρέπει να φυλάσσονται σε σημείο όπου δεν έχουν πρόσβαση τα παιδιά, ακόμη και όταν η συσκευασία διαθέτει πώμα ασφαλείας.
Χρειάζεται τελικά κάθε παιδί να παίρνει πολυβιταμίνες;
Η απάντηση των ειδικών είναι ότι τα περισσότερα υγιή παιδιά που ακολουθούν μια ισορροπημένη διατροφή δεν χρειάζονται καθημερινά πολυβιταμινούχα συμπληρώματα.
Η προτεραιότητα πρέπει να δίνεται στην κάλυψη των διατροφικών αναγκών μέσα από μια ποικιλία τροφίμων. Τα συμπληρώματα μπορεί να είναι χρήσιμα όταν υπάρχει διαγνωσμένη διατροφική έλλειψη, κάποια πάθηση που αυξάνει τον κίνδυνο ανεπάρκειας ή άλλη συγκεκριμένη ανάγκη που έχει αξιολογήσει ο παιδίατρος.
Ακόμη και όταν ένα παιδί είναι επιλεκτικό στο φαγητό, αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει έλλειψη βιταμινών ή μετάλλων.
Οι γονείς καλό είναι να συζητούν με τον παιδίατρο πριν ξεκινήσουν οποιοδήποτε συμπλήρωμα, να ακολουθούν αυστηρά τη δοσολογία και να αποφεύγουν τον συνδυασμό διαφορετικών προϊόντων χωρίς επαγγελματική καθοδήγηση.
Τι να προσέχουν οι γονείς όταν επιλέγουν παιδικές βιταμίνες
Η Consumer Reports επισημαίνει ότι η ανεξάρτητη πιστοποίηση από οργανισμούς όπως η USP ή η NSF μπορεί να προσφέρει ένα επιπλέον επίπεδο διασφάλισης για την ποιότητα και την περιεκτικότητα ενός συμπληρώματος.
Οι γονείς μπορούν να προσέχουν:
- Να επιλέγουν συμπλήρωμα μόνο όταν υπάρχει συγκεκριμένη ανάγκη και σύσταση παιδιάτρου.
- Να ελέγχουν την ηλικία για την οποία προορίζεται το προϊόν.
- Να ακολουθούν πιστά τη συνιστώμενη δοσολογία.
- Να ελέγχουν αν το παιδί λαμβάνει ήδη άλλα συμπληρώματα με τα ίδια συστατικά.
- Να αναζητούν αξιόπιστες πιστοποιήσεις ανεξάρτητων οργανισμών, όπου υπάρχουν.
- Να φυλάσσουν τα συμπληρώματα μακριά από τα παιδιά.
Η έρευνα της Consumer Reports αφορά συγκεκριμένα προϊόντα που αγοράστηκαν και ελέγχθηκαν στην αμερικανική αγορά και δεν αποτελεί έλεγχο όλων των παιδικών βιταμινών που κυκλοφορούν στην Ελλάδα. Τα ευρήματά της, ωστόσο, υπενθυμίζουν ότι ένα συμπλήρωμα δεν είναι αυτομάτως ακίνδυνο επειδή προορίζεται για παιδιά ή επειδή πωλείται χωρίς συνταγή.
Η σωστή επιλογή, η κατάλληλη δοσολογία και η συμβουλή του παιδιάτρου παραμένουν καθοριστικής σημασίας.
Πηγή: Consumer Reports – Does Your Kids’ Vitamin Contain What It Says It Does? [2]