Έχετε ποτέ τιμωρήσει το παιδί σας αυστηρά, πάνω στα νεύρα και τον θυμό σας; Η πιο πιθανή απάντηση σε αυτή την ερώτηση είναι «ναι», σωστά;
Στην πραγματικότητα η παραπάνω συμπεριφορά είναι η πιο συνηθισμένη παγίδα στην οποία μπορούν να πέσουν οι γονείς. Τις περισσότερες φορές που το κάνετε αυτό, όμως, είστε επικεντρωμένες στο να κερδίσετε την «μάχη» με το παιδί σας, παρά στο να του διδάξετε πώς να επιλέγει το σωστό την επόμενη φορά.
Και ενώ είναι, απόλυτα, κατανοητό αυτό το ξέσπασμά σας – πόσα να ανεχτείτε πια από ένα παιδί; – δεν είναι καθόλου βοηθητικό. Με την αυστηρή τιμωρία το μόνο που πετυχαίνετε είναι να γίνεται εχθρός του παιδιού σας και όχι μέντοράς του. Είναι σημαντικό να καταλάβετε, ότι η σκληρή τιμωρία δεν προκαλεί μετάνοια στο παιδί, ούτε το διδάσκει τι δεν πρέπει να κάνει την επόμενη φορά. Το κάνει απλώς πιο εχθρικό προς τα εμάς…
Η Carole Banks, κοινωνιολόγος και οικογενειακή σύμβουλος, σημειώνει στο empoweringparents.com, ποιες είναι οι επιπτώσεις της σκληρής τιμωρίας στα παιδιά, αλλά και πώς μπορούν οι γονείς να διδάξουν στο παιδί τους τη σωστή συμπεριφορά.
Γιατί η αυστηρή τιμωρία δεν λειτουργεί
Αυτού του είδους η τιμωρία συνήθως έχει να κάνει με περιορισμό του παιδιού -για ένα αρκετά μεγάλο διάστημα- στο σπίτι, με αποχή από εξόδους με φίλους ή με απαγόρευση χρήσης των ηλεκτρονικών συσκευών. Αλλά αυτός ο τρόπος δεν δείχνει στο παιδί σας, ότι πρέπει να συμπεριφερθεί σωστά την επόμενη φορά.
Οι τιμωρίες, ακόμα και οι μικρές χρονικά, έχουν αποτέλεσμα όταν διδάσκουν στο παιδί τις συνέπειες των πράξεών του. Και αυτό επιτυγχάνεται μέσα από μερικά στάδια, τα οποία θα του δώσουν να καταλάβει, ότι αυτό που έκανε δεν είναι αποδεκτό.
Όταν πειθαρχείτε, λοιπόν, το παιδί να επικεντρωθείτε σε αυτά που πρέπει να μάθει
Η τέλεια τιμωρία δεν υπάρχει. Πρέπει να καταλάβετε, ότι για να κάνει το παιδί επιλογές, και άρα να μάθει, πρέπει να έχει ευκαιρίες. Μάθετε γιατί επέλεξε να συμπεριφερθεί με μη αποδεκτό τρόπο αρχικά και προσπαθήστε να του δώσετε να καταλάβει γιατί το βάζετε τιμωρία.
Αν για παράδειγμα , το έφηβο παιδί σας είχε βγει βόλτα και δεν γύρισε την ώρα που έπρεπε. Αυτό είναι κάτι που δεν πρέπει να ξανακάνει και παρακάτω παρουσιάζονται τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσετε για να το αποτρέψετε:
- Περιμένετε: Μην τιμωρήσετε το παιδί σας με το που έρθει αργοπορημένο στο σπίτι. Ηρεμήστε και σκεφτείτε καλά τι θα κάνετε.
- Μιλήστε: Καθίστε μαζί με το παιδί σας και μιλήστε. Ακούστε τι έχει να σας πει και απευθυνθείτε του ήρεμα. Ρωτήστε τι συνέβη και εξηγήστε τι σας πείραξε.
- Σχολιάστε: Όταν συζητάτε τις κακές επιλογές που έκανε το παιδί σας πάντα να ρωτάτε: «Τι θα κάνεις διαφορετικά την επόμενη φορά για να μην ξανασυμβεί αυτό;». Στο παράδειγμα που αναφέραμε παραπάνω, ας πούμε, το παιδί σας μπορεί να απαντήσει: «Θα προσπαθήσω να μην αργήσω, αλλά σίγουρα θα σε ενημερώσω με ένα μήνυμα ή τηλέφωνο». Και εσείς μπορείτε να απαντήσετε λέγοντας: «Ωραία, να το κάνεις και εγώ θα έρθω να σε πάρω από το σπίτι της φίλης σου. Δεν μπορείς να παραβαίνεις τους κανόνες. Ευθύνη σου είναι να γυρίσεις στο σπίτι!».
- Επιπτώσεις: Αφού μιλήσετε και συζητήσετε με το παιδί σας, τότε εξηγήστε του ποια θα είναι η συνέπεια της πράξης του. Φροντίστε να είναι κάτι το οποίο θα συνδέετε με την πράξη του και θα το ενθαρρύνει να πάρει καλύτερες αποφάσεις. Για παράδειγμα, για να μην αργήσει την επόμενη φορά πείτε: «Επειδή δεν ήσουν στην ώρα σου στο σπίτι δεν θα βγεις αυτό το σαββατοκύριακο με τους φίλους σου. Και την επόμενη φορά που θα θελήσεις να πας βόλτα η διάρκειά της θα μειωθεί κατά μισή ώρα. Αν επιστρέψεις τη σωστή στιγμή θα κερδίσεις και πάλι το προνόμιο της μεγάλης εξόδου». Προσαρμόστε την «ποινή» ανάλογα με το «αδίκημα» και τη σοβαρότητά του. Αν αυτό που έκανε το παιδί σας ήταν πάρα πολύ επικίνδυνο τότε σίγουρα πρέπει η τιμωρία να είναι αυστηρή. Αλλά θα πρέπει πάντα να εξηγήσετε γιατί πήρατε αυτή την απόφαση.
Αν ακολουθήσετε τα παραπάνω τέσσερα βήματα, το παιδί σας θα καταλάβει και θα κατανοήσει τι ήταν αυτό που σας πείραξε, αλλά και γιατί δεν πρέπει να το ξανακάνει.
Κι αν τιμωρήσατε το παιδί πολύ αυστηρά, τι γίνεται;
Αν δεν καταφέρατε να συγκρατήσετε τα νεύρα σας και επιβάλατε μια πολύ αυστηρή τιμωρία, δεν χρειάζεται να την ακολουθήσετε ως το τέλος. Να θυμάστε, ότι είστε το πρότυπο του παιδιού σας, ο δάσκαλος και ο γονιός του. Είστε άνθρωπος και κάνετε λάθη, όσα λέτε δεν πρέπει να αποτελούν και «νόμο». Τα παιδιά αντιλαμβάνονται εύκολα όσα λέτε πάνω στο θυμό σας και ξέρουν πότε είστε άδικοι μαζί τους. Μην «κλειδώνετε» τον εαυτό σας σε μια απόφαση της στιγμής, για να μπορέσετε να κερδίσετε αυτό που θέλετε: Τη σωστή συμπεριφορά την επόμενη φορά…