Ο καθένας από εμάς έχει τη μουσική [2] μέσα του. Η μουσική αποτελεί μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης και είναι η ικανότητα του κάθε ανθρώπου να ανταποκρίνεται στη μουσική με το σώμα, το μυαλό και το πνεύμα, να αναγνωρίζει και να θυμάται μελωδίες, να έχει την αίσθηση του ρυθμού. Είναι επίσης η τέχνη μέσω της οποίας μπορεί κανείς να εκφράσει συναισθήματα, να εξωτερικεύσει τη χαρά του ή τη λύπη του, να αγαπήσει, να ερωτευτεί, να κλάψει.
Είναι πολύ εύκολο να παρατηρήσει κανείς πόσο αγαπούν τα μικρά παιδιά τη μουσική. Αγαπούν να τραγουδούν και να χορεύουν, να χτυπούν παλαμάκια στο αγαπημένο τους τραγούδι και ενθουσιάζονται με τον ήχο των μουσικών οργάνων. Είναι ο τρόπος τους να δείξουν τη χαρά τους στα ακουστικά ερεθίσματα, πολύ πριν αρχίσουν να αρθρώνουν λέξεις.
Τα οφέλη της μουσικής στο έμβρυο
Ξεκινώντας από την εμβρυική ηλικία, αποδεικνύεται μέσα από πάρα πολλές επιστημονικές μελέτες, ότι η μουσική επηρεάζει μόνο θετικά, τόσο το έμβρυο, όσο και την μητέρα. Με την επιλογή της κατάλληλης μουσικής, μειώνονται τα επίπεδα στρεσογόνων ορμονών, με αποτέλεσμα να χαλαρώνουν και οι δύο. Άλλωστε, πολλοί επιστήμονες και ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι τα παιδιά που ακούν μουσική του Μότσαρτ από την εμβρυική ηλικία γίνονται πιο έξυπνα, έχουν πιο ομαλή διατροφική συμπεριφορά και λιγότερα προβλήματα συγκέντρωσης. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, η μουσική του Μότσαρτ ξεκινάει πάντα πιο ήρεμα και ήσυχα και επιταχύνει σταδιακά και γι’ αυτό οι γιατροί έχουν εστιάσει στο γεγονός της ρυθμικότητας και τα αποτελέσματά της.
Τα οφέλη της μουσικής στο παιδί
Ακολούθως, στην παιδική ηλικία, τα οφέλη της μουσικής είναι αναρίθμητα, είτε μέσω της μουσικοκινητικής και του μουσικού παιχνιδιού είτε μέσω της μουσικής προπαίδειας και αργότερα της εκμάθησης κάποιου μουσικού οργάνου. Μερικά από αυτά είναι η ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης, της κοινωνικοποίησης, της ομαδικότητας, η ανάπτυξη της δημιουργικότητας και φαντασίας, του αυτοσχεδιασμού, η αύξηση της αντίληψης της κίνησης, του προσανατολισμό, η γνωριμία με το σώμα. Ταυτόχρονα, η μουσική ψυχαγωγεί, διασκεδάζει και προσφέρει χαρά, αλλά παράλληλα βοηθά στην ωρίμανση του παιδιού ως άνθρωπος.
Η μουσική είναι τέχνη για όλους
«Σε κοινωνίες, όπως η δυτική, επικρατεί η αντίληψη ότι η μουσική απευθύνεται σε λίγους ‘ταλαντούχους’ ανθρώπους που διαθέτουν κάποιο ξεχωριστό ‘προτέρημα’ ή είχαν τη δυνατότητα πολύχρονης μουσικής εκπαίδευσης ώστε να είναι σε θέση να παίξουν ή να δημιουργήσουν κάτι», αναφέρει χαρακτηριστικά η μουσικοπαιδαγωγός Κωνσταντίνα Δογάνη.
Από την άλλη πλευρά φυσικά, δηλαδή σε κοινωνίες που οι άνθρωποι έχουν πιο στενή επαφή με τη φύση, κυριαρχεί η αντίληψη ότι η μουσική είναι μια ανθρώπινη ικάνοτητα που την έχουν όλοι οι άνθρωποι, καθώς όλοι είναι σε θέση να εκφράζονται και να συναισθάνονται.
Η μουσική είναι μια τέχνη για όλους. Ο καθένας ενσωματώνει τη μουσική στην καθημερινότητα του περισσότερο ως δικαίωμα, παρά ως ικανότητα ή ταλέντο. Αυτό, μπορεί να λειτουργεί ενθαρρυντικά στην προσπάθεια δημιουργικής ενασχόλησης των παιδιών μας με τη μουσική, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζεται περισσότερο ως παιχνίδι παρά ως στείρα μάθηση γνώσεων εκμάθησης κάποιου μουσικού οργάνου ή μουσικών ορολογιών.
Γενικά οφέλη της μουσικής
Γίνεται αντιληπτό ότι η επίδραση της μουσικής δεν περιορίζεται μόνο στην κατανόηση της ως τέχνη, αλλά συμβάλλει και στη γενικότερη ακαδημαϊκή του μάθηση. Η μουσική βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν έννοιες όπως γρήγορα – αργά, δυνατά – απαλά, ξεκινώ – σταματώ. Βοηθά στην κατανόηση των πρώτων μαθηματικών εννοιών, μαθαίνοντας να κρατούν τον παλμό ενός μουσικού κομματιού, να αναπτύσσουν τις γλωσσολογικές τους δεξιότητες, την κριτική τους σκέψη, να γνωρίσουν νέες πτυχές της μουσικής τέχνης. Παράλληλα, τα παιδιά αποκτούν άλλα οφέλη, ικανά για να τα κάνουν υγιείς πολίτες στην μετέπειτα εξέλιξη της ζωής τους. Μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, συγκέντρωση, συνεργασία, κοινωνικοποίηση, συντονισμός είναι μερικά από αυτά. Και όσο περισσότερο κρατάει η ενασχόληση τους με την μουσική, τόσο μεγαλύτερα είναι τα οφέλη που αποκομίζονται.
Εκτός, όμως από όλα τα ακαδημαϊκά προσόντα που προσφέρει η μουσική ας μην ξεχνάμε ότι προσφέρει μεγάλη χαρά και διασκέδαση, χαλάρωση, βελτίωση της διάθεσης και μείωση των αρνητικών συναισθημάτων. Και αυτό φυσικά ισχύει όχι μόνο για τα παιδιά μας, αλλά και για τους μεγάλους. Βάλτε λοιπόν όσο περισσότερη μουσική μπορείτε στη ζωή σας.
Γράφει ο Δρ. Μιχάλης Παγώνη
Διδάκτωρ Μουσικολογίας και Μουσικής Τέχνης, Διευθυντής Χορωδίας, Μουσικός Παιδαγωγός και CIPR Professional.